Angliya jahon chempionatidagi muvaffaqiyat va mag‘lubiyatlar

Yomon xabar bilan boshlaylik: bu safar ham “it’s coming home” emasga o‘xshaydi. Sovrin Angliyaga emas, ehtimol to‘rtinchi o‘ringa eltuvchi yo‘lga yaqinroq turibdi – Argentina va Francega yutqazib tugash ehtimoli, Argentina va Spaigna ustidan g‘alaba qilib chempion bo‘lishdan kattaroq.

Lekin bu turnir, Atlanta tuni qanday yakunlanishidan qat’i nazar, allaqachon Angliya erkaklar futboli tarixidagi ikkinchi eng yaxshi jahon chempionati sifatida turibdi. Bu oddiy maqtov emas, fakt. Va bu fakt yetarlicha qadrlanmayotgandek.

“Oddiy” Angliya yo‘li buzildi

Bu safar hammasi tanish ssenariy bo‘lishi mumkin edi: chorak final, biroz xira o‘yinlar, millat bo‘ylab bitta “aybdor”ni tanlash va qolgan “jasur sherlar”ni oqlash marosimi. Lekin bu terma jamoa bu qolipni sindirdi. Kutilganidan uzoqqa bordi.

Ha, yo‘l davomida hamma narsa ishonavergulik darajada chiroyli bo‘lmadi. Ba’zi o‘yinlar bo‘g‘iq, ba’zida zerikarli ko‘rindi. Lekin shunday bo‘lmagan jamoa o‘zi bormi? Farqi shundaki, bu Angliya. Siz esa Angliyadasiz. Yoki Shotlandiyada. Yoki eng alam qiladigani – Angliyada yashayotgan shotlandiyalik bo‘lishingiz mumkin. Shuning uchun har bir sust pas, har bir chala pressing kattalashtiriladi, lupa ostida ko‘riladi.

Bir narsani unutmaslik kerak: Angliya biror lahzada ham Spainning Cape Verdega qarshi o‘ynaganiday darajada yomon bo‘lmadi. France Senegalga qarshi bir soatlab qiynalgani, yarim finalni esa deyarli butunlay azob ichida o‘tkazgani bilan solishtiring. Angliya faqat vaqti-vaqti bilan shunga yaqin ko‘rinishga tushdi, xolos.

Argentina? Yo‘li ancha tekis, ancha qulay bo‘lgan baribir. Ular pley-offda ko‘proq omadga tayanib shu bosqichga yetib kelishdi, Angliyaning yo‘li esa mantiqan kutilgan darajada murakkab bo‘ldi.

Endi faqat bitta ssenariy bu jahon chempionatini Angliya uchun “muvaffaqiyatsizlik” sari ag‘darib yuborishi mumkin: Lionel Messi va uning atrofidagi yulduzlar qo‘lidan mutlaqo dars bo‘ladigan, yerga uradigan mag‘lubiyat. Va tarix shuni ko‘rsatadiki, Angliya katta turnirlarda bunday to‘liq qulashi bilan mashhur emas. Hozirgi jamoa ham bunga o‘xshamaydi.

Ha, ba’zida sharmandali, ba’zida alamli mag‘lubiyatlar bo‘ladi. Yengish kerak bo‘lgan raqibga boy berish – bu allaqachon klassika. Lekin to‘liq yakson qilish, maydondan supurib tashlash? Bu deyarli bo‘lmaydi.

Bir g‘alati rekord

Uchinchi o‘rin uchun o‘yin – barchamiz bilamiz, bu deyarli komediyaga yaqin mashg‘ulot. Uni chetga surib turaylik. Shunda 1988 yildan beri Angliya katta turnirlarda ikki to‘p farqidan ko‘p bilan yutqazgan atigi bitta o‘yin qoladi.

O‘sha hammasi yodda qolgan Germanyga qarshi o‘yin. Ha, o‘sha safar raqib ancha ustun, ancha yetuk edi. Ha, Angliya haqiqatan ham darsini olgan. Lekin tanaffus paytida hisob 2:2 bo‘lishi kerak edi. O‘sha darajada qo‘pol hakamlik xatosi bo‘lmaganda, bugun butun futbol texnologiyalarga o‘ralashib ketgan yo‘lga ham balki bunchalik keskin burilmasdi.

Shunga qaramay, rekord o‘z o‘rnida: 1990-yillardan buyon Angliya faqat ikki marta katta turnirga chiqolmagan. O‘sha paytdan beri 17 ta yirik musobaqa o‘tkazildi, bittasida ham kubok ko‘tarmadi. Lekin atigi bir marta turnirdan shunday holatda uchib ketdi-ki, so‘nggi hushtak – azobni tugatib yuboradigan najot bo‘lib tuyuldi.

