Mauricio Pochettino: AQSh futbolidagi o'zgarishlar va yangi imkoniyatlar
Mauricio Pochettino ko‘zlariga yosh kelgan payt – aynan o‘sha lahza, bu jamoaning bugungi darajasini tushunish uchun boshlang‘ich nuqta edi. 2025-yil Gold Cup finali, Houston. AQSh – Meksika. Mintaqa taxti uchun navbatdagi urinish, yana alamli mag‘lubiyat.
Ammo murabbiyning ko‘zlari faqat hisob tufayli namlanmadi. U maydonda yiqilgan o‘yinchilarini ko‘rib yig‘ladi. Ular o‘z uyida, yirik amerikalik shaharda final o‘ynashardi. Ammo tribunalar? Deyarli to‘liq raqib tomonda. Shovqin, bayroqlar, qichqiriqlar – hammasi Meksika uchun.
Tottenham derbisida stadionni deyarli butunlay Arsenal futbolkalari bosib olgani tasavvur qiling. Pochettino uchun Houston shunday zarba bo‘ldi. Bir yil qolgan Mundial oldidan u faqat jamoasining futbol sifati emas, balki bu sportning o‘z mamlakatidagi mavqeini ham keskin his qildi.
U o‘sha hafta ochiq tan oldi: “Biz juda sodda bo‘lganmiz. Vaziyatni noto‘g‘ri baholaganmiz. Bu o‘ylaganimizdan ham og‘ir ekan. Keldik, katta zarba yedik. Bir muddat nokaut holatida qoldik. ‘Bu nima bo‘ldi o‘zi?’ deb o‘yladik”.
Birinchi zarba: bo‘sh tribunalar va yo‘qolgan ustunlik
Pochettino tilga olgan “zarba” aslida Gold Cup finalidan ham oldin kelgan edi. 2025-yil martida Concacaf Nations League yarim finali. Raqib – Panama. Vazifa qog‘ozda oddiy ko‘rinar edi: ularni yengib, odatdagidek finalda Meksika yoki Kanada bilan to‘qnash kelish. Turnir 2019-20 mavsumidan beri o‘tkaziladi, AQSh esa dastlabki uchta musobaqaning barchasida g‘olib bo‘lgan.
Bu safar esa finalga ham chiqisholmadi.
Panama tartibli, ishtiyoq bilan o‘ynadi, AQSh esa raqib darvozasiga jiddiy xavf sola olmadi. Eng qizig‘i – bu safar Houston’dagi kabi dushman tribuna ham yo‘q edi. Umuman deyarli hech kim yo‘q edi.
“It was empty,” degan Pochettino o‘sha uchrashuvni eslab. Stadionda bo‘lgan oz sonli muxlislarning aksariyati Meksika tarafdorlari edi – ular keyingi o‘yinni kutayotgan bo‘lishgan.
Yillar davomida AQSh Panama ustidan to‘liq ustun bo‘lib kelgan – 2021-yil o‘rtalariga kelib hisob 17-4-2 edi. Ammo so‘nggi davrda rasm o‘zgardi: 2023-yil Gold Cup yarim finali, 2024-yil Copa América guruh bosqichi, endi esa Nations League finaliga chiqish imkonini beruvchi uchrashuv. Panama oxirgi olti o‘yinning to‘rttasida g‘alaba qozondi. Bu safar ham AQShning bir lahzalik beparvoligidan foydalanib, uchinchi zarbadan gol urishdi.
Pochettino buni “yaxshi qulash” deb atadi. Og‘riqli, ammo kerakli. “Yomon natijalar? Ha, bo‘ldi. Hechqisi yo‘q. Muammolarni aniqlagach, yechim topamiz, deb bildik. Va yechim kelishini bilardik”, – dedi u.
Madaniyatni buzish va qayta qurish
Murabbiy ko‘rgan eng katta muammo – jamoa ichidagi qulaylik zonasi edi. O‘yinchilar haddan tashqari xotirjam bo‘lib qolgan. Shunda Christian Pulisic Gold Cup’ni o‘tkazib yuborib, faqat Turkiya va Shveytsariya bilan bo‘ladigan o‘rtoqlik uchrashuvlarida qatnashishni so‘radi. Pochettino rad etdi. U boshidan oxirigacha birlashgan, uzluksiz ishlaydigan guruhni xohladi – xuddi bugungi Jahon chempionati tarkibini shakllantirgandek.
