Deportivo La Coruña: Tarixiy qaytish va yangi orzular
Deportivo La Coruña 2018 yildan beri La Liga sahnasida ko‘rinmagandi. Bir paytlar ular Ispaniya “katta to‘rtligi”ning ajralmas bo‘lagi edi: Barcelona, Valencia, Real Madrid va Dépor. 1993 yildan 2004 yilgacha bo‘lgan davrda galisiyaliklar nafaqat bezak, balki chempionlik poygasining haqiqiy buzuvchisi bo‘lib yashadi – to‘qqiz marta kuchli uchlikka kirish, 1999 yilda esa tarixiy chempionlik.
Agar 2004 yilgi Chempionlar Ligasi yarim finalida José Mourinho boshqaruvidagi Porto yo‘lida to‘siq bo‘lib chiqmaganida, ehtimol, bu klub Yevropa chempioni sifatida ham tilga olinardi. Lekin odatdagidek, tizim g‘alaba qozondi: avval o‘rtamiyonachilik, keyin esa tubsiz qulash. 2020 yilda klub mintaqaviy uchinchi ligagacha qulab tushdi – shu jamoa bir paytlar Yevropaning eng qo‘rqinchli raqiblaridan biri bo‘lganiga ishonish qiyin edi.
To‘rt yil davom etgan og‘ir kurashdan so‘ng Deportivo nihoyat ikkinchi ligaga qaytdi. Keyin esa kutilmagan sakrash: 2024–25 yilgi mavsumni 15-o‘rinda yakunlagan jamoa atigi bir yil o‘tib avtomatik ravishda La Ligaga yo‘l oldi. Bu oddiy qaytish emas, o‘zini qayta yaratish edi.
Juan Carlos Valerón va Diego Tristán boshchiligidagi oltin davr allaqachon tarixga aylangan. Ammo klub yana orzu qilishni boshladi. Bu safar orzular romantik emas, aniq reja bilan. Mallorca darvozaboni Leo Román keltirildi, hujum chizig‘iga esa tajribali Pierre-Emerick Aubameyang qo‘shildi. Bu ikki transferning o‘ziyoq Deportivo La Liga’da shunchaki omon qolishni emas, o‘z o‘rnini qayta talab qilishni ko‘zlayotganidan darak beradi.
Galisiya yana yirik sahnaga qaytdi. Endi savol bitta: Dépor bu safar o‘z tarixini qayta yozadimi yoki faqat esdalik albomlaridagi sahifalarni varaqlash bilan cheklanadimi?
Elversberg: kichik shaharning katta orzusi
Bundesliga yo‘llanmasi uchun o‘tgan mavsumdagi kurash yana bir bor eski gigantlar va yangi ertaklar to‘qnashuviga aylandi. Schalke ikkinchi ligani yutib, so‘nggi besh mavsumning to‘rt tasini o‘tkazgan bo‘limdan nihoyat chiqib ketdi. Ammo ularning ortidan kelayotgan jamoa yanada qiziqroq: Elversberg.
Saarlanddagi bu kichik shaharning aholisi Veltins Arena’ni to‘ldirish uchun to‘rt marta kiritilishi mumkin – shuncha kam. 2021–22 yilda ular hali mintaqaviy ligalarda o‘ynashardi. Shundan keyin boshlangan ko‘tarilish tezligi esa deyarli ertakka o‘xshaydi. Buning markazida murabbiy Horst Steffen turardi. Uning qo‘l ostida Elversberg yuqoriga o‘rladi, ammo o‘tgan mavsumda pley-offda Bundesliga yo‘llanmasini boy berdi. Shunda Steffen’ni Werder Bremen olib ketdi.
U Bremen’da atigi to‘qqiz oy chiday oldi. Elversberg esa yo‘ldan to‘xtamadi. Klub Hoffenheim ikkinchi jamoasidan Vincent Wagner’ni olib keldi va ko‘tarilish ishini yakunlab, nihoyat Bundesligaga chiqdi.
