Angliya va DR Congo: futbolchilar va taktikalar tahlili

Angliya old chiziqda yanada dadilroq bo‘lishi kerak degan bahslar asosan bir nuqtaga borib taqaladi: Declan Rice va Elliot Anderson birga o‘ynashi kerakmi yo‘qmi?

Ikki “oltinchi raqam”mi yoki ikkita “o‘ninchi raqam”?

Muxlislar hujumkorroq, bosimni yuqoridan boshlaydigan jamoani ko‘rishni xohlaydi. Ikki markaziy tayanch emas, ikki ijodkor, ikki “number ten”. Lekin haqiqat shuki, Rice ham, Anderson ham — Premyer-ligadagi eng yetuk markaziy yarim himoyachilardan. Ular boshqa tipdagi futbolchilar.

Elliot — paslar repertuari keng bo‘lgan, o‘yinni ritmga solib bera oladigan yarim himoyachi. Declan — cheksiz motor, maydonni yutib ketadigan, pressingda ham, to‘pni qaytarishda ham ishlovchi futbolchi. Ularning klubdagi vazifasi deyarli bir xil: chuqurroq pozitsiyada turish, hujumni boshlash, lekin uni yakunlash emas.

Shu sabab bu juftlikni birga maydonga tashlash g‘oyasi mantiqiy: ikkisi ham orqa chiziqni sug‘urtalab turadi, to‘liqbacks esa bemalol hujumga qo‘shiladi. Balans shundan chiqadi. Ammo bu sxema ishlamay qolsa-chi?

60-daqiqaga borib hisob o‘zgarmasa, to‘p aylanishi ma’nosiz bo‘lib qolsa, o‘sha paytda o‘zgarish qilishdan cho‘chish kerak emas. Zaxiradan maydonga tashlangan futbolchi har doim xavf: murabbiy to‘g‘ri nuqtani topsa — qahramon, xato qilsa — o‘yin nazoratdan chiqadi, ortiqcha oldinga intilish hisobiga qarshi hujumda yonib ketish ehtimoli bor.

DR Congo bunga tayyor. Bu jamoa Panama emas, jismonan kuchliroq, texnik jihatdan ham boyroq. Ular bu bosqichga tasodifan kelgani yo‘q, hujumda ham, o‘tish fazasida ham tishlay oladigan tarkibga ega. Angliya aynan qarshi hujumlarda hushyor bo‘lishi shart.

Shu bilan birga, qo‘l tormozini tortib o‘ynash ham mumkin emas. Qarorli, xavfli paslardan qo‘rqish — bu yo‘l emas. Har bir kesuvchi uzatma, har bir chiziqlar orasiga tashlangan to‘p xato bilan tugashi mumkin, lekin bu jarayonning bir qismi. Urinish, yana urinish, raqib himoyasining eshigini tinimsiz taqillatish kerak.

Past blok yana Angliyani kutyapti. To‘p asosan Southgate shogirdlarida bo‘ladi, raqib esa ixcham, zich joylashgan holda zonani yopadi. Bunday o‘yinda maydondan tashqaridan zarbalar alohida qurolga aylanadi. Uzoq masofadan gol — nafaqat hisobni ochish, balki raqibning tuzilmasini ham buzib yuboradigan zarba.

Gana va Panama bilan bo‘lgan uchrashuvlarda ko‘rinib qoldi: ba’zi fazalarda Angliya juda ehtiyotkor, juda bir xil o‘ynadi. Endi esa boshqa yondashuv kerak. Ayniqsa, ruhiy tomondan.

Bu — “yutmasang, uyga ketasan” bosqichi. Mundial pley-offida Angliya futbolkasini kiyish — alohida yuk. Qog‘ozda ustun bo‘lgan, “majbur yutishi kerak” bo‘lgan o‘yin esa bu bosimni ikki baravar oshiradi. 2016-yil Fransiyada Islandiya bilan bo‘lgan kecha hali ham esda: hamma “Angliya oson o‘tadi” degan, natija esa boshqacha bo‘lgan.