Bu qaror murabbiy bilan sardor o‘rtasida keskin muloqotga sabab bo‘ldi. Gold Cup oldidan o‘tkazilgan o‘rtoqlik o‘yinlaridagi yirik mag‘lubiyatlar bosimni yanada oshirdi. Lekin tamoyil qo‘yildi: “Butunlay shu yerda bo‘l, yoki uyda televizor ko‘r”.
Gold Cup aynan shu qat’iylik evaziga yangi tayanch futbolchilarni yuzaga chiqardi. Malik Tillman nihoyat jamoaning bosh ijodkori bo‘lish imkoniyatini oldi. Darvozada Matt Freese paydo bo‘ldi va penaltilar seriyasida Keylor Navas’dan ustun keldi. Yosh Alex Freeman o‘ng qanotda almashtirib bo‘lmaydigan variantga aylandi. Sebastian Berhalter esa yarim himoyadagi rotatsiyada o‘z o‘rnini topdi.
Pochettino ham o‘zgardi. Milliy jamoa turnirlari klub futboliga juda o‘xshaydi: bir oy davomida bir xil guruh, har kuni mashg‘ulot, har kuni kichik tuzatishlar. U aynan shu jarayonda o‘z tizimini yanada chuqurroq singdira oldi, o‘yinchilarga aniq talablarni tushuntirdi.
Finaldagi mag‘lubiyatdan keyin ham u yig‘lab turib, jamoaning yuragini maqtadi. Aynan shu ruhsiz u o‘ylagan Jahon chempionati orzusi imkonsizligini bilardi.
Garderobda so‘nggi so‘zlar qisqa bo‘ldi: “O‘sishda davom eting, lekin iltimos, o‘zingizni o‘zgartirmang”.
“Why not us?” – kollej stadioni va yangi shior
Pochettino o‘sha kunlarda bir manzarani unutmaydi. 2025-yil 30-avgust, Columbus. Ohio State – Texas, kollej amerika futboli o‘yini. 70 ming muxlis. Stadion titraydi, shovqin quloqni qomatga keltiradi.
Murabbiy o‘ziga savol bergan: nega shunday ehtiros bizda bo‘lmasligi kerak? Agar bu mamlakat boshqa sportda shunchalik yonib tursa, nega futbolga ham shunday munosabat bo‘lishi mumkin emas? Agar bu qo‘llab-quvvatlash biz tomonda bo‘lsa, o‘yinchilar uchun qanday kuch manbai bo‘lishini tasavvur qildi.
Shu savoldan shior tug‘ildi: “Why not us?” – “Nega aynan biz bo‘lmasligimiz kerak?”
Bu nafaqat gap, balki o‘yin uslubiga ham aylanib bordi. Pulisic va boshqa yetakchilar sentabrda qaytgach, Pochettino bugungi jamoaning asosiy shaklini ilk bor sinab ko‘rdi: maydonda tez-tez shakl o‘zgartiradigan, raqibni pressing va bo‘shliq almashinuvi bilan chalg‘itadigan, qanotdan qanotga momaqaldiroqdek tez o‘tadigan, imkon ko‘rishi bilan xavfga bosh suqadigan jamoa. Tomoshabinga yoqadigan, o‘ziga ishongan futbol.
Natijalar kechiktirmadi. Sentabrda Yaponiyaga qarshi 2:0. Oktabrda Ekvador bilan durang, Avstraliyaga qarshi g‘alaba. Noyabr oynida esa Paragvay ustidan ishonchli g‘alaba va Uruguayni 5:1 hisobida yer tishlatish. Yil yakunida bu dastur uchun orzu qilsa arzigulik fon yaratildi.
Uchinchi saboq: Yevropaning og‘ir qo‘li
Keyingi zarba erta 2026-yil martida keldi. Ikki o‘yin – ikkita mag‘lubiyat. 7:2 umumiy hisobdan ham battar narsa bor edi: jamoa o‘ziga ishonmay qolgandek ko‘rindi. Himoya chiziqlari yorilib ketdi, Belgiyaga qarshi o‘yinda hatto eski, zaifroq tuzilishga qaytishga majbur bo‘lishdi.
