Xabi Alonso va Chelsea: Yangi Transfer Siyosati
2008 yil. Jordan Henderson ilk bor Premier League maydoniga qadam qo‘yadi. Raqib – Joe Cole va Deco boshchiligidagi kuchli Chelsea. Natija – Sunderland uchun og‘ir 0:5. Oradan atigi ikki hafta o‘tib, Danny Welbeck o‘z debyutini Manchester United safida gol bilan nishonlaydi.
Bu davr boshqa bir futbol olami edi. O‘sha noyabrda Barack Obama AQShning 44-prezidenti etib saylandi. Pep Guardiola endigina murabbiylikka kirib kelayotgan payt. Chelsea boshqaruvida Luiz Felipe Scolari.
Bugunga qaytsak, Chelsea tarkibidagi ikki yigit – Dastayen Satpaev va Reggie Walsh – aynan o‘sha yili tug‘ilgan. Western Sydney Wanderers darvozasiga “ko‘klar”ning ilk golini aynan shu ikkisi yasab berdi. Ryan Kavuma-McQueen esa o‘shanda hali dunyoga kelmagan, ona qornida edi.
Shu kontrastning o‘zi London klubidagi burilishni juda aniq ko‘rsatib turibdi. So‘nggi ikki yildirki, Chelsea birorta 30 yoshdan oshgan futbolchini maydonga tushirmadi. To‘rt yildirki, bunday yoshdan kattaga pul to‘lab transfer qilgani yo‘q. Endi esa klub tajribali futbolchilarni olib kela boshladi. Va bu yo‘nalish ortida Xabi Alonso turgani aytilmoqda.
O‘tgan mavsum oxirida jamoaning ruhiy chidamliligi qanday yemirilgani, yetakchilarning yetishmagani yodga tushsa, bunday qaror mantiqli ko‘rinadi. Lekin bu faqat kiyinish xonasidagi bo‘shliq haqida emas. Bu, avvalo, Alonso o‘zi sinab ko‘rgan va ishlashiga ishongan model haqida.
Yangi Chelsea bosh murabbiyi – klubdagi ta’rif ham shunday, “head coach” emas – bu yo‘lni Bayer Leverkusen bilan bosib o‘tgan. U 2024 yilda nemis klubini mag‘lubiyatsiz dubl sohibiga aylantirganida, asosiy saboq aynan shunday bo‘lgan: faqat yoshlar bilan uzoqqa borib bo‘lmaydi.
Leverkusen Alonso kelishidan avval Bundesligadagi eng yosh jamoalardan biri edi. Akademiya mahsulotlari, iste’dodli yigitlar, lekin sovrinlar kam. Alonso birinchi to‘liq mavsumida jamoani oltinchi o‘ringa olib chiqdi, ammo u “keyin ko‘ramiz” mentalitetini emas, “hozir yutamiz” ruhini xohladi.
Transferlar va Ularning Ta'siri
Shu payt sahnaga Granit Xhaka va Jonas Hofmann chiqdi. Ikkalasi ham 30 yoshdan oshgan, Leverkusen uchun odatdagidan keskin farq qiluvchi transferlar. Alex Grimaldo esa 28 yoshga yaqin paytda keldi. Klub sport direktori Simon Rolfes o‘shanda jamoaga “namuna bo‘ladigan” futbolchilar kerakligini ochiq aytgandi.
Bu Leverkusen uchun tub burilish edi. Bir yil avvalgi eng katta transfer – Sparta Praguedan olingan chex iqtidor Adam Hlozek, hali endigina katta sahnaga chiqa boshlagan o‘smir. Eng tanilgan ism – Chelsea’dan ijaraga olingan Callum Hudson-Odoi. Ammo guruh parchalanib ketgandek, yagona yo‘nalish sezilmasdi.
Bay Arenada, ularning tarixiy mavsumi ortidan Rolfes bilan suhbatda u strategiyaning o‘zgarish sabablarini ochib bergandi. Klub avvalgi xatolarini, xususan, 2021 yilgi tartibsiz, maqsadsiz transfer siyosatini eslab, xulosa chiqargan.