Shunday bo‘lsa-da, bu safargi jahon chempionati Angliya tarixidagi ikkinchi eng yaxshi natija ekanini ich-ichimizda hamon to‘liq his qilmayapmiz. Go‘yoki bu haqiqat baland ovozda aytilmayapti. Lekin shubha yo‘q: bu – fakt.

O‘z konfederatsiyangdan tashqarida yarim finalga chiqish, uyga yaqin Yevropada erishilgan yarim finaldan ham qadrliroq. Bu Angliyaning Yevropadan tashqarida jahon chempionatida erishgan eng yuqori bosqichi.

Shotlandiyalik og‘riq va “oson yo‘l” ertagi

Bu kayfiyatga biroz shotlandiyalik alam ham qo‘shilayotgandek. Ularni ham tushunish mumkin: bir turnirda to‘rt marta ketma-ket tushib qolish osonmas.

Ular bir gapni qayta-qayta aytishyapti: “Biz guruhda ikkita kuchli jamoaga tushdik, Angliya esa yo‘q”. Bu yerda urug‘lanish tizimini bilmaslik yoki bilib turib e’tiborsiz qoldirish bor.

Ha, Scotland uchun Brazil va Morocco bilan bir guruhga tushish – omad emas. Buni tan olish kerak. Lekin bu – past savatdagi jamoaning taqdiri. Past savatda bo‘lsangiz, sizga ko‘proq kuchli raqib chiqadi. Tizim shunaqa.

Aslida esa, Brazil guruhda yana bir top-10 jamoaga duch kelgani uchun omadsiz bo‘ldi. Guruhda boshqa top-10 raqib chiqmasligi – ko‘proq uchraydigan holat. Shunday bo‘lganda-chi, Angliya qaysi raqamda turgan jamoa bilan bir guruhga tushgandi? O‘sha paytdagi reytingda 10-o‘rinda turgan jamoa – Croatia.

Panama esa – FIFA reytingiga ko‘ra, Angliya pot uchdan olishi mumkin bo‘lgan eng yuqori baholangan raqib edi. Ular faqat Norwaydan keyin turardi, xolos. Norway esa Angliya va Croatia bilan bir guruhga tushishi mumkin emasdi.

Bugun ko‘pchilik FIFA reytingini Angliya yo‘lini kamsitish uchun “muhim mezon”ga aylantirgan. Lekin shu reytingning o‘zi shuni ko‘rsatadi: Angliyaning hech qanday g‘ayrioddiy “oson yo‘l”i bo‘lmadI. Bu shunchaki qur’a mantiqi.

Angliya guruhda birinchi bo‘lib, 1/32 finalda uchinchi o‘rin egasiga duch kelishi kerak edi – shunday ham bo‘ldi. 1/16 finalda Mexico bilan o‘ynashi kutilgan edi – xuddi shu ssenariy yuz berdi. Hech qanday “darvoza ochilib ketgan” yo‘q, hech qanday mo‘’jizaviy yo‘l emas. Oddiy, urug‘langan jamoa yo‘li.

Norwayning Brazilni chetlatgani – bu turnirdagi kam sonli haqiqiy sensatsiyalardan biri bo‘ldi. Va bu ham tasodif emas: hozirgi Norway – yaxshiroq tashkil etilgan, yaxshiroq muvofiqlashgan jamoa, xolos.

Eng shonli mag‘lubiyat sari?

Hammasi baribir “shonli muvaffaqiyatsizlik” bilan tugashi ehtimoli katta. Argentina – turnirlar bo‘yicha po‘lat asab, tajriba va qat’iyat timsoli. Spain – klublar darajasidagi uyg‘unlik va tartib-intizom namunasi. Ikki front, ketma-ket.

Bu ikki devorni bir turnir doirasida birin-ketin buzib o‘tish – juda og‘ir vazifa. Ehtimol, haddan tashqari og‘ir.

Lekin mag‘lubiyat bo‘lsa ham, bu mag‘lubiyat boshqacha bo‘ladi. 60 yillik og‘riqda ko‘rilganlarning eng shonlisi bo‘lishi mumkin. Bu safar hikoya boshqacha yozilyapti.

Eng so‘nggi savol shunday: Angliya bu safar ham “deyarli” bilan cheklanib qoladimi yoki nihoyat shu “deyarli”ni ham ortda qoldiradigan kun yaqinlashdimi?