Pulisic esa karerasidagi eng uzun golsiz seriyani boshdan kechirayotgan paytida, Portugaliyaga qarshi markaziy hujumchi sifatida maydonga tushdi – sezilarli ta’sir ko‘rsata olmadi.
Shunga qaramay, ichkarida ishonch saqlanib qoldi. Chris Richards o‘sha yig‘inni “haqiqatan ham muhim” deb atadi. Ularning fikricha, bu ikki o‘yin Yevropaning eng kuchli jamoalaridan ikkitasiga qarshi haqiqiy sinov bo‘ldi.
Pochettino ham orqaga chekinmadi. Shu bilan birga, u ochiq gapirdi: Belgia va Portugaliya tarkibida dunyoning eng kuchli 100 futbolchisi qatoriga kiradigan bir nechta yulduzlar bor, AQShda esa hozircha bunday o‘yinchi yo‘q. Shunday bo‘lsa-da, murabbiy bu haqiqatdan qo‘rqmadi, uni mezon sifatida qabul qildi.
Tashqarida esa kayfiyat yana qoraya boshladi. Tanqidchilar eski qo‘shiqni kuylashga tushdi: “Bu o‘sha eski USMNT. Ba’zan yorqin natija, keyin kutilmagan qulash. Katta jamoaga ham, kichik jamoaga ham yutqazib qo‘yishi mumkin bo‘lgan, barqaror emas jamoa”.
Mundial oldidan Senegal va Germaniya bilan kuchli o‘rtoqlik uchrashuvlari belgilangani ham savol ostiga olindi. “Pushaymon bo‘lishmaydimi?” degan savollar yangradi.
Pochettino javobi qisqa bo‘ldi: yo‘q. Bu o‘yinlar ularning darajasini aniq o‘lchashi kerak edi.
Shunday ham bo‘ldi. Senegal ustidan 3:2 hisobidagi g‘alaba, Germaniyaga qarshi 1:2 hisobidagi munosib mag‘lubiyat – jamoa kerakli paytda shaklga kirayotganini ko‘rsatdi.
Endi esa – sahnaning markazida
Keyin esa hamma biladigan sahna ochildi. Jahon chempionati. Paragvay ustidan 4:1 hisobidagi kuchli zarba. Avstraliyani 2:0 hisobida mutlaqo bo‘g‘ib qo‘yish. Ikki o‘yindan so‘ng guruhda birinchi o‘rinni nafaqat rasmiylashtirish, balki raqiblar uchun aniq signal yuborish.
Bu turnirda atigi to‘rt jamoa ilk ikki turdayoq guruhda g‘olib bo‘ldi. Argentina va Germaniya – futbol tarixining eng yirik nomlari. Meksika – o‘ziga xos muxlis armiyasiga ega, balandlikdagi do‘zax stadionlarida raqibni sindirishga o‘rganib qolgan jamoa. Ularning yonida esa Pochettino boshchiligidagi AQSh turibdi.
Endi ular guruh bosqichidagi so‘nggi o‘yinga – allaqachon safardan chiqqan Turkiyaga qarshi uchrashuvga – amalda hech qanday turnir taqdirini hal qilmaydigan holda chiqishdi. Ba’zi murabbiylar bunday o‘yinni “la’nat” deb biladi: diqqat susayadi, ritm buziladi. Boshqalar esa bu imkoniyatdan foydalangancha tarkibni nafas oldiradi. Qaysi yo‘l tanlanishidan qat’i nazar, bitta haqiqat bor: bu jamoa bu bosqichga tasodifan kelgani yo‘q.
Ular og‘ir mag‘lubiyatlardan, bo‘sh tribunalar, dushmanona stadionlar, ichki tortishuvlar va tanqid to‘lqinlari orasidan o‘tib keldi. Har bir zarba ularni sindirmadi – qayta shakllantirdi.
Hozir esa Pochettino dasturi ostidagi eng yuqori nuqtada turibdi. Ularning oldida esa bitta savol yaltirab turibdi: bu jarayon – “bu faqat boshlanishi”mi yoki nihoyat AQSh futboli o‘zi orzu qilgan sahnaning markazida uzoq qolishga tayyormi?