U shunday degandi: texnika, taktika, jismoniy ko‘rsatkichlar yetarli emas. Shaxs, fe’l-atvor ham hal qiluvchi omil. Agar bu jihat bo‘yicha bizni qoniqtirmasa, bunday futbolchini olmaymiz. Ikki yil avvalgi og‘ir mavsum ana shu haqiqatni yuzaga chiqargan.
Rolfes yillar davomida skautingda ma’lumotlar, raqamlar, statistikaga tayanish tarafdori bo‘lib keldi. Lekin u ham bir pallada raqamlar ortiga yashirinib bo‘lmasligini tushundi. Futbolchini tanlashda chuqurroq qarash, xarakterni, mentalitetni aniq belgilash zarur edi. “U iste’dodli” degan gap endi yetarli emasdi. Savol boshqacha qo‘yildi: “Uning bosimi qanday? Muvaffaqiyatsizlikka munosabati-chi?”
2023 yilgi tajribali transferlar qatorida Rolfes yana bir nomni alohida tilga olgan – Robert Andrich. O‘rtada maydonni “yeb qo‘yadigan”, Leverkusenning yangi davr ramziga aylangan yarim himoyachi.
Uning yo‘li Chelsea’ning so‘nggi yillardagi transfer siyosatiga keskin zid. Andrich Bundesliga’da ilk o‘yinini Union Berlin safida deyarli 25 yoshida o‘tkazgan. Akademiyadan to‘g‘ri yuqori sahnaga sakrab chiqmagan, pastdan boshlab, asta-sekin ko‘tarilgan.
Rolfes nazarida aynan shunday yo‘l katta qadriyat. U aytgandi: ko‘plab yulduzlar akademiyada ham eng zo‘r bo‘ladi, juda erta yorqinlashadi. Andrich esa har bosqichda mehnat qilib, 29 yoshida terma jamoaga yetib borgan. Bu – mentalitet namunasidir. O‘zini doim yangi darajaga moslashtira olgan futbolchi. Ichki motivatsiya, har kuni o‘sishga bo‘lgan ehtiyoj – mana shu Leverkusenni o‘zgartirdi.
Yosh, iste’dodli futbolchilarda esa bu tuyg‘u har doim ham bo‘lavermaydi. Ular ko‘pincha bolaligidan boshqalardan kuchli bo‘lib o‘sgan, raqobatni kam his qilgan bo‘ladi. Shuning uchun ham yonida mehnatning qanday natija berishini ko‘rsatib turadigan odam kerak.
Endi shu savol Londonga ko‘chadi. Henderson va Welbeck – Andrich, Xhaka yoki Hofmann’dan ham katta yoshda. Alonso Leverkusen bilan tarix yozgan paytda ular allaqachon yuqori darajada o‘ynayotgan edi. Shunga qaramay, ular bugungi Chelsea uchun xuddi o‘sha rolni bajara oladimi? Ular boshqalardan ko‘proq narsa siqib chiqarishga, yoshlarni ruhlantirishga qodirmi?
Rolfes o‘sha kuni bir narsani aniq aytgandi: muvozanat hamma narsadan muhim. Maqsad – 25 ta bir xil futbolchidan iborat jamoa tuzish emas. Turli xarakterlar kerak. Tinch, ichiga yopiqlari ham, baland ovozli, yetakchi bo‘ladiganlari ham. Qiyin pallada so‘zni o‘z qo‘liga oladiganlar ham, indamay ishini qiladiganlar ham.
Chelsea nihoyat shu haqiqatni tan olayotgandek. Xabi Alonso bilan birga klub uzoq yillik “faqat potensial” konsepsiyasidan chiqib, “hozir natija beradigan” futbolchilarni izlay boshladi. Savol bitta: bu burilish “ko‘klar”ni yana Angliya tepasiga qaytara oladimi yoki bu ham faqat navbatdagi tajriba bo‘lib qoladimi?