Demak, bu safar maydonga faqat bitta holatda chiqish mumkin: maksimal diqqat bilan.

DR Congo bu turnirga Afrikadagi kuchli ishtirokidan keyin keldi. AFCON davomida ko‘p narsa ko‘rsatishdi. Ayniqsa, yo‘nalish bo‘yicha. Tarkibda 4-5 nafar Premyer-liga vakili bor, bu esa darhol sifatni oshiradi. Hujum chizig‘ida esa bitta alohida ism ajralib turadi — Yoane Wissa.

Wissa himoyachilarni tinch qo‘ymaydigan, doimiy harakatda bo‘ladigan hujumchi. U raqibni orqa chiziqda “uxlatmaydi”, pressing qiladi, bo‘sh zonalarni izlaydi. Newcastle safida u hali o‘zi kutgandek parlamadi, lekin bu Mundialda u butunlay boshqa ko‘rinishda. DR Congo hujumi ko‘p jihatdan aynan unga tayanadi.

Orqa chiziqda esa tanish yuz — Axel Tuanzebe. Uning tezligi ko‘p vaziyatlarda qutqaruvchi omil bo‘lib xizmat qiladi. Ko‘zga uncha tez ko‘rinmasligi mumkin, lekin masofa yutishda, qarshi hujumni to‘xtatishda u juda tez va kuchli. Aynan shu xususiyati jamoasiga ko‘proq oldinga o‘ylab o‘ynash imkonini beradi.

Angliya hujumchilarining chiziq ortiga qiladigan yugurishlari, yarim himoyachilarning ikkinchi tempdagi qo‘shilishi — bularning barchasida Tuanzebe markaziy rol o‘ynaydi. U bir necha bor jarohat bilan kurashdi, lekin har safar maydonga qaytish uslubi, kundalik ishga bo‘lgan munosabati — alohida e’tirofga loyiq. Zal mashg‘ulotlari, o‘yin oldi tayyorgarligi, detallar — hammasiga jiddiy qaraydi.

Maydonga qadam qo‘yganda esa u — haqiqiy professionallar yetakchisi. Orqa chiziqni boshqaradi, yonidagi himoyachilar bilan gaplashadi, ularni joyiga qo‘yadi. Manchester United tizimidan o‘tib, asosiy jamoaga qadar ko‘tarilish — oson yo‘l emas. Bunga faqat iste’dod emas, xarakter ham kerak.

Tuanzebe markaziy himoyada ham, o‘ng qanot himoyasida ham o‘zini erkin his qiladi. Lekin bu pozitsiyada DR Congo yana bir kuchli variantga ega — Aaron Wan-Bissaka.

Wan-Bissaka bilan o‘ynaganlar va unga qarshi hujum qilganlar bitta narsani yaxshi biladi: “birga bir” holatlarida u bilan o‘tish deyarli imkonsiz. Manchester City davrida uni hazil tariqasida “Go-Go Gadget” deb atashgan — raqib o‘ylaydi: “o‘tdim”, deydi, to‘satdan esa uzun oyoqlar cho‘zilib, to‘pni soat mexanizmidagidek aniq vaqtida olib qo‘yadi. U ham xuddi klassik himoyachilar kabi “birga bir” himoyasidan zavq oladi, dunyoning eng kuchli driblerlariga qarshi o‘ynashni yaxshi ko‘radi.

Agar Marcus Rashford maydonga tushsa, bu chiziqda alohida duel paydo bo‘ladi. Ikkisi ham Man Utd davridan bir-birini juda yaxshi biladi. Harakatlar, fintlar, zaif nuqtalar — hammasi yodda. Qanotda haqiqiy taktik shaxmat boshlanadi.

Angliya, albatta, favorit sifatida maydonga tushadi. Ammo bu safar yo‘l tekis bo‘lmaydi. Raqibning sifati, o‘yinning bosqichi, tarixiy saboqlar — hammasi bitta savolni o‘rtaga tashlaydi: bu jamoa bosim ostida nihoyat yetakchi darajasini isbotlay oladimi yoki yana bir marta og‘riqli saboq kutyaptimi?