FIFA ichidagi siyosiy jang: Nasser Al-Xelayfi poygadan chetda qoladi
Global futbolning eng yuqori darajasida taranglik yana oshdi. Sabab bitta: FIFA ichida alohida tijoriy tuzilma yaratish va uning ulushlarini sotish rejasiga qarshi keskin qarshilik. Bu loyiha ko‘plab tanqidchilarning tilida allaqachon aniq nom olgan – “Jahon chempionatini sotish”.
Shu fonida UEFA 2027-yil martida bo‘lib o‘tadigan prezidentlik saylovida Gianni Infantino’ga qarshi chiqadigan og‘ir vaznli nomzod izlab kelayotgandi. Ko‘zlar esa tobora bitta shaxsga qadaldi: Paris Saint-Germain prezidenti, BeIN Media Group’dagi ta’sirchan figuraga aylangan Nasser Al-Xelayfi.
Yevropaning “birlashtiruvchi figuralari” rejasiz qoldi
Politico ma’lumotlariga ko‘ra, qit’a miqyosidagi rahbarlar Al-Xelayfini Infantino’ning yangi moliyaviy manevrlariga qarshi birlashtiruvchi kuch sifatida ko‘rdi. Ayniqsa, FIFA’ning tijoriy huquqlarining bir qismini sotish rejasi Yevropadagi ko‘plab rahbarlarni keskin bezovta qilgan bir paytda.
Bu yerda gap shunchaki marketing loyihasi haqida emas, global turnirlar, xususan, Jahon chempionati atrofidagi pul oqimlari nazoratini o‘zgartirish haqida ketmoqda. Tanqidchilar uchun bu – futbolning eng muqaddas brendini bozorga chiqarish bilan barobar.
Shunday vaziyatda Nasser Al-Xelayfining nomzodi mantiqan eng kuchli siyosiy javob bo‘lib ko‘ringan edi. U nafaqat PSG’ni boshqaradi, balki Yevropa klublarini birlashtiruvchi European Football Clubs (EFC) tashkilotiga ham raislik qiladi. Aynan EFC FIFA tijoriy ulushlarini sotish rejalariga eng baland ovozda qarshi chiqayotgan tuzilmalardan biri.
Qit’a rahbarlari uchun bu juda sodda formula edi: EFC frontidagi keskin pozitsiyani FIFA saylov maydoniga ko‘chirish, Al-Xelayfi esa bu norozilikni kuchli kampaniyaga aylantira oladigan nomzod.
Ammo bu ssenariy bir jumla bilan yopildi.
“Hech qanday qiziqish yo‘q” – Al-Xelayfi pozitsiyasi
RMC Sport’ga yaqin manbaning so‘zlariga ko‘ra, Al-Xelayfi bu o‘yinga kirishni qat’iyan istamaydi. Manba ochiq gapirdi: “Nasserda bu rolga nisbatan FIFA darajasida mutlaqo hech qanday ambitsiya, hech qanday niyat va hech qanday qiziqish yo‘q. U global va Yevropa futbol institutlarini tinchgina qo‘llab-quvvatlashda davom etadi”.
Shu bilan birga, uning atrofidagi odamlar tarqalayotgan gap-so‘zlarni “media shov-shuvi” deb atab, ustiga chizib o‘tishdi. Ularning ta’kidlashicha, Al-Xelayfining ustuvor yo‘nalishlari aniq: PSG, BeIN Media Group va EFC doirasidagi ishlar. FIFA prezidentligi bu ro‘yxatga kirmaydi.
Bu rad javobi UEFA uchun og‘ir zarba bo‘ldi. Sababi, siyosiy va iqtisodiy og‘irligi bo‘yicha Al-Xelayfi darajasidagi nomzod topish oson emas. Ayniqsa, FIFA ichida so‘nggi o‘n yillikda qudratini qat’iy mustahkamlab kelayotgan Infantino bilan yuzma-yuz saylovga chiqish haqida gap ketganda.
Infantino imperiyasi va matematik haqiqat
Al-Xelayfining chetga chiqishi bir haqiqatni yana bir bor ochib qo‘ydi: Infantino’ni taxtdan tushirish nihoyatda murakkab vazifa.
RMC Sport ma’lumotlariga ko‘ra, FIFA daromadlarining rekord darajada oshishida aynan Infantino asosiy “miyalar”dan biri sifatida ko‘riladi. Bu raqamlar qog‘ozda chiroyli ko‘rinishdan tashqari, amalda ham kuchli siyosiy kapitalga aylangan.
Afrika, Osiyo va Janubiy Amerika assotsiatsiyalari uning eng sodiq tayanchiga aylangan. Sabab aniq: Infantino davrida mablag‘larning qayta taqsimlanishi aynan shu hududlarga sezilarli darajada foyda keltirdi. Infrastrukturaga investitsiyalar, rivojlanish dasturlari, qo‘shimcha grantlar – bu mintaqalar uchun bu mandatning asosiy dalili.
Shu fonida Yevropa tomonidan uyushtiriladigan har qanday “qo‘zg‘olon” matematik hisob-kitobda ham, siyosiy realistikada ham juda qiyin ko‘rinadi. Delegatlar soni, ovozlar taqsimoti, mintaqaviy bloklar – bularning barchasi Infantino foydasiga ishlayapti.
Saylov kampaniyasi – ikki qirrali qilich
Al-Xelayfi uchun bu qaror faqat siyosiy emas, shaxsiy ham bo‘ldi. FIFA prezidentligiga da’vogarlik qilish demak, o‘ta keskin kampaniya, jiddiy bosim va o‘tmishdagi barcha bahsli masalalarning qayta ko‘tarilishi degani.
Infantino hozirgacha ko‘plab siyosiy bo‘ronlarni boshidan o‘tkazdi va baribir o‘z pozitsiyasini saqlab qoldi. Uning tarafdorlari iqtisodiy natijalarni asosiy himoya qalqoni sifatida ko‘rsatishadi: daromadlar o‘sib boryapti, loyihalar kengaymoqda, demak, mandat ham mustahkam.
Shunday sharoitda unga qarshi chiqish – nafaqat sport-siyosiy jang, balki global miqyosdagi imij urushi. Al-Xelayfi esa hozircha bu frontga chiqishni lozim topmadi.
UEFA endi kimga tayanadi?
Bir narsa aniq: UEFA va FIFA o‘rtasidagi bahs tugagani yo‘q. Jahon chempionati va boshqa turnirlar atrofidagi tijoriy huquqlar bo‘yicha to‘qnashuv endi yangi bosqichga chiqmoqda. Yevropa tomoni Infantino rejasiga qarshi qat’iy pozitsiyasini saqlab qolmoqda.
Ammo endi ular Al-Xelayfisiz yo‘l topishi kerak bo‘ladi.
Qit’a rahbarlari uchun asosiy savol shunday: Infantino kabi global qo‘llab-quvvatlashga ega, daromad ko‘rsatkichlari bilan qurollangan amaldagi prezidentga qarshi chiqishga kim jur’at etadi? Yevropa o‘ziga kerakli nomzodni topa oladimi yoki bu saylov ham navbatdagi bir ovozli tasdiqqa aylanadimi?
2027-yil martiga qadar vaqt bor. Ammo bugungi holat shuni ko‘rsatadiki, o‘yin maydonida hozircha bitta kuchli favorit va aniq raqibsiz prezident turibdi. Savol esa ochiq qolmoqda: Yevropa bu tengsizlikni sindira oladimi?