Infratuzilma esa endi ortidan quvmoqda. Stadion mavsum davomida bosqichma-bosqich kengaytiriladi, chunki 15 ming tomoshabin sig‘imi talab qilingan. Lekin maydondagi o‘qish jarayoni mutlaqo boshqacha – bu yerda vaqt yo‘q. Birinchi ikki mehmon: Leverkusen va Bayern Munich. Elversberg uchun bu faqat yangi liga emas, balki darhol eng yuqori sinfga tashlangan imtihon.
Savol aniq: bu kichik shaharcha Bundesliganing shafqatsiz ritmiga moslasha oladimi yoki sahnaga chiqqan zahoti yorqin chiroqlar ostida ko‘zini ochib-yumguncha ko‘zdan g‘oyib bo‘ladimi?
Le Mans: poyga shahri yana yuqori tezlikka qaytdi
Fransiyada bugun pul va futbol bir-birini tezda topmoqda. Paris FC milliarderlari, BlueCo qo‘l ostidagi Strasbourg, City Football Group boshqaruvidagi Troyes – Ligue 1 investorlar uchun sinov maydoniga aylangan. Le Mans ham shu to‘lqinda, lekin ularning hikoyasi biroz boshqacha, biroz romantikroq.
Bu shaharni dunyo avvalo motorsport orqali taniydi. Stadion mashhur Circuit de la Sarthe ichida joylashgan – bu o‘ziyoq klubning identitetini belgilab turadi. 2010-yillar atrofida Le Mans qisqa muddatga Ligue 1 havosini yutib ko‘rdi, keyin esa moliyaviy qulashi bilan tubanlikka tushdi.
Qaytish yo‘li uzoq bo‘ldi. Klub Ligue 2 ga ko‘tarilgach, o‘tgan yil avgustida yangi bob boshlandi: braziliyalik OutField konsorsiumi klubni qo‘lga oldi. Ular bilan birga futboldan tashqaridagi yulduzlar ham kirib keldi – Novak Djokovic, Thibaut Courtois, F1 haydovchilari Felipe Massa va Kevin Magnussen. Yulduzlar jamlanmasi, lekin maydonga tushadiganlar ular emas.
Le Mans gazni tez bosdi, lekin hozir klub o‘ylangan, ehtiyotkor yo‘lni tanlamoqda. Akademiya qayta ochildi, e’tibor yoshlar va salohiyatga qaratildi. Bu yerda “tez boyish” emas, uzoq muddatli poyga rejalashtirilgan. Shahar uchun esa bu faqat yana bir sport loyihasi emas – bu motorsport soyasidan chiqib, futbol orqali o‘zini qayta tanishtirish imkoniyati.
Endi savol: Le Mans uzoq masofali marafonda yo‘lni topadimi yoki yana bir bor moliyaviy burilishda trassadan uchib ketadimi?
Amedspor: siyosat, og‘riq va tarixiy ko‘tarilish
Dunyo futbolida o‘z mamlakatining oliy ligasigacha Amedspor bosib o‘tgan yo‘lchalik mashaqqatni ko‘rgan klubni topish qiyin. Rasmiy nomi Amed SK, ammo ko‘pchilik uchun bu shunchaki Amedspor. Ular ilk bor Turkiya Super Lig sahnasiga chiqish arafasida.
Klubning markazi – Diyarbakir. Bu shahar Istanbuldan ko‘ra Iroq va Suriya chegaralariga yaqinroq. So‘nggi yillarda Amedspor kurd identitetining ramzlaridan biriga aylandi. 2014 yilda klub nomiga Amed – Diyarbakirning kurdcha nomi – qo‘shilgach, bu o‘zgarish futbol chegaralaridan ancha oshib ketdi.
