Formula 1 2026-yilgi mavsumi: Bearman, Williams va Racing Bulls haqida
2026-yilgi Formula 1 mavsumi yakuniga yetmoqda. Uch hafta ketma-ket poyga, birinchisi – Las Vegas tuni, yorqin chiroqlar, shovqin-suronga to‘lgan Strip bo‘ylab shiddat. Kimi Antonelli va Mercedes allaqachon chempionliklarni cho‘ntagiga solib bo‘lgan, ammo sahnada hanuz bir katta intriga bor: haydovchilar reytingida ikkinchi o‘rin uchun kurash.
Shu fon, shu bosim ostida savollar ham o‘tkirroq eshitiladi.
Bearman – Ferrari tirbandligida qolib ketgan iste’dodmi?
Ollie Bearman haqida xavotirli savol tabiiy. Haas bilan kelajagi, Ferrari tizimidagi o‘rni, vaqti boy berilmayaptimi?
Oliver Bearman 2027-yil uchun Haas bilan hali rasman tasdiqlanmagan. Har ikki tomon “xohlaymiz” deydi, lekin imzo hanuz yo‘q. Uning nuqtai nazaridan bu holat savollarni ko‘paytiradi: Ferrari haydovchilar akademiyasi a’zosi sifatida u tizimdan chiqarilmayapti, ammo asosiy jamoaga ko‘tarilishiga ham real ishora yo‘q.
Bu yerda Bearman taqdiri ma’lum darajada Lewis Hamilton kelajagiga bog‘lanib qolgan.
Hamilton kamida 2030-yilgacha Formula 1da qolishni ochiq gapiryapti. Demak, kelasi yil oxirida u, ehtimol, Ferrari bilan yangi shartnoma tuzishi kerak bo‘ladi. Lekin Ferrari uni ushlab qoladimi? Bu savol hozircha javobsiz. Bu mavsumda Hamilton, Charles Leclerc va jamoa rahbariyati o‘rtasida taranglik yashirin emas, ayniqsa natijalar fonida.
Agar Hamilton qolsa, Bearman “mening kelajimni qanday ko‘rasizlar?” deb so‘rashga to‘la haqli bo‘ladi. Va, agar javoblar uni qoniqtirmasa, boshqa imkoniyatlarni qidirish uchun ruxsat so‘rashi ham mantiqiy bo‘ladi. Chunki orqa qatorlarda yillarni yo‘qotish – chempionlik darajasidagi iste’dod uchun eng katta xavf.
Williams va Vowles: va’da qilingan sakrash o‘rniga orqaga qadam
Williams 2026-yilda og‘ir zarba oldi. Bu mavsumni boshqacha atash qiyin.
James Vowles 2023-yilda jamoa boshlig‘i bo‘lgandan beri uch yil davomida aynan 2026-yilni katta sakrash uchun belgilab kelgan. 2025-yilda beshinchi o‘rin – jamoaning o‘zi uchun ham kutilmagan muvaffaqiyat – bu rejalarga ishonch qo‘shgandi. Yangi texnik qoidalar fonida yana bir qadam oldinga qo‘yilishi kerak edi.
Biroq poyga yo‘lida ro‘y bergan voqea boshqa bo‘ldi. Williams keskin orqaga ketdi.
Mashina kechikib tugadi, ortiqcha vazn bilan trassaga chiqdi va yetarli bosim kuchi bera olmadi. Mavsum davomida raqiblarga nisbatan deyarli progress sezilmadi. Uchta poyga qolganida jamoa konstruktorlar hisobida to‘qqizinchi o‘rinda, va mavsumni aynan shu pozitsiyada yakunlashi deyarli aniq.
Vowles butun yil davomida yangi qoidalar Williams zavodidagi yashirin “og‘riqli nuqtalar”ni ochib tashlaganini tushuntirib kelmoqda. Uning ta’kidlashicha, tizimlar qo‘yilgan talabni ko‘tara olmasdi, va bu jarayon kelajakni tuzatish uchun zarur bo‘lgan achchiq tajriba bo‘ldi.
Tanqidchilar esa boshqa savolni ko‘taradi: uch yil davomida bu muammolarni ilg‘amay kelgan rahbarning o‘zi mas’ul emasmi?
Carlos Sainz va Alex Albon bu mavsumdan, yumshoq aytganda, mamnun emas. Shunga qaramay, Vowles ularning ikkalasini ham hech bo‘lmaganda yana bir yilga jamoada ushlab qoldi. Bu – ishonch belgisi sifatida talqin qilinishi mumkin. Yoki shunchaki bozor ularga ancha yaxshi variantlar taklif qilmaganining isboti.
Albon nima uchun qolishga qaror qilgani haqida gapirar ekan, shunday deydi: bu yil u jamoaning ichki tahlillariga ancha chuqurroq jalb qilingan. Nega mashina kechikdi? Nega u haddan tashqari og‘ir bo‘ldi? Nega konsepsiya darajasida ham xato qilindi? U aytilgan sabablardan qoniqqanini bildiradi, lekin darhol shart qo‘yadi: bu o‘zgarishlar keyingi yilda real natijaga aylanishi kerak.
