Braziliya jamoasi: Ancelotti qo‘l ostidagi yangi taktika va Matheus Cunha
Jahon chempionati asta-sekin shakl olayapti. Braziliya ham. Eng muhimi, nihoyat bu jamoa ham o‘zini topayotgandek.
Carlo Ancelotti deyarli eng yaxshi “o‘n birlik”ni topdi. Guruh bosqichidagi har bir uchrashuvda jamoa ritmni oshirdi, ishonch ortdi, o‘yin qotib, shaklga kirdi. Eng muhim paytga – pley-offga yaqinlashgan sari.
Oldinda – Yaponiya. Oxirgi 32 talik bosqichda bu raqib Braziliya uchun hech qanday “sovg‘a” emas. Shunday bo‘lsa-da, jamoa o‘z yo‘lida, o‘z izini topgandek. Bu yo‘lning markazida esa bitta ism turibdi: Matheus Cunha.
Klassik “to‘qqiz” emas, “to‘qqiz yarim”
Braziliya tribunalarida odatda bitta obraz yashaydi: klassik “to‘qqiz” – jarima maydonida yashaydigan, himoyachilar bilan olishadigan, zarba beradigan hujumchi. Ronaldo, Adriano, Romario. Oxirgi 30 yilning ramziy timsollari.
Cunha boshqacha. U an’anaviy qolipga sig‘maydi.
U – “to‘qqiz yarim”. Zarba bera oladigan hujumchi, lekin shu bilan birga “o‘nlik” kabi orqaga tushib, o‘yin bog‘laydigan, boshqalarga vaziyat yaratadigan futbolchi. Shu bois uni sof “strayker” deyish qiyin, klassik pleymeyker ham emas. Ammo bitta narsa aniq: u bu turnirda allaqachon uchta gol urdi va raqib jarima maydonida ham, chiziqlar orasida ham xavf tug‘diryapti.
Markaziy hujumchi nuqtasidan kelib chiqib aytganda, Braziliya bunday tipdagi futbolchini deyarli hech qachon ko‘rmagan. U o‘yin tizimini o‘zgartirib yuboradigan, qolganlarga ham erkinlik beradigan markaziy figura.
Ba’zi epizodlarda Cunha eski jamoadoshini eslatadi – Lucas Leiva ta’kidlaganidek, u ko‘p jihatdan Liverpool davridagi Roberto Firmino’ni yodga soladi. Doim orqaga tushadi, himoyachini ikkilanib qo‘yadi: ergashsinmi yoki joyida qolsinmi?
Agar markaziy himoyachi u bilan birga tushsa, qanotlar ochiladi – Vinicius Jr va Rayan uchun bo‘sh hudud paydo bo‘ladi. Agar himoyachi joyida qolsa, Cunha chiziqlar orasida to‘p qabul qiladi, burilib pas beradi yoki darvozani nishonga oladi. Har ikkala variant ham raqib uchun muammo.
Eng qiziq tomoni – u bu rolda o‘zini juda erkin his qilayotgandek. Hujumni boshlaydi, pressingni birinchi bo‘lib yoqadi, ba’zan hatto yarim himoya oldida “oltinchi raqam”dek ishlaydi. Shu mehnatkashlik Braziliya hujumiga muvozanat olib keldi.
“To‘qqiz” qidiruvi va jarohat o‘zgartirgan reja
Bu safar Braziliya Jahon chempionatiga odatdagidan boshqacha kayfiyatda keldi: kim asosiy markaziy hujumchi bo‘lishi noma’lum edi. Turnir arafasigacha ham savol ochiq qoldi.
Scotland bilan o‘yin bo‘lgunga qadar ham biror kishi “asosiy to‘qqiz”ni aniq ayta olmasdi. Ancelotti ham, ko‘rinib turibdiki, izlanishda edi: Cunha, Igor Thiago, Endrick, Joao Pedro, Richarlison – barchasi sinovdan o‘tdi.
Ba’zan murabbiyga qaror qabul qilishda jarohatlar “yordam” beradi. Tasodifiy kombinatsiya ishlay boshlaydi va shu variant yechimga aylanadi. Braziliya uchun ham shunday bo‘ldi.
Raphinha – ajoyib futbolchi, lekin u maydon bo‘ylab ko‘p harakatlanishni yaxshi ko‘radi. Marokashga qarshi birinchi uchrashuvda u Igor Thiago ortida “o‘nlik” sifatida o‘ynadi, qanotlarda ham bemalol harakatlana oladi. Ammo o‘sha o‘yinda son mushagini jarohatlab, maydonni tark etdi va o‘rniga Rayan tushdi.
Rayan esa tabiatan ko‘proq o‘ng chiziqda qoladigan, pozitsiyani ushlab turadigan futbolchi. Natijada qanotlar aniq bo‘lindi: bir tomonda Vini, boshqa tomonda Rayan. Markazda esa Cunha uchun yana ham ko‘proq bo‘sh hudud ochildi. U ko‘pincha o‘sha “bo‘shliq”da yolg‘iz qoladi – uning o‘yin uslubiga aynan shunday sharoit mos.
Albatta, variantlar tugamagan. Igor Thiago boshqa tipdagi qurol: agar jamoa hisobni quvishi kerak bo‘lsa yoki raqib jismonan juda kuchli bo‘lsa, u jarima maydonida yuqori nuqtani egallab, markaziy himoyachilarni band qilib qo‘yishi mumkin.
Muhimi shundaki, Ancelotti endi tanlovga ega. Braziliyada esa tobora ko‘proq odam Cunha’ni yechim deb bilayapti. Endi savol bitta: u bu ritmni ushlab qola oladimi?
Anchelotti rejasi: to‘pni berib, o‘yinni boshqarish
Bu jamoaning orqasida bitta katta figura turibdi. Ancelotti haqida ko‘p gapiriladi: yumshoq muomala, kiyinish xonasini boshqarish, yulduzlar bilan til topish. Lekin uning taktik mahorati ko‘pincha ikkinchi planga tushib qoladi.
Hozirgi Braziliya bunga javob bo‘layapti.
Bu jamoa raqibga to‘pni berishdan cho‘chimaydi. 70 foiz to‘p nazorati endi maqsad emas. Ba’zan to‘pni raqibga topshirish – aynan o‘sha raqib uchun muammoga aylanadi. To‘g‘ri zonalarni yopib, pressingni to‘g‘ri vaqtda yoqish kifoya – jazoni o‘sha paytda berish mumkin.
Scotland bilan o‘yinda aynan shunday bo‘ldi. Birinchi gol ham, bahsli tarzda bekor qilingan ikkinchi gol ham tasodif emas edi. Panama va Egypt bilan o‘rtoqlik uchrashuvlarida ham xuddi shunday vaziyatlardan gol urilgan.
Braziliya to‘pni raqibga berdi, lekin o‘yin nazoratini o‘zida saqlab qoldi. Raqib futbolchilari aniq kerak bo‘lgan zonalarga “yo‘naltirildi”. Kerakli paytda pressing ishga tushdi – Ancelotti qo‘ygan tuzoq ishladi.
Bugungi futbolda hamma “identitet” haqida gapiradi: “possession” jamoami yoki “kontrataka” jamoami? Ancelotti uchun bunday qat’iy yorliqning keragi yo‘q. U raqibga, vaziyatga qaraydi. Agar futbolchilaring moslasha olsa, nega butun jamoa moslashmasligi kerak?
Yangi Braziliya: kamroq uchuvchi beklar, ko‘proq balans
Bu Braziliya – avvalgilaridan boshqacha. Lekin bu “romantik” hujumdan voz kechish degani emas.
Gap shundaki, bu safar qanot himoyachilar odatdagidek “uchib” ketmayapti. Roberto Carlos, Cafu, Maicon, Marcelo, Dani Alves – Braziliya tarixidagi beklar ro‘yxati tugamaydi. Ularning barchasi deyarli qanot hujumchilari kabi o‘ynardi.
Hozir esa boshqa manzara. Douglas Santos, Roger Ibanez yoki Danilo ancha ehtiyotkor. Kamroq yugurish, kamroq xavf, lekin ko‘proq barqarorlik. Natijada Vini yuqoriroqda qoladi, orqaga qaytishiga kamroq ehtiyoj sezadi va hujumga chiqqanda yanada yangicha kuch bilan portlaydi.
Orqa chiziq ishonchli ko‘rinmoqda. Yarim himoyada ham muvozanat topildi.
Marokashga qarshi birinchi o‘yinda Casemiro markazda yolg‘iz qoldi. Tanqidlar yog‘ildi, lekin masala unda emas edi. U hech qachon butun maydonni bitta o‘zi yopadigan, har joyda pressing qiladigan tipdagi futbolchi bo‘lmagan – ayniqsa 34 yoshida.
Keyin sxema o‘zgardi: 4-2-3-1 o‘rniga 4-3-3. Endi Bruno Guimaraes oldinga chiqsa, Casemiro yonida Lucas Paqueta qoladi. Markaz yopiqroq, xavfsizroq bo‘ldi. Haiti va Scotlandga qarshi uchrashuvlarda bu darhol sezildi.
Bu tuzilma Yaponiya bilan o‘yinda yanada muhim bo‘ladi. Raqib – Haiti yoki Scotland emas, ancha harakatchan, kombinatsion hujum qiladigan jamoa.
Statistika emas, natija
Hozircha raqamlar yoqimli: uch o‘yinda atigi bitta gol o‘tkazilgan, yettita gol urilgan. Himoya ishlayapti, hujum ham jim emas.
Lekin Braziliya uchun bitta mezon bor – g‘alaba. Faqat g‘alaba.
Turnir boshlanishidan oldin mamlakat bo‘ylab xavotir sezilardi. Birinchi o‘yindan keyin – yanada kuchaydi. Endi esa, uch uchrashuvdan so‘ng kayfiyat o‘zgardi: xavotir o‘rnini hayajon egalladi.
Matheus Cunha “to‘qqiz yarim” sifatida, Ancelotti esa sahna ortidagi rejissyor sifatida Braziliyani sekin, lekin qat’iy qadamlar bilan oldinga olib chiqyapti. Endi savol boshqacha: bu yangi, pragmatik va moslashuvchan Braziliya qanchaga yetadi?
