Martin O’Neill va Celtic: Tarixiy Muvaffaqiyatlar

Telefon suratga olish vaqtini aniq yozib qo‘ygan: 16 may, 16:47. Manzil – Celtic Park. Kadr markazida esa taxminan 80 yard narida turgan, ko‘zoynak taqqan Martin O’Neill.

74 yoshli, “vaqtinchalik” bosh murabbiy deb e’lon qilingan O’Neill eski uslubdagi trikosida, darvozaga turib olgan, nevaralari esa bobosiga qarab sust, ammo quvonchli zarbalar yo‘llayapti. Maydon chetida allaqachon bo‘shab qolgan tribunalar, quyosh, kulgi. Yangi tugagan voqea fonida bu manzara yanada g‘alati, yanada ta’sirli ko‘rinardi.

Chunki ikki soat avval, 14:30 da olingan surat mutlaqo boshqa ruhda edi. Xuddi o‘sha darvoza oldida Callum Osmand Hearts darvozasiga Celticning uchinchi golini urib, Scottish Premiership chempionligini muhrlagan payt. Maydonda bedlam – Osmand ko‘rinmaydi ham, u atrofida yugurib chiqqan futbolchilar, shtab a’zolari va maydonga yopirilgan muxlislar to‘dasi orasida yo‘qolib ketgan. Ayrimlari futbolka ham kiyishga ulgurmagan.

Hearts futbolchilari esa qarama-qarshi tomonda. Kimdir tiz cho‘kkan, kimdir boshini qo‘llari orasiga olgan. 66 yil davomida kutgan chempionlikdan uch daqiqa narida turib, tarix yozishga shay edilar. 2026 yili bu holatga “Mayo lahzasi” deb nom qo‘yilardi. Uch daqiqa. Keyin esa Daizen Maeda sahnaga chiqdi.

Celtic uchun 15 mavsumda 14-chempionlik oddiy statistik raqamdek eshitilishi mumkin. Lekin bu yil bunday emasdi. Heartsning kutilmagan chempionlik poygasi, Celticdagi Rodgers–O’Neill–Nancy–O’Neill almashinuvi, Rangersning yo‘ldan adashgan mavsumi – barchasi bu titulni boshqacha og‘irlikka ega qildi.

Shu girdob markazida yana o‘sha O’Neill turardi. Undan “ertak” haqida, bir haftadan keyin Dunfermline va Neil Lennon bilan Scottish Cup finalida “dubl”ni rasmiylashtirish haqida so‘rashardi. O‘sha kuni hamma bu finalni uning Celticdagi xayrlashuv kuni deb o‘ylagan.

Parkheaddagi maydon bosib olinib, yakuniy hushtak eshitilmay qolganini, Hearts futbolchilari raqibning yuz-ko‘zga urilgan tantanasidan so‘ng kiyinish xonasiga ham kirmay, to‘g‘ri stadionni tark etganini O’Neill boshqarib turgani yo‘q, albatta. Klub ertasi kuni rasmiy uzr so‘radi, ko‘pchilik buni allaqachon unutgan. O’Neill esa erkin ravishda g‘alaba zavqida cho‘mildi. Bu unga “yashash uchun sabab” berganini aytdi. Hatto haykal haqida gaplar yura boshladi.

Ammo ma’lum bo‘ldiki, O’Neillning Celticdagi yo‘li hamon tugamagan ekan. Oradan 26 kun o‘tib, u bir yillik shartnoma va yana bir yilga uzaytirish opsiyasi bilan doimiy bosh murabbiy sifatida e’lon qilindi. Reaksiya aralash bo‘ldi: hayrat, quvonch, va yana – rejalashtirishdagi strategik qarash yo‘qligidan xavotir. Celtic – bo‘lingan klub, bo‘lingan muxlislar bazasi ekani sir emas. Shuning uchun O’Neill o‘sha Heartsga qarshi uchrashuvdan keyin “birlik kuchi” haqida alohida urg‘u bergan edi.

Oradan 37 kun o‘tib, Celtic Park yana eshiklarini ochdi – bu safar Middlesbrough bilan mavsumoldi o‘rtoqlik uchrashuvi uchun. Dasturdagi yozuvlarda O’Neill o‘sha “dramali va hayajonli” oldingi kunni eslab o‘tdi.

Ammo kayfiyat boshqa edi. Quyosh yana porlab turardi, O’Neill yana trikosida maydon chetida. Faqat bu safar tribunada atigi 6 ming atrofida muxlis. Sabablari ko‘p tilga olindi, lekin klub yo‘nalishidan norozilik ham ulardan biri bo‘ldi. Shunga qaramay, uch hafta oldin 99,5 foiz mavsumiy abonementlar yangilangani xabar qilingan.

Maydonda boshqa yo‘qotishlar ham sezilardi. Motherwellga qarshi o‘yinda 90+9-daqiqadagi bahsli penalti bilan mavsum taqdirini o‘zgartirgan Kelechi Iheanacho – endi Turkiya ikkinchi divizionidagi Bursaspor futbolchisi, Celtic bilan qayta shartnoma o‘rniga. Daizen Maeda esa Ipswich Town tomon yo‘l olayotgan edi.

Brendan Rodgers uchun bu chiqib ketishlar Kyogo Furuhashi, Nicolas Kühn va Adam Idah bilan bog‘liq xotiralarni eslatmasdan qolmadi. Muxlislar ham shunday his qildi. Boshqa tomondan, ko‘pchilik klubning Iheanacho maosh talablaridan cho‘chiganini ham tushundi. Glazgoda bo‘lganidek, bir haftadan so‘ng allaqachon yangi mish-mish paydo bo‘ldi: Celticning transfer siyosati go‘yoki O’Neillning o‘zi uchun ham ketish sababi bo‘libdi.

