Michael Olise: Jahon chempioni bo‘lishi mumkinmi?
Agar Michael Olise bir kuni Jahon chempionligini ko‘tarsa, London g‘arbida, Hayesdagi oddiy uy-joy massivining kichikgina burchagi abadiy Fransiyaga tegishli bo‘lib qoladi. Bu — Olise burchagi. Betonga yopishib ketgan, chetida mayda yashil chiziq bo‘lgan o‘sha hovlilar orasidagi maydoncha, yetti yoshli Michael akasi Richard bilan to‘p tepgan kichik parkcha.
“Bunday sharoitda futbol — bu sof erkinlik,” degandi u o‘tgan oy L’Équipe bilan suhbatida. “Bu qattiq ma’nodagi o‘qish emasdi. Bu shunchaki futbol o‘ynash zavqi edi. Men buni juda yaxshi ko‘rardim.”
Old Isleworthians safida unga ilk murabbiylik qilgan Sean Conlon o‘sha manzarani hali ham aniq eslaydi. U ko‘p marta Oliselarning uyiga borgan, ko‘chada Richard bilan mashq qilayotgan ukani ko‘rgan.
“O‘sha kichkina massiv unga juda katta yordam bergan, deb o‘ylayman, — deydi Conlon. — Mashinalar ko‘p emas, lekin ancha beton bo‘shliq, yonida esa kichkina maysazor. U doim shu yerda mashq qilardi, futbolga mutlaqo oshufta edi.”
Oradan o‘n yil o‘tib, Olise o‘zini Reading tarkibida topdi. Chelsea va Manchester City akademiyalaridan rad javobini olgan bola endi Championship klubi uchun imkon izlayotgan edi. Uni shu yerga olib kelgan skaut Brendan Flanagan bo‘lgan. U bir o‘yinini unutmaydi.
“Biz European Under-21 Cup doirasida Sparta Prague bilan o‘ynayotgan edik, — deydi Flanagan. — Men tanaffusda yetib bordim. Michael taxminan 17 yoshda, zaxirada o‘tirardi. Men orqamda o‘tirgan, bizda ishlagan va yaxshi chiqishib ketgan Hayden Mullins oldida joylashdim. Michael maydonga oxirgi 17 daqiqaga tushdi. Besh daqiqa o‘tmay Hayden menga egilib: ‘Bu kim o‘zi?!’ dedi. Men kulib yubordim. ‘Qani, aytchi, buni qayerdan topding?’ dedi u. Shunda men hikoyani boshidan aytib berdim…”
Hikoya esa baribir Hayesdagi o‘sha hovli-massivga qaytib keladi. Gap faqat Chelsea va City qanday qilib hozirgi Jahon chempionati yulduzlaridan birini, Ballon d’Or da’vogarini qo‘ldan chiqarib yuborgani haqida emas. Bu — nega Angliyada tug‘ilgan va ingliz tizimida ulg‘aygan yigit hech qachon Angliya terma jamoasi formasini kiymagani haqida ham.
“Uni birinchi marta olti yoshida Hayes safida ko‘rganimda, eng avvalo jismoniy harakati ko‘zga tashlangan, — deydi Conlon. — U maydonda sirg‘alib yurgandek: juda nafis, mukammal muvofiqlashuv, hammasi osondek ko‘rinadi. Bugun qanday harakat qilsa, olti yoshida ham xuddi shunday harakat qilardi. Bu tug‘ma narsa. Ko‘p odamlar uni Angliya tarixida tarbiyalangan eng yaxshi futbolchi, deb aytadi.”
Conlon avval Chelsea akademiyasida ishlagan va Michael to‘qqiz yoshga to‘lgach, uni tezda klub tizimiga olib kirishgan. Iqtidor baribir ko‘rinib turardi, Manchester City ham uni qabul qildi — u Cole Palmer bilan bir guruhda, Phil Foden’dan bir yil kichik edi. Lekin 16 yoshida City ham uni qo‘yib yubordi.
