Belgiya g‘azabi: USAni mag‘lub etish va siyosiy shov-shuvlar
Belgiya futbolchilari Seattle tuni yakunida faqat g‘alabani emas, balki butun atrofdagi siyosiy spektaklni ham o‘z tomoniga og‘dirib qo‘ydi. USA mezbon sifatida, Balogun atrofidagi bahslar esa fon sifatida maydonga tushishi kerak edi. Oxir-oqibat, fon emas, o‘yin o‘zi gapirdi: 4:1, Belgiya chorak finalda, raqib – Spain.
Bu o‘yin oddiy 1/8 final emasdi. Ikki kun davomida dunyo matbuoti Folarin Balogunning qizil kartochkasi bekor qilinishi, Donald Trumpning jarayonlarga aralashgani va FIFA ichidagi bosim haqida yozdi. Belgiyaliklar esa bu “adolat” spektaklini ich-ichidan yomon qabul qildi.
Natija? G‘azablangan, jam bo‘lgan, o‘zini haq deb bilgan Belgiya.
“Adolatsizlik”dan tug‘ilgan motivatsiya
Uchrashuvdan keyin yarim himoyachi Nicolas Raskin o‘sha kayfiyatni aniq ifoda qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, so‘nggi ikki kun ichida kiyinish xonasida “adolatsizlik hissi” hukmron bo‘lgan, jamoa maydonda javob berishga qasam ichgandek bo‘lgan.
“Juda ko‘p narsa maydondan tashqarida sodir bo‘ldi. Jamoa ichida adolatsizlik hissi bor edi, biz esa javobni faqat maydonda berishni xohladik”, – dedi u.
Kaptan Youri Tielemans ham aynan shu nuqtani urg‘uladi. Belgiyaliklar o‘zlarini qurbon emas, javob beruvchi tomon sifatida ko‘rdi. “O‘zimizga: maydonda javob berishimiz kerak, deb aytdik. Shunday ham qildik”, – dedi u.
Belgiyaning har bir pressingi, har bir tezkor hujumi, har bir yakunlovchi zarbasi aynan shu ruhdan tug‘ilgandek ko‘rindi.
Trumpga ishora, FIFAga kinoya
Hisob 4:1 bo‘lgach, Belgiya o‘yinchilari o‘zlarini tiyib o‘tirmadi. To‘rtinchi gol nishonlanayotganda bir necha futbolchi Donald Trumpning mashhur raqs harakatlariga o‘xshash imo-ishoralar bilan bayram qildi. Bu oddiy hazil emasdi – siyosatni futbolga aralashtirganlarga ochiq javob edi.
Belgiya terma jamoasining rasmiy X sahifasi ham sukut saqlamadi. Balogunning diskvalifikatsiyasi bekor qilingani haqidagi qarorga ishora qilib, qisqa, ammo og‘ir ma’noli post chiqdi: “Overturn this.” Ya’ni: “Mana buni bekor qilib ko‘ring.”
Sahna ortida bo‘layotgan voqealar, FIFA qarori, Trumpning qo‘ng‘irog‘i, UEFAning keskin bayonoti – bularning bari bir tomonda. Boshqa tomonda esa Belgiya, maydonda ham, ijtimoiy tarmoqlarda ham o‘z pozitsiyasini aniq ko‘rsatdi.
Balogun atrofidagi bo‘ron
Hikoya markazida – Folarin Balogun. Bosnia and Herzegovina bilan o‘yinda olgan qizil kartochkasi avtomatik ravishda bir o‘yinlik diskvalifikatsiyani anglatardi. Biroq FIFA yakshanba kuni bu taqiqni to‘xtatib turishini e’lon qildi. Shunday bo‘lishi bilanoq, Belgiya rasmiy ravishda qarorga apellyatsiya berdi, ammo muvaffaqiyatsiz.
Keyin sahnaga Donald Trump chiqdi. U o‘zi shaxsan FIFA prezidenti Gianni Infantino bilan gaplashganini va Balogun ishini “ko‘rib chiqishni” so‘raganini tasdiqladi. Shundan so‘ng UEFA FIFAni “qizil chiziqdan o‘tishda” ayblab, o‘yinning “halolligi xavf ostiga qo‘yildi”, degan bayonot berdi.
FIFA esa o‘zini oqlashga kirishdi: intizomiy qo‘mita mustaqil, Infantino qarorga ta’sir qilmagan, degan rasmiy pozitsiya ilgari surildi.
Belgiya uchun esa bu bahslarning barchasi ichki yonilgiga aylandi. Ular javobni siyosiy maydonda emas, gazon ustida berdi.
Garcia: “Balogun aybdor emas”
Belgiya bosh murabbiyi Rudi Garcia o‘yindan keyin Balogun bilan bo‘lgan qisqa uchrashuvni ochiqladi. Uchrashuvdan so‘ng Balogun uning oldiga kelgan.
“Bu menga yoqdi. U aybdor emas, bunga u mas’ul emas, men unga shuni aytdim”, – dedi Garcia.