Yangi nom yangi auditoriyani olib keldi: rang-barang, siyosiy ongli, hissiyotga to‘la muxlislar. Lekin shu bilan birga qarshilik ham kuchaydi. Amedspor tarafdorlari ko‘p marotaba haqorat, qo‘rqitish, hatto jismoniy hujumlarga uchradi. Vaziyat shu darajaga yetdiki, Turkiya futbol federatsiyasi 2020 yilgacha Amedspor muxlislarini safar o‘yinlariga borishdan butunlay cheklab qo‘ydi.
Sport natijalari esa shu sharoitda ham o‘sdi. Klub uzoq yillar uchinchi va to‘rtinchi ligalar oralig‘ida yurdi, so‘nggi yillarda esa tez sur’atda yuqoriga ko‘tarildi va nihoyat Super Lig yo‘llanmasini qo‘lga kiritdi. Bu nafaqat sport yutug‘i, balki siyosiy, ijtimoiy ramz ham.
Qizig‘i shundaki, yillar davomida Diyarbakirning kurdcha nomini tan olishdan bosh tortgan Turkiya prezidenti Recep Tayyip Erdogan ham Amedspor’ning tarixiy ko‘tarilishini tabriklab, ijtimoiy tarmoqlarda e’tirof bildirdi. Bu xabar ko‘plab bahslarni keltirib chiqardi, lekin bir narsani ko‘rsatdi: eski tarangliklar, ehtimol, sekin bo‘lsa-da, eriy boshlayotgandir.
Endi Super Ligda yangi mavzu paydo bo‘ldi. Bu mavsum Amedspor atrofida gap faqat taktika va natijalar haqida bo‘ladimi yoki xavfsizlik, siyosat va zo‘ravonlik xavfi yana sahnaga qaytadimi?
Wisla Krakow: oq yulduzning qayta yoqilishi
Polsha futbolining eng qadimiy ramzlaridan biri yana yuqorida porlamoqda. 120 yil avval asos solingan Wisla Krakow 14 marta mamlakat chempioni bo‘lgan. “Oq Yulduz” uzoq yillar davomida Ekstraklasa’dan tushmay kelgan, 2022 yilgacha ular yuqori divizionning doimiy mehmoni edi.
Keyingi to‘rt mavsum esa klub uchun sovuq daryo bo‘ldi. Wisla elita safidan tashqarida qoldi, lekin bu muddatni bekor o‘tkazmadi. 2024 yilda ular ikkinchi liga jamoasi bo‘la turib, beshinchi marta Polsha kubogini qo‘lga kiritdi – bu o‘ziga ishonchni qaytaruvchi zarba bo‘ldi.
Sobiq yulduz futbolchi Jakub Blaszczykowski klubga minoritar investor sifatida qo‘shildi. Uning ishtiroki bilan Wisla ichkaridan o‘zini yangilashga kirishdi: analitikaga ko‘proq tayanish, akademiya mahsulotlariga katta ishonch, moliyaviy hushyorlik. Bu yo‘l ularga natija keltirdi – Wisla yana Ekstraklasa’da.
Qaytish o‘yini o‘ziga yarasha sahna bo‘ldi. O‘tgan oyda ular Katowice ustidan 2:1 hisobida g‘alaba qozonishdi, tribunalar esa qizil-oq piroshou bilan yonib turdi. Bu oddiy uch ochko emas, butun shahar uchun qaytish marosimiga aylandi.
Endi Krakow futbol xaritasida yanada zichlashdi. “Muqaddas urush” – Cracovia bilan derby – yana taqvimga qaytdi. Shahar endi uchta yuqori liga klubiga ega: Wisla, Cracovia va pley-off orqali chiqqan Wieczysta Krakow. Yangi kelgan Wieczysta o‘z stadioni talabga javob bermagani uchun hozircha Wisla bilan bir maydonda o‘ynaydi. Bir shahar, uch klub, bitta liga – raqobat darajasi o‘z-o‘zidan oshadi.
Wisla uchun esa bu shunchaki qaytish emas. Bu klub o‘z tarixiga yangi bob qo‘shyaptimi yoki faqat eski shon-shuhratni eslatib o‘tadimi – javobni endi faqat maydon berishi mumkin.
