Ispaniya himoyasi: G‘alaba va tarixiy yutuq

Fransiya yulduzlari birma-bir sanab chiqilganda, bu ro‘yxatning o‘ziyoq raqibni titratishga yetardi: Kylian Mbappé, Ousmane Dembélé, Bradley Barcola, Michael Olise, Rayan Cherki, Désiré Doué. Bunday hujum chizig‘ini jahon chempionati sahnasida bundan oldin deyarli hech kim ko‘rmagandi. Ammo bu safar tarixiy superhujum emas, balki temirdek mustahkam mudofaa g‘alaba qozondi.

Bu yarim finalda sahnaga chiqqan kuch – Ispaniya edi. Turnirning eng kam gol o‘tkazgan jamoasi. Va ularning oldida dunyoning eng xavfli hujumi ham ojiz bo‘lib qoldi.

Himoya devori va jamoadan yuqori bo‘lmagan yulduzlar

Ispaniya orqa chizig‘iga qarasangiz, bu yerda yillar davomida “eng yaxshilar” ro‘yxasining tepasini egallab kelayotgan superyulduzlarni topa olmaysiz. Pau Cubarsí – atigi 19 yoshda, “Barcelona” markaziy himoyachisi sifatida kelajagi porloq, lekin hali dunyoning eng kuchli uch himoyachisi qatorida tilga olinmaydi. Chap qanotdagi Marc Cucurella yozda “Real Madrid”ga o‘tishga erishdi, o‘z pozitsiyasida juda yuqori darajada, lekin u ham o‘zi bilan o‘yinni butunlay o‘zgartirib yuboradigan turdagi futbolchi emas.

Shunga qaramay, bu jamoa boshqacha. Bu yerda har bir bo‘lak yagona mexanizmga mahkam ulanib ketgan. Lamine Yamal – shou yulduzi, keng omma tanigan eng yorqin nom. Pedri – dunyoning eng yaxshi yarim himoyachilaridan biri sifatida allaqachon e’tirof etilgan. Lekin bu g‘alaba ularning hech biriga alohida yozilmaydi. Bu g‘alaba – Ispaniyaniki. Butun jamoaniki.

Bu jamoa yana bir bor isbotladi: eng yaxshi futbol – bu tizim, uyg‘unlik va intizom mahsuli. Hech bir yulduz, hech bir individual kuch bu yerda jamoadan, bayroqdan, ramzdan ustun emas.

Finalga yo‘l olgan – alohida futbolchi emas. To‘laqonli jamoa. Endi esa ularni Angliya yoki Argentina kutmoqda. Ular esa haqiqiy qal’aga qarshi maydonga chiqishadi.

Bir raqamning og‘irligi: 1

Yetti o‘yin. Faqat bitta o‘tkazib yuborilgan gol. Raqiblar ro‘yxatini o‘qisangiz, bu raqamning qanchalik dahshatli ekanini his qilasiz: Portugaliya, Belgiya, Fransiya – barchasi yo‘lda to‘xtatib qo‘yildi. Bir. Xolos.

Odatda bunday statistika haqida gap ketganda omad omilini ham eslatishadi. Lekin bu safar raqamlar boshqa narsani aytyapti: Ispaniya turnirda eng past “expected goals against” ko‘rsatkichiga ega – 7 o‘yinda atigi 2.1. Bu natija Urugvay (2.4) va Janubiy Koreya (2.5)dan ham yaxshiroq. Ular allaqachon uyiga ketgan, Ispaniya esa finalga chiqdi.

Fransiyaga qarshi o‘yinda hammaning ko‘z o‘ngida bo‘lgan narsa bitta edi: Mbappé, Dembélé va Olise uchligining kombinatsion hujumlari qayta-qayta bo‘g‘ib tashlandi. Fransiya atigi 0.30 expected goals ishlab chiqdi – bu nafaqat turnirdagi eng yomon ko‘rsatkichi, balki 1966 yildan buyon jahon chempionatlaridagi eng past natijasi sifatida qayd etildi.

Cubarsíning sovuqqonligi, Cucurella’ning zarbasi, Porro’ning nuqtasi

Orqa chiziqdagi har bir futbolchi o‘z roli bilan ajralib turdi. 19 yoshli Pau Cubarsí markazda kattalarga xos sovuqqonlik bilan o‘ynadi: to‘rtta tozalash, bitta blok, bitta “oxirgi imkoniyat” tackli va jami yettita mudofaa harakati. Hech qanday vahima, keraksiz shoshilishsiz.

Yonida Aymeric Laporte o‘yindagi eng ko‘p to‘pga tegish (86 marta) bilan orqa chiziqdagi bosh dirijyorga aylandi, to‘rt marta to‘pni xavfli hududdan uzoqlashtirdi. O‘ng qanotda Pedro Porro nafaqat ikkinchi golni urdi, balki uchta tozalash va ikki marta to‘pni tortib olish bilan ham ajralib turdi.

Chap qanotdagi Marc Cucurella esa o‘zining yettita mudofaa harakati bilan raqibni charchatdi. Eng esda qolgan lahza – Mbappéga qarshi kompenstatsiya vaqtiga yaqin amalga oshirgan so‘nggi lahzadagi tackli. Fransiya umidining oxirgi uchquni aynan shu epizodda o‘chdi. Bu epizod yillar davomida ispan muxlislarining xotirasida qoladi.

Unai Simón – yashirin kalit

Statistikada hammasi ko‘rinmaydi. Unai Simónning o‘yindagi ta’siri shunday narsalardan biri. U nafaqat darvozani yopib qo‘ydi, balki “sweeper-keeper” sifatida Fransiyaning qarshi hujumlarini ildizidan kesib tashladi.