Yengilroq shassi ilk bor Ozarbayjon Gran-prisida paydo bo‘ldi. Endi u keyingi yilgi mashinaga ham o‘tadi. Albon buni “kelasi yilni to‘g‘ri oyoq bilan boshlash” deb tasvirlaydi: endi vazn bilan kurashish o‘rniga aerodinamika va sof tezlikka ko‘proq resurs ajratish mumkin bo‘ladi.
Shu bilan birga, Vowles mavsum davomida xarajatlar chegarasi qoidalarini qayta ko‘rib chiqishga ochiq chaqiriq bilan chiqdi. Uningcha, amaldagi tizim katta jamoalarning ustunligini “muzlatib qo‘yadi”, kichiklar esa ularga yetib olish uchun yetarli moliyaviy nafas ololmaydi. Tanqidchilar esa javob qaytaradi: ayrim imtiyozlar allaqon bor, Vowles esa diqqatni asosiy muammolardan chalg‘ityapti, deyishadi.
2027-yilda sezilarli sakrash bo‘lmasa, uning kursisi qanchalik tebranadi – hozircha noma’lum. Bitta narsa aniq: bosim oshyapti, va navbatdagi muvaffaqiyatsizlikdan so‘ng izoh berish ancha qiyinlashadi.
Racing Bulls – mustaqil jamoami yoki hanuz Red Bull akademiyasimi?
Max Verstappen uzoq muddatga Red Bull bilan bog‘langan bir paytda, Racing Bullsning asl vazifasi yana muhokama markazida. Bu jamoa haqiqiy raqobatchimi yoki faqat “Max-2”ni izlaydigan poligon?
Javob, aslida, o‘zgarmagan. Red Bull 2005-yil oxirida Minardi’ni sotib olganidan beri bu jamoa – qanday nom bilan yurmasin – doimo asosiy jamoa uchun haydovchi tayyorlash maydoni bo‘lib kelgan.
Natijalar esa unchalik ham yorqin emas.
Yigirma yil ichida junior toifalardan boshlab Red Bull Racing tarkibida haqiqiy yulduzga aylangan yagona tarbiyalangan haydovchi – Daniel Ricciardo bo‘ldi. Sebastian Vettel dastlab BMW tizimida edi, keyin Red Bull uni o‘ziga tortdi. Max Verstappen esa F3dagi yorqin chiqishidan so‘ng Mercedes bilan “tortishuv”da yutib olinib, to‘g‘ridan-to‘g‘ri Formula 1ga tashlab yuborildi. Carlos Sainz esa Red Bull tizimini tark etgachgina top-jamoaga yo‘l topdi.
Ikki o‘n yillik uchun bu unchalik ham zo‘r ko‘rsatkich emas. Aynan shuning uchun Helmut Marko va Christian Horner sahnadan ketganidan so‘ng yondashuv o‘zgardi.
Oldinlari bu mavsumdan keyin Liam Lawson bilan xayrlashish, 2027-yilda esa Arvid Lindblad va Nikola Tsolov duetini Racing Bulls tarkibiga qo‘yish deyarli kafolatdek ko‘rinardi. Endi esa boshqa yo‘l tanlandi: Lawson saqlab qolindi, u bilan yonma-yon Lindblad qoladi, Tsolov esa kutishga majbur.
Mantiq oddiy, ammo sovuqqon: haydovchini baholashda tizimli bo‘lish.
Mavsum yakuniga kelib, umumiy hisobda Lawson Lindbladdan ustun bo‘ldi. Lindblad debyut yilida ayrim poygalarda katta salohiyat ko‘rsatdi, lekin barqarorlikda hali yetishmayapti. 2025-yilda ikki poygadan so‘ng asosiy Red Bull tarkibidan tushirib yuborilgan Lawsonning qaytib u yerga to‘liq mavsumlik haydovchi sifatida borishi deyarli imkonsizdek. Demak, ichki mezon shunday qo‘yildi: agar Lindblad uni yenga olmasa, Red Bull darajasiga ko‘tarilishga ham loyiq emas. Shu sabab Lindbladga Lawson yonida ikkinchi mavsum berildi – o‘zini isbotlash uchun oxirgi katta imkoniyat.
Agar yenga olsa – eshiklar ochilishi mumkin. Agar yo‘q – navbat Tsolovga keladi.
Racing Bulls shunday “filtr” bo‘lib qolayotgan bir paytda, ularni to‘liq mustaqil, yuqori ambitsiyali jamoaga aylantirish g‘oyasi yana bahsga sabab bo‘ladi. Lekin hozircha real siyosat boshqa: bu jamoa hanuz Red Bull piramidasining eng muhim bo‘g‘ini.