Murabbiy uchun muhim narsa – shov-shuv emas, o‘yin rejasi bo‘lganini ham alohida ta’kidladi. “USA qaysi tarkib bilan maydonga tushishidan qat’i nazar, biz uchun eng muhimi – o‘z o‘yin rejamiz edi. Guruh juda yetuk. Ularga eng muhimi – o‘zimiz ekanini aytdim”, – dedi u.
Garcia shov-shuvni bahona qilmadi, raqibni ham nishonga olmadi. Ammo Belgiya qanday kayfiyatda bu o‘yinga chiqqani, natijada hisobda qanday ustunlik ko‘rsatgani hammasini aytib turardi.
Pochettino: “Bu bahona emas, lekin...”
USA bosh murabbiyi Mauricio Pochettino uchun bu mag‘lubiyat faqat sport natijasi emas, balki atrofdagi “siyosat va manipulyatsiya” soyasi ostida kechgan yakun bo‘ldi.
U BBCga bergan intervyusida bu shov-shuv jamoaning o‘yinga ta’sir qilmaganini aytdi: “Bu bizning o‘yinimizga ta’sir qilmadi. Bu bahona emas. Bugun bizning kunimiz emasdi.”
Shu bilan birga, u shaxsiy ranjishini yashirmadi. “Shaxsan o‘zim uchun, haqorat qilish yoki juda ko‘p yomon xabarlar olishning nima keragi bor? Qoidalar bor, federatsiya ularni qo‘llaydi va diskvalifikatsiyani bekor qilishga urinadi. Mening vazifam – jamoani tayyorlash. Agar FIFA Balogun o‘ynashi mumkin desa, demak, u o‘ynaydi, bu muammo emas”, – dedi u.
So‘ng esa ohang keskinroq tus oldi: “Juda ko‘p odamlardan hafsalam pir bo‘ldi. Ular siyosatni va manipulyatsiyani oldinga surishdi, etika va halollik haqida gapirishdi. Agar bu o‘yinning tarixiga nazar tashlasak, shaxsan o‘zim juda hafsalam pir bo‘lganini aytaman.”
USA himoyachisi Tim Ream ham jamoa ichida bu masala bahona sifatida ko‘rilmaganini aytdi. U “tashqi shovqin – tashqarida qolganini”, futbolchilar esa faqat o‘yinga e’tibor qaratganini ta’kidladi.
Infantino bosim ostida, lekin kursisi mustahkam
Balogun qarori FIFA prezidentini ham to‘g‘ridan-to‘g‘ri bosim ostida qoldirdi. Siyosiy maydonda ham zarba bo‘ldi: Liberal Democrats yetakchisi Sir Ed Davey ochiqchasiga “Infantino ketishi kerak”, deya chiqdi. Uningcha, “Dunyo chempionati qayerda o‘tkazilishidan qat’i nazar, muxlislarga tegishli”.
Ammo real siyosiy manzara boshqacha. Infantino o‘n yildirki FIFA tepasida. Kelasi yili u yana saylovga tushadi va deyarli yangi to‘rt yillik muddatni cho‘ntagiga solib bo‘lgan. Afrika, Osiyo va Janubiy Amerika konfederatsiyalari uni yana qo‘llab-quvvatlamoqda.
FIFA prezidenti 211 a’zo assotsiatsiya tomonidan saylanadi. Shundan 111 ovoz Osiyo, Afrika va Janubiy Amerikaga tegishli. Bu raqamlarning o‘ziyoq uning qayta saylanishi deyarli kafolatlanganini ko‘rsatadi. Raqobatchi bo‘lmasligi ehtimoli katta, demak, u yana olqishlar ostida lavozimiga “qayta qasamyod” qilishi mumkin.
Infantino bu orada USA, Canada va Mexico bo‘ylab sayohat qilib, Qatar Airways tomonidan taqdim etilgan samolyotda imkon qadar ko‘proq o‘yinlarni ko‘rishga ulgurmoqda. FIFA esa yana bir bor intizomiy qo‘mita mustaqilligini himoya qiladi, prezident qarorlarga aralashmaganini ta’kidlaydi.
Ammo savol ochiq qoladi: bu ishda futbol qancha, siyosat qanchalik bo‘lgani?
Endi – Spain
Belgiya uchun esa bu savol hozircha ikkinchi planda. Ular o‘z javobini maydonda berdi, USAni 4:1 hisobida mag‘lub etib, chorak final yo‘llanmasini qo‘lga kiritdi. Oldinda – Spain.
Balogun atrofidagi shov-shuv, Trumpning qo‘ng‘iroqlari, UEFAning keskin bayonotlari, Infantino atrofidagi bosim – bularning bari ertaga ham davom etishi mumkin. Ammo Belgiya uchun asosiy savol bitta: shu g‘azab, shu ruh, shu “adolatsizlik hissi” Spain qarshisida ham ularga yetakchi bo‘la oladimi?