Ammo o‘tgan shanba kuni u yana o‘sha yerda edi. Celtic Parkda, AC Milan bilan oxirgi mavsumoldi o‘yinida, 20 mingdan ortiq tomoshabin bilan yonma-yon. Yangi hujumchi Camilo Duran ham maydonda bo‘ldi. Qarabağdan kelgan kolumbiyalik, o‘tgan mavsum Champions League doirasida Benfica darvozasini ishg‘ol qilgan, Middlesbroughga qarshi ham chiroyli gol urgan. Duran uchta mavsumoldi o‘yinida uch golga ega.

Bu O’Neillga oz bo‘lsa-da taskin berdi. Oradan ko‘p o‘tmay, yana bir hujumchi – Kasper Høgh – taxminan 13 million yevro evaziga kelib qo‘shildi. Bu deyarli Maeda uchun olingan summaga teng.

Høgh o‘tgan mavsum Bodo/Glimt safida Champions League doirasida Manchester Cityga qarshi 3:1 hisobida qozonilgan g‘alabada ikki gol urgan. Agar u va Duran shu darajada to‘p kiritishni davom ettira olsa, qog‘ozda qaralganda, Dundee bilan dushanba kungi ochilish uchrashuvida ham, keyingi Kilmarnock, Falkirk, Aberdeen va St Mirren bilan o‘yinlarda ham o‘z so‘zini ayta olishi kerak. Bu Celticning dastlabki besh raqibi. O‘tgan mavsum ularning birortasi ham Shotlandiya chempionatining kuchli beshligiga kira olmagan.

Shunday yumshoq start Celticga kelasi oy o‘rtalarida bo‘lib o‘tadigan Champions League saralash bosqichiga yaxshiroq tayyorgarlik ko‘rish imkonini berishi mumkin. Bu bosqichda avval ham yiqilishgan – o‘tgan yili Kairat Almatyga qarshi mag‘lubiyat Rodgersni o‘ta g‘azablantirgan edi. Futbolchi sotish klub iqtisodiy modeli bir qismi bo‘lib qolgan, ammo Arne Engels kabi kutilayotgan ketishlar yangi kelganlar bilan muvozanatlashtirilsa, mavsum boshida zarur sur’atni topish ehtimoli bor.

Bu ehtiyotkor umid o‘tgan yil oktabrdagi “zaharli muhit”dan ancha yiroq tuyuladi. Shunga qaramay, klub boshqaruviga nisbatan shubha muxlislar orasida yashab qoladi – ta jamoa Yevropada faqat ishtirok etish emas, haqiqatan ham raqobat qilishini isbotlamaguncha.

Bularning barchasi transfer oynasi 31 avgustda yopilishidan bir oy oldin sodir bo‘layotganini ham unutmaslik kerak. Hozircha Rangers ancha faol ko‘rinmoqda va o‘tgan mavsumdagi tartibsizlikni takrorlashga haqqi yo‘q degan tuyg‘u kuchli.

May oyida Parkheadda Heartsni boshqargan murabbiy Derek McInnes edi, endi u Ibroxda. O‘sha o‘yindagi Hearts sardori va muallifi Lawrence Shankland ham Rangersga ko‘chib o‘tdi. Yana bir muhim figura – yarim himoyachi, klubning mavsum futbolchisi Cammy Devlin ham Ibrox tomon yo‘l oldi. Bu “maroon uchlik” Rangersga anchadan beri yetishmayotgan qat’iyat va po‘lat xarakter olib kelishi kutilmoqda.

McInnes – besh yil ichida oltinchi doimiy bosh murabbiy, so‘nggi 12 oy ichida esa uchinchi. Russell Martin ham, Danny Röhl ham o‘zining “jilolangan tuflilari” bilan ishontira olmadi. McInnes esa sobiq futbolchi, klub ruhiga mos nomdek ko‘rinadi. Lekin fakt o‘zgarmaydi: so‘nggi to‘rt mavsumning uchtasi Rangers uchun sovrinsiz yakunlandi. Talab katta, McInnes esa Tannadice’dagi juma kungi startdan boshlab yo‘lga tushishi kerak.

McInnesning Heartsni tark etishi Tynecastle’da yangi davrni boshlab berdi – bu safar belgiyalik Wouter Vrancken bilan. U hozircha ikki o‘yin o‘tkazdi, ikkalasi ham Sturm Grazga qarshi Champions League saralashida mag‘lubiyat bilan yakunlandi. Vrancken uchun ham, klub uchun ham o‘tgan mavsum butun Shotlandiya futboliga jon bag‘ishlagan o‘sha qudratli energiyani qayta yaratish oson bo‘lmaydi.

Hearts o‘tgan yil chizig‘igacha kurashdi. Yelkada og‘ir yuk, ammo ko‘zda yonayotgan o‘t bilan. Yangi mavsum ham xuddi o‘sha sanada tugashi rejalashtirilgan: 16 may, 2027 yil. O‘sha kuni Celtic Parkdagi suratlarda yana bir tanish manzara paydo bo‘ladimi? Bitta narsa aniq: Martin O’Neillning nevaralari bu sanani taqvimda allaqachon doira bilan belgilab qo‘ygan bo‘lishi kerak.