Qaysi trassalar quvib o‘tish uchun tug‘ma “iste’dodli”?
Nega ayrim poygalar portlaydi, boshqalari esa taktik karuselga aylanib qoladi? Buni bitta uzun to‘g‘ri uchastka va kuchli tormozlash bilan tushuntirib bo‘lmaydi, lekin boshlanish nuqtasi aynan shu.
Eng sodda model – uzun to‘g‘ri chiziq va uning oxirida keskin tormozlanadigan sekin burilish. Lekin haqiqiy ajoyib poygalar bundan ko‘proq narsani talab qiladi.
Silverstone va Austin taqvimdagi eng yaxshi misollardan. Ular nafaqat kuchli DRS zonalari va katta tormozlash nuqtalariga, balki haydovchilarga turli trayektoriyalarni sinab ko‘rish imkonini beradigan burilishlar ketma-ketligiga ega. Austin’dagi 12–16-burilishlar oralig‘ini tasavvur qiling: ritm, yo‘nalish almashishi, oldindagi mashinani bosim ostida ushlab turish imkoniyati. Yoki Silverstone’dagi Vale, Club, Abbey, Village, The Loop, Wellington Straight bo‘ylab yugurish, so‘ng Brooklands va Luffield – bu butun boshli strategik jang maydoni.
Bahrain ham zo‘r namuna: birinchi burilishdan to to‘rtinchigacha bo‘lgan bo‘lim – uzun to‘g‘ri chiziq, kuchli tormozlash, qarshi hujum uchun “switchback” imkoniyati va yakunda ochiq, sekin burilish, u yerda tashqaridan ham, ichkaridan ham hujum qilish mumkin.
Amm trassani o‘tish uchun yomonlashtiradigan xususiyatlar ham bor.
Ulardan biri – burilishga kirishda bir vaqtning o‘zida tormozlash va burilish talab qilinadigan segmentlar. Bu yil yangi Madrid trassasida quvib o‘tishning kamligi uchun haydovchilar aynan shuni sabab qilib ko‘rsatdi. Yana biri – salbiy qiyalikdagi burilishlar. Abu Dhabi yillar davomida shuning uchun tanqid qilindi: mashina tashqariga “oqib ketadi”, ichkaridan hujum qilish uchun joy kam.
Trassa yangilanganidan keyin u yerdagi poygalar ancha jonlandi. Ikki asosiy o‘zgarish buni ta’minladi. Ikkinchi uzun to‘g‘ri uchastka oxiridagi murakkab shikan o‘rniga bitta uzun, bankli to‘qqizinchi burilish paydo bo‘ldi – bu yerda 2024-yilda Lewis Hamilton va George Russell Mercedes safidagi so‘nggi poygasida yonma-yon kurash olib borgan. Yana bir o‘zgarish – hozirgi beshinchi burilishdan oldingi shikanni olib tashlash, kirishni ochish va chiqishni toraytirish. Bu tormozlanishda turli trayektoriyalarni yaratadi, Austin’dagi birinchi burilishga ko‘tarilishdagi kabi.
Poyga dizayni shu qadar nozik san’atki, bitta noto‘g‘ri burchak yoki yomon qiyalik butun shouni o‘ldirishi mumkin. To‘g‘ri kombinatsiya esa – Silverstone, Austin yoki Bahrain misolida ko‘rganimizdek – chempionlik jangidan qat’i nazar, poygani tomoshaga aylantiradi.
Nega mamlakat emas, shahar nomi?
An’anaviy “Brazilian Grand Prix” yoki “Mexican Grand Prix” o‘rniga “Sao Paulo” va “Mexico City” atamalarining paydo bo‘lishi ko‘pchilikka yoqmayapti. Meros, tarix, plakatlarda ulg‘aygan nomlar – bularning barchasi birdan o‘zgarib ketdi.
Aslida, Grand Prix nomlash qoidasi oddiy: poyga qaysi davlatda o‘tsa, odatda o‘sha mamlakat nomi bilan yuritiladi. Lekin har doim ham emas. Ayrim hollarda moliyaviy va targ‘ibot omillari ustun keladi. Braziliya va Meksika aynan shunday misollar.
Bu mamlakatlarda poyga tashkilotchilari nomni shahar bilan bog‘lashni o‘zlari so‘ragan. Sabab – moliyalashtirish, mahalliy hukumatlar bilan kelishuvlar, shahar brendini global sahnada yanada kuchliroq targ‘ib qilish istagi. Natijada mamlakat emas, aynan shahar nomi afzal ko‘rildi.
Formula 1 bugun nafaqat sport, balki shaharlar uchun ham global vitrina. Las Vegas tuni, Sao Paulo, Mexico City – bu nomlarning har biri trassadan tashqarida ham o‘z o‘yinini o‘ynayapti. Savol esa ochiq qoladi: tarixiy nomlar qaytadimi yoki yangi brendlar butunlay ularning o‘rnini egallab oladimi?

