Myunxen yana Yevropa finalining yangi uyiga aylanayaptimi?

Atigi bir yil avval. Allianz Arena osmonida shafqatsiz yorug‘lik porlagan, Paris Saint-Germain esa Inter Milanni 5:0 hisobida yer tishlatib, ilk bor Champions League kubogini ko‘targan edi. O‘sha kecha Myunxen nafaqat Parij klubi tarixiga, balki turnirning o‘ziga ham muhr bo‘lib tushdi.

Endi esa yana shu shahar markazda turibdi. Kamida qog‘ozda.

Ikki yildan sal ko‘proq vaqt o‘tib, Yevropaning bosh klublar sahnasi qaytadan Myunxenga ko‘chishi kutilmoqda. 2028-yilgi finalni o‘tkazish uchun rasmiy nomzodlar ro‘yxatida faqat bitta stadion bor: Allianz Arena.

UEFA qarorni sentabrda e’lon qiladi. Kutilmagan burilish bo‘lmasa, Myunxen tarixda oltinchi bor Yevropa klublarining eng katta o‘yiniga mezbonlik qiladi.

Myunxen nega yana?

Savol tabiiy: nega yana Myunxen? Axir 2025-yilgi final ham aynan shu arenaga berilgan-ku.

Javob murakkab emas. Hozir Yevropada Champions League finali uchun barcha talablarni to‘liq qondira oladigan stadionlar soni juda kam. Shuning uchun Allianz Arena UEFA uchun deyarli “mehmonxona zali”ga aylanib ulgurgan.

Myunxen allaqachon bu turnir tarixida chuqur iz qoldirgan. Uch marta final eski Olympiastadionda bo‘lib o‘tgan. Allianz Arena esa 2012-yilda mashhur “Finale dahoam” sahnasiga aylangan edi: Bayern Munich o‘z uyida Chelsea bilan penaltilar seriyasida yonib ketgan kecha. Endi 2025 va, katta ehtimol bilan, 2028 – uch yil ichida ikki final.

Bu UEFA uchun xavfli takrorlanish emasmi? Yo‘q, agar infratuzilma, logistik imkoniyatlar va stadion sifati bo‘yicha raqobat deyarli yo‘qligini hisobga olsak.

Talablar qattiq, nomzodlar kam

UEFA final uchun asosiy mezonlarni aniq belgilab qo‘ygan: tabiiy gazon, 105x68 metr o‘lchamdagi maydon va kamida 70 ming tomoshabinga mo‘ljallangan sig‘im. Ruxsat etilgan 10 foizlik chegirma bilan minimal ko‘rsatkich 63 ming o‘rindiq.

Bugungi kunda Yevropada bunday mezonga javob beradigan 22ta stadion bor. Ammo Rossiya va Ukraina o‘rtasidagi urush sababli Sankt-Peterburg, Moskva va Kiyev variantdan chiqarib tashlangan. Qoladi 19.

Ammo faqat raqamlar yetarli emas. UEFA uchun shahar infratuzilmasi, yirik aeroportga yaqinlik, mehmonxonalar soni – ayniqsa lyuks segmenti – va stadiondagi VIP-lojalar ham hal qiluvchi ahamiyatga ega. Aynan shu omillar ko‘plab katta arenalarni soyada qoldiryapti.

Old Trafford, Millennium Stadium, Velodrome, Boku Milliy Stadioni, La Cartuja yoki Signal Iduna Park – barchasi futbol uchun afsonaviy manzillar. Lekin UEFA ko‘zi bilan qaralganda, final darajasidagi tadbir uchun yetarlicha “qulay” emas, deb baholanmoqda.

Shunga qaramay, Sport Bild xabariga ko‘ra, Dortmund 2029-yildan boshlab Champions League finaliga mezbonlik qilish uchun ariza berishni ko‘rib chiqmoqda. Signal Iduna Park’dagi atmosfera final kechasida qanday bo‘lishini tasavvur qilish qiyin emas. Savol – UEFA bunga tayyormi?

2029 uchun kurash: Camp Nou va Wembley

2029-yilgi final atrofida esa boshqa sahna chizilmoqda. Bu safar markazda Barcelona va London.