Shunda u yana Conlonga qaytdi. Conlon We Make Footballers nomli akademiyani yuritadi. Olise esa jon-jahdi bilan yangi professional klub izlayotgan payt edi. Flanagan tanishidan bu bola haqida eshitdi.
“Reading ichida ko‘p shubha bor edi, — deydi Flanagan. — ‘Uni Chelsea ham, Man City ham bo‘shatgan. Uni olib nima qilamiz? Muammo bo‘ladi’, deyishardi. Men esa: ‘Kelinglar, bolani ko‘raylik, keyin qaror qilamiz’, dedim.”
Conlon ham o‘sha kayfiyatni eslaydi. “Boshqa skautlarning hammasi: ‘U Manchester City’dan chiqib kelgan, Chelsea’dan chiqib kelgan, nega uni ushlab qolishmagan?’ deb ikkilanardi. Bir tomondan, ‘Bunday talantni nega olmayapmiz?’ deyishardi. Lekin oxir-oqibat aynan Reading tavakkal qildi.”
Londonlik yigit har kuni Readingga mashg‘ulotga qatnashi kerak edi. Klub London futbolchilarini stansiyadan mashg‘ulot maydoniga olib boradigan avtobus tashkil qilgan.
“Birinchi kuni u menga stansiyadan qo‘ng‘iroq qildi, — deydi Flanagan. — ‘Iltimos, avtobusni qayerdan olishim kerak?’ deb so‘radi. Men unga yo‘lni tushuntirdim, hammasi ‘iltimos’, ‘rahmat’ bilan. O‘shanda o‘zimcha: ‘Bu yomon bola emas. Shunchaki boshqacha, biroz noto‘g‘ri tushunilgan bola’, deb o‘yladim.
Va biz u bilan hech qachon muammo ko‘rmadik. U hech qachon yomon bola bo‘lmagan. Har doim aqlli, sokin, o‘zini biroz boshqacha ifoda etadigan yigit. City va Chelsea uchun nimasi to‘g‘ri kelmagan bo‘lsa… biz — M4 yo‘li bo‘yidagi kichkina Readingmiz xolos. Bunday bolalar bilan ishlashimiz mumkin.
Olise Readingning under-21 jamoasiga juda tez ko‘tarildi. Aynan shu yerda Flanagan va Mullins Sparta Prague’ga qarshi o‘yinda uni “portlab chiqayotganini” ko‘rdi.
“O‘sha kuni u mutlaqo aql bovar qilmas darajada o‘ynadi, — deydi Flanagan. — O‘yindan keyin Hayden bilan qo‘l siqib: ‘Bu bola mavsum tugaguncha birinchi jamoada o‘ynaydi’, deb qo‘ydik.”
Oradan ko‘p o‘tmay, o‘sha paytdagi bosh murabbiy José Gomes uni birinchi jamoa mashg‘ulotida sonni to‘ldirish uchun chaqirdi. Ortiqcha gap bo‘lmadi: o‘sha haftaning o‘zida u zaxira o‘rindig‘iga o‘tirdi va tez orada debyut qildi. Murabbiy bir marta ko‘rdi-yu, yetarli bo‘ldi.
Angliya esa bu paytda hamon beparvo edi. Hech kim qo‘ng‘iroq qilmadi.
Olise esa ildizlariga hurmat bilan qaraydi. Onasi Mina — fransuz jazoirlik, otasi Vincent — britan nigeriyalik. “Men aslida to‘rt mamlakatdanman, — degandi u o‘tgan mavsum Bayern Munich rasmiy saytiga. — France, Algeria, Nigeria va Great Britain. Shu to‘rtta bo‘lak menga nasib etgani uchun o‘zimni omadli his qilaman. Ularning barchasi meni boyitadi. Har bir mamlakatim bilan aloqam bor. Londonda ulg‘ayganimda biz tez-tez Algeria, Nigeria va France’ga borardik. Dadam uyda men bilan inglizcha gaplashardi, onam esa fransuzcha.”
Yoshlik chog‘ida u Angliya radariga umuman tushmagan. “Biz unchalik jozibali klub emasdik, — deydi Flanagan. — Hozir biroz o‘zgargan, lekin o‘shanda Angliya uchun, odatda, Chelsea, Manchester City, Manchester United yoki Arsenaldan bo‘lishing kerak edi. France bizga birinchi bo‘lib murojaat qildi. Ularning Olisening fransuz ildizlari haqida ma’lumot olgani aniq. Ularni under-18 safida birinchi bo‘lib o‘sha chaqirdi. Keyinroq Angliya under-20 uchun taklif bilan chiqqanda ham Michael o‘zini u yerda — France tarkibida baxtli his qilardi.
O‘sha paytda Angliya yoshlari tarkibi shundoq ham to‘lib-toshgan edi. 2012 yildan boshlab qayta qurilgan akademiya tizimi natija bera boshlagan, hozirgi Angliya terma jamoasining asosini aynan shu tizim tashkil etadi. Michaelning o‘sha avlodida Cole Palmer, Bukayo Saka, Morgan Rogers, Anthony Gordon, Noni Madueke bor edi. Bir yil kichiklar orasida esa Jude Bellingham va o‘sha paytda Chelsea tizimida bo‘lib, Angliya yoshlarida o‘ynagan, bugun esa Germaniya safida bo‘lgan Jamal Musiala yetishib chiqayotgan edi.
Premier League akademiyalari butun dunyo futbolini o‘qitdi, lekin Angliya Futbol Assotsiatsiyasi uchun achchiq haqiqat bor: Jahon chempionatining eng ijodkor futbolchisi Angliyada tug‘ilgan, lekin France uchun o‘ynayapti. Olise bu turnirda beshta golli uzatma bilan hammadan o‘zib ketgan.
“U bu darajaga chiqishini oldindan ko‘ra olganmiding?” — deya o‘ziga savol beradi Flanagan. “Hech kim buni aniq ayta olmasdi, deb o‘ylayman. Ba’zi bolalar 16 yoshidayoq Ballon d’Or darajasiga chiqadigandek ko‘rinadi, keyin to‘xtab qoladi. Michael esa chizig‘i doim yuqoriga qarab ketayotganlardan. Hali ham to‘xtagani yo‘q. U har mavsum yaxshilanayotgandek. Har doim boshida maydonning rasmini ko‘rardi, boshqalardan tezroq o‘qirdi va pasni qanday yetkazishni topardi. Endi esa butunlay boshqa bosqichga chiqib ketdi.”
Conlon esa buni hali ham ishonchsiz ohangda aytadi: “Bu telbalik. Biz under-8 bolalarga: ‘Bir kuni Jahon chempionligini yutasiz. Bir kuni Champions League yutasiz. Shu uchun bugundan boshlab standartlaringiz shunaqa bo‘lishi kerak’, deymiz. Buni yillar davomida targ‘ib qilasan, va mana — bizning tarbiyalangan bolamizdan biri buni amalda qilyapti.”
Endi esa Olisening bolalikdagi murabbiylari oldida noodatiy savol turibdi. Agar Jahon chempionati finalida Angliya bilan France to‘qnashsa, kimga muxlislik qilish kerak?
“Men panjara ustida o‘tiraman, — deydi Flanagan. — Albatta, Michael yaxshi o‘ynashini istayman. Lekin, albatta, Angliya g‘alaba qozonishini ham xohlayman. Shuning uchun, ehtimol, o‘yinni umuman ko‘rmasman. Chetda jim o‘tiraman.”
Hayesdagi o‘sha kichkina maydonchada esa to‘p hanuz sakraydi. Yangi bolalar keladi, yangi orzular tug‘iladi. Savol esa ochiq: keyingi Michael qaysi burchakdan chiqadi?