42-daqiqada Rabiot uzatgan to‘pga Mbappé chiqib ketayotgandek tuyuldi. Lekin Simón 30 metrga qadar oldinga otilib, o‘z vaqtida sirpanib tushgan tackli bilan tanaffus oldidan eng xavfli vaziyatni yo‘qqa chiqardi. 81-daqiqada esa yana darvozani tark etib, Mbappé tomon uzatilgan to‘pni boshi bilan uzoqlashtirdi. Darvoza bo‘sh qolgan bir lahzada Fransiya imkoniyatga ega bo‘ldi, ammo yana o‘sha ispancha jamoaviy himoya sahnaga chiqdi va har qanday zarba imkoniyatini berkitib qo‘ydi.

Yamal bosimi va tiki-taka xotirasi

Ispaniyaga g‘alaba uchun ko‘p narsa kerak bo‘lmadi. Dastlabki zarbani Lamine Yamal berdi – ramziy ma’noda. U hujum uchinchi zonasida bosimni oshirdi, Lucas Digne xato qilishga majbur bo‘ldi va penalti qoida buzilishi qayd etildi. O‘yinning ilk zarbasi shu yerda berildi.

Keyin esa sahnaga eski tanish ruh qaytdi – 2010 yillardagi tiki-taka. Qisqa paslar, tezkor kombinatsiyalar, raqibni aylantirib qo‘yadigan o‘yin ritmi. Ana shu chiroyli kombinatsion hujumlarning birini Pedro Porro yakunlab, ikkinchi golni urdi. O‘yinning taqdiri shu zarbadan keyin deyarli hal bo‘ldi.

Turnir davomida Ispaniya hech qachon raqibni maydondan supurib tashlamadi. Portugaliyaga qarshi – so‘nggi daqiqalardagi 1:0. Belgiyaga qarshi – kechgi gol bilan 2:1. Ba’zan o‘yin chiroyli bo‘lmadi, lekin natija doim aniq bo‘ldi. Bu safar esa ular nafaqat samarali, balki jarrohlik darajasida aniq, deyarli mukammal futbol namoyish etdi.

Lamine Yamal – raqamlardan kattaroq ta’sir

Ko‘pchilik bu turnirda Lamine Yamal’dan ko‘proq gol va assist kutgandi. Saudiy Arabiston darvozasiga urilgan yagona golidan tashqari, 19 yoshli yulduz yetti o‘yinda boshqa bevosita golli harakat qayd ettira olmadi. Lekin raqamlar uning haqiqiy ta’sirini yashirib qo‘yadi.

O‘ng qanotda u raqib mudofaasi uchun doimiy tahdid bo‘lib turdi. Kenglik ochdi, ikki-uch himoyachini o‘ziga tortdi, natijada boshqalar uchun bo‘sh zonalar paydo bo‘ldi. Orqaga qaytib himoyada ishlashi, pressingda qatnashishi – bular hammasi Ispaniya tizimining ajralmas qismi. Statistikani ko‘rgan odam buni sezmashi mumkin, ammo maydondagi og‘irlik, o‘yinga ta’sir nuqtayi nazaridan u hanuz shu sahnaning bosh qahramonlaridan biri.

Ko‘z yoshlari va kelajak: Doué va yangi Fransiya

Har bir ertakda mag‘lub tomon ham bo‘ladi. Bu safar u – 21 yoshli Désiré Doué. Jahon chempionatidagi ilk mag‘lubiyatning og‘riqli ta’mi. Ammo bu ham saboq, ham signal: bu fransuz avlodi endigina yo‘lga tushmoqda, xolos.

2018 va 2022 yillardagi jamoalar bilan solishtirganda, ayniqsa hujum chizig‘ida, hozirgi tarkib ancha iste’dodli, ancha chuqur. Bu safar ular yarim finalda to‘xtadi. Lekin 2030 yilda, Ispaniya maydonlarida, shu avlodning revansh izlab qaytish ehtimoli juda katta. Va o‘shanda bugungi mag‘lubiyat boshqacha ma’no kasb etishi mumkin.

Uch yulduz: Porro, Simón, Cucurella

Bu kechaning eng yorqin uch futbolchisi alohida e’tiborga loyiq.

Pedro Porro – haqiqiy “Total Football” timsoli bo‘ldi. U o‘ng qanot bo‘ylab har yerda paydo bo‘ldi: kerak bo‘lsa Yamal bilan yonma-yon, kerak bo‘lsa ichkariga kesib kirib, yarim himoyachi rolini bajardi. Gol urdi, oltita mudofaa harakati bilan raqib hujumlarini sindirdi, faqat bir marta aldab o‘tilgan bo‘lsa, bas.

Unai Simón – oltinchi “dry” o‘yini bilan tarixga kirdi. U Fabien Barthez, Iker Casillas, Gianluigi Buffon, Walter Zenga va Pascal Zuberbühler bilan bo‘lishib turgan rekordni yangiladi. Endi bu ro‘yxatda u alohida turibdi. Juda munosib saf.

Marc Cucurella esa Mbappéga qarshi o‘sha so‘nggi tackli bilan nafaqat Fransiyaning umidini so‘ndirdi, balki yaqin kelajakdagi klubdoshiga “Madrid”da eslatib turadigan epizodni ham yaratdi. 87 foizlik aniq pas, raqibni doimiy bezovta qiladigan agressiv, ammo boshqariladigan o‘yin – unda Sergio Ramos va Andoni Goikoetxea ruhidan nimadir bor, lekin yanada sovuqqon, yanada nazorat ostida.

Endi bu Ispaniya finalga chiqdi. Himoyasi – devor, tizimi – pishiq, yulduzlari esa jamoadan balandroq turmaydi. Savol endi bitta: bu qal’ani Angliya yoki Argentina buzib kira oladimi?