Yevropaning eng katta stadioni – Camp Nou – uzoq vaqt davom etgan rekonstruksiya, kechikishlar va noaniqliklar sababli so‘nggi yillarda mezbonlik poygasidan chetda qolgan edi. Endi esa yangi Camp Nou yakuniga juda yaqin, va u yana sahnaga qaytdi. 2029-yil finali uchun ikki asosiy nomzoddan biri.

Ikkinchisi – so‘nggi 15 yil ichida uch bor finalga mezbonlik qilgan, futbol tarixining alohida bo‘lagiga aylangan Wembley. London yana bir bor Yevropa futbolining markaziga aylanishni xohlaydi.

Ushbu ikki nomzod bo‘yicha ham yakuniy qaror sentabrda e’lon qilinadi. Camp Nou qaytishi bilan yangi davr boshlanadimi yoki Wembley o‘z hukmronligini davom ettiradimi – bu allaqachon UEFA kabinetlarida hal bo‘layotgan savol.

Bernabeu soyada, San Siro esa vaqtga yutqazyapti

Qiziq jihat: qayta qurilgach, Yevropaning eng zamonaviy arenalaridan biriga aylangan Santiago Bernabeu 2010-yildan beri final ko‘rmagan.

Sabablar sport maydonidan tashqarida. Real Madrid prezidenti Florentino Perez va UEFA o‘rtasidagi uzoq yillik ziddiyat, ayniqsa Super League loyihasi atrofidagi keskinlik, Bernabeu nomzodiga soyadek tushib turibdi. Madridning o‘zida esa UEFA uchun “qulayroq” bo‘lib qolgan Metropolitano bor – 2019-yilda finalni qabul qilgan, 2027-yilda yana mezbonlik qiladigan arena.

Milanliklar uchun esa vaqt ishlamayapti. San Siro – afsona, lekin UEFA mezonlari nuqtai nazaridan eskirgan inshoot. Yaqin yillarda yangi stadion qurilishi rejalashtirilgan, shuning uchun hozirgi San Siro final uchun jiddiy variant sifatida ko‘rilmayapti.

Rim, Afina va Istanbuldagi qadimiy Olimpiya arenalari ham shunga o‘xshash taqdirga duch kelgan. Ularning yengil atletika yo‘laklari va zamonaviy qulayliklarning yetishmasligi UEFA ko‘zi bilan qaralganda katta minus. So‘nggi yillarda ba’zida mezbonlik qilishgan bo‘lsa-da, bugungi standartlar fonida ular “kecha”ga o‘xshaydi.

Ideal ro‘yxat qisqa

Agar barcha mezonlarni yig‘ib, real nomzodlar ro‘yxatini tuzsak, manzara ancha ixcham ko‘rinish oladi.

Allianz Arena, Wembley, Metropolitano va 2026-yil finaliga mezbonlik qiladigan Puskas Arena – deyarli avtomatik ravishda yuqori qismda. Ularning yonida Stade de France (oxirgi marta 2022-yilda finalni qabul qilgan), Estadio da Luz (2020) va Berlinning Olympiastadion’i (2015) turibdi.

Berlin esa o‘ziga xos paradoks. Infratuzilma, shahar hajmi, tajriba – hammasi joyida. Lekin maydonni o‘rab turgan yugurish yo‘lagi UEFA uchun ideal futbol sahnasi haqidagi tasavvur bilan to‘liq mos kelmaydi. Final kechasida tribunalar va maydon o‘rtasidagi masofa tobora muhim omilga aylanib boryapti.

Savol ochiq: Yevropa finali qaerga qarab ketyapti?

Bugun manzara shunday: UEFA uchun eng ishonchli, sinovdan o‘tgan, logistik jihatdan qulay variantlar soni barmoq bilan sanarli. Shuning uchun Myunxen va Allianz Arena oldinga chiqib ketdi. Yaqin yillarda bu tendensiya o‘zgaradimi yoki Yevropa futbolining eng katta kechalari yana va yana bir nechta tanish manzillarga qaytaveradimi?

Javobni sentabr oyida bilamiz. Lekin bir narsa aniq: Champions League finali tobora ko‘proq faqat eng mukammal sahnani ko‘tara oladigan shaharlar o‘rtasidagi poygaga aylanib boryapti. Va hozircha Myunxen bu poygada boshqalardan ancha oldinda.