Cristiano Ronaldo: Mundiallarda davom etayotgan hisob-kitob
2006 yil. Germaniya. Yigirma bir yoshli, hali qanotda uchib yuradigan, markaziy hujumchiga hali to‘liq aylanib ulgurmagan Cristiano Ronaldo ilk bor dunyo chempionatiga qadam qo‘yadi. Iran darvozasiga penalti kiritadi va Portugaliya tarixida mundialdagi eng yosh to‘purarga aylanadi. Sahna ulkan, gol esa yagona bo‘lib qoladi. Ammo o‘sha paytda hech kim bu statistikaga yopishib olmaydi.
Gap boshqa joyda edi. Ronaldoning xarakterida.
Birinchi mundial: gollar emas, hushtaklar
Portugaliya o‘sha turnirni to‘rtinchi o‘rinda yakunlaydi. Ronaldo esa pley-off bosqichida to‘rtta o‘yinda ham gol ura olmaydi. Bu unchalik katta mavzu bo‘lmaydi. Ammo 1/4 finaldagi Angliyaga qarshi bahsdan keyin hammasi o‘zgaradi.
Wayne Rooney Ricardo Carvalho ustiga qo‘pol o‘ynaydi, hakam qizil kartochka ko‘rsatadi. Tribunalar Ronaldoni aybdor qiladi. Frantsiyaga qarshi yarim finalda uning har bir to‘pga teginishi hushtak bilan kutib olinadi. Maydonda futbol emas, shaxsiyatga hujumlar o‘ynalayotgandek.
Steven Gerrard ochiqchasiga tanqid qiladi: u Ronaldoni hakamga “kartochka ber” degandek bosim o‘tkazganlikda ayblaydi. Frank Lampard ham unga qarshi gapiradi: Manchester Uniteddagi jamoadoshi Rooneyga bunday munosabat, deydi u, “yoqimli emas”.
Ronaldo o‘zini oqlaydi: men hech qanday qoidani buzmaganman. Ammo FIFA texnik guruhi boshqa signallarni o‘qiydi. Turnirning eng yaxshi yosh o‘yinchisi sovrini unga emas, Lukas Podolskiyga beriladi. Sabab – sportcha xulq-atvor mezoni.
Holger Osieck buni yashirmaydi: biz xatti-harakatlarni tanqid qildik, deydi u. Ular maydondagi yulduzlardan nafaqat gollar, balki namuna bo‘lishni ham kutishardi.
2010: sardorlik, og‘ir yuk va og‘riqli chiqish
To‘rt yil o‘tib, Janubiy Afrikada Ronaldo endi Portugaliya sardori. Endi u nafaqat yulduz, balki ramz. Shuning uchun ham 1/8 finaldagi chiqib ketish uni ichidan sindiradi.
U butun turnir davomida atigi bir marta – Shimoliy Koreyaga qarshi 7:0 hisobidagi dars berishda oltinchi golni uradi. Bu ham uning terma jamoadagi 16 oylik golsiz seriyasiga nuqta qo‘ygan zarba bo‘ladi.
Ispaniyaga qarshi 0:1. Finalda chempion bo‘ladigan jamoa Portugaliyani erta to‘xtatadi. O‘yindan so‘ng Ronaldo “tasan noshukur” kayfiyatini yashirmaydi: o‘zimni tasalli topolmayapman, tushkunman, tasavvur qilib bo‘lmaydigan darajada qayg‘udaman, deydi u.
Keyin esa kameralar uni yana tutib oladi. “Buni qanday tushuntiray?” degan savolga u: “Bu savolni Carlos Queirozga bering”, deydi. Bu so‘zlar Portugaliyada portlashga sabab bo‘ladi – go‘yoki u mag‘lubiyat uchun murabbiyini ochiqchasiga ayblayotgandek.
Ronaldo keyinroq o‘zini tushuntirishga urinadi: men faqat murabbiy matbuot anjumanida o‘tirganini nazarda tutdim, deydi. Men ham insonman, o‘zimcha azob chekishga haqliman. U sardor ekanini, javobgarlikdan qochmasligini ta’kidlaydi.
Queiroz esa chizig‘ini chizib qo‘yadi: hech kim terma jamoa manfaatlaridan yuqoriga ko‘tarilmasligi kerak. “Portugaliyaga Ronaldo kerak, Ronaldoga esa terma jamoa,” deydi u. “Ammo bu libos kimnidir asabiylashtirsa, u yerda bo‘lishga haqqi yo‘q.”
2014: Braziliyadagi so‘nib borayotgan yulduz
Braziliyaga yo‘lni Ronaldo o‘zi ochib beradi. Shvetsiyaga qarshi pley-off – to‘rtta gol, yakka o‘zi mundial chiptasini tortib oladi. Ammo final bosqichiga kelib, tanasi signallar yuboradi. Tizzadagi, sonidagi muammolarga qaramay, u o‘zini “100 foiz tayyorman” deb e’lon qiladi. Ammo maydonda boshqa manzara.
Germaniyaga qarshi 0:4 – Ronaldoning soyasi. AQShga qarshi 2:2 da u Silvestre Varela uchun kechki golga uzatma beradi. Gana ustidan 2:1 hisobidagi g‘alabada esa 80-daqiqada o‘zi g‘alaba to‘pini kiritadi. Lekin bu yetmaydi. Portugaliya guruhda uchinchi bo‘lib qoladi va uyga erta qaytadi.
Odatdagidek, nishonga Ronaldo qo‘yiladi. U odatda darhol yakunlaydigan imkoniyatlarni yo‘qotib yuboradi. Paulo Bento esa sardorini himoya qiladi: bu muvaffaqiyatsizlikni bir odamga bog‘lash adolatdan emas, deydi u. Xatolar butun turnir davomida yig‘ildi, javobgarlik esa murabbiyniki.
Ronaldo uchun esa bu mundial yana bir savolni tug‘diradi: uning jahon chempionatlaridagi hikoyasi nechog‘lik to‘liq?
2018: uchrashgan ispanlar va yana to‘xtagan yurish
Rossiyada boshlanish – xuddi ssenariydagi portlashdek. Ispaniyaga qarshi 3:3, Ronaldo – xet-trik. Nihoyat, yirik turnirdagi ilk jarima zarbasidan gol. Turnirning eng katta favoritlaridan biriga qarshi bunday chiqish – bu faqat statistika emas, bu bayonot.
U o‘yin tugagach, jamoadoshlarini ko‘taradi: bu shaxsiy rekord, lekin eng muhimi – jamoa qilgani, deydi u. Portugaliya ikki marta hisobda oldinda bo‘ladi, oxirida durang – Ronaldo buni adolatli natija deb baholaydi. “Biz yaxshi o‘ynayapmiz va albatta yaxshi natijalar qilamiz”, deydi u.
Ammo tarix yana o‘z yo‘lini qiladi. Portugaliya guruhdan chiqadi, lekin Sochida Uruguayga 1:2 hisobida mag‘lub bo‘ladi. Ronaldo yana pley-offda gol ham, golli uzatma ham berolmaydi.
U 33 yoshga kirgan. Ko‘pchilik bu uning so‘nggi mundiali bo‘lganini taxmin qiladi. Ronaldo esa kelajak haqida gapirishni istamaydi. Lekin bir narsaga ishontiradi: Portugaliya yosh, ochko‘z, yana yuksalishga tayyor guruhga ega.
Qatar: orzuning sinishi va obro‘ning chizilishi
Qatarga u o‘ziga xos kayfiyatda keladi. Manchester Uniteddagi ikkinchi davr sharmandali tarzda yakunlangan, tanqidchilar ko‘paygan. Ronaldo esa o‘zini isbotlash, nihoyat yo‘qolib kelayotgan yagona sovrinni qo‘lga kiritish niyatida.
Ammo turnir boshqacha buriladi. Gana darvozasiga penalti – mundialdagi yagona goli. Janubiy Koreyaga qarshi mag‘lubiyatda almashinuv paytidagi jahli – Fernando Santosning uni keyingi o‘yinlarda zaxiraga tushirishiga sabab bo‘lgan lahzalardan biri.
Shveytsariyaga qarshi 1/8 finalda asosiy tarkibdan tushib qolgan Ronaldo o‘rniga Gonçalo Ramos maydonga tushadi va xet-trik qayd etadi. Portugaliya 6:1. Bu – davr almashinuvi kabi ko‘rinadi.
Marokkoga qarshi chorak final mag‘lubiyatidan so‘ng Ronaldoning ko‘z yoshlari stadion tunneli tomon yo‘l oladi. U to‘g‘ri kiyinish xonasiga yo‘naladi. 37 yosh. Ikki o‘yinda ketma-ket golsiz. Tanqidchilar: “Bu – oxiri”, deya hukm chiqaradi.
Ronaldo esa ijtimoiy tarmoqlarda yuragini ochadi: 16 yil, beshta mundial, hammasini maydonga qoldirdim, deydi u. Portugaliya bilan jahon chempioniga aylanish – uning eng katta va eng jasur orzusi bo‘lgan. “Afsuski, bu orzu kecha tugadi,” deb yozadi u.
Shu payt ko‘pchilik uchun masala yopilgandek ko‘rinadi. Eng yuqori darajadagi Ronaldo tugadi, degan qarash umumiy fikrga aylanadi.
“I’m back!” – ammo kimga qarshi?
Ammo vaqt o‘tadi. Va birdan sahnada yana tanish qiyofa. Portugaliyaning O‘zbekiston ustidan 5:0 hisobidagi g‘alabasi so‘nggi hushtakdan keyin Ronaldo kameraga qarab: “I’m back! I’m back!” – deb qichqiradi. Uning ichidagi raqobatchi hali ham tirik.
Shunga qaramay, hamma ham bu chaqiriqqa ishona olmaydi. Bunga asos bor edi. U turnirning ilk o‘yinida DR Congo bilan durangda o‘zini ko‘rsata olmadi. O‘zbekiston darvozasiga ikkita gol – yoqimli, ammo baribir 60-o‘rinda turgan jamoaga qarshi.
Shu sabab ko‘pchilik shoshilmaydi. Maqtovlar to‘lqini kechiktiriladi. Bu ehtiyotkorlik o‘zini oqlaydi: Kolumbiyaga qarshi o‘yin buning isboti bo‘ladi. 0:0, Ronaldoning yana qiynalishi, Portugaliya esa Miami shahrida guruh birinchiligini qo‘ldan chiqaradi.
Endi esa qarshida Luka Modric boshchiligidagi Xorvatiya. Bu jamoa ham o‘zining eng yorqin davridan o‘tib bo‘lgan, lekin hanuz xavfli. Aynan Ronaldoning o‘zi kabi.
41 yoshda – hal qilinmagan masala
Bugun Ronaldo 41 yoshda. U allaqachon jahon chempionatida yana gol ura olishini ko‘rsatdi. Ammo uning mundiallar bilan eng katta, eng og‘ir hisob-kitobi hanuz yopilmagan: pley-off bosqichida gol yo‘q.
Yillar davomida u terma jamoasini mundialga olib chiqdi, yelkasiga bosimni oldi, tanqidlarni yutdi, murabbiylar bilan to‘qnashdi, lekin baribir qayta-qayta qaytdi. Besh mundial, turli rollar, turli bahslar, turli Ronaldolar. Ammo bitta savol o‘zgarmayapti.
Endi esa yana bir imkoniyat bor. Xorvatiyaga qarshi o‘yin – bu faqat chorak final yo‘llanmasi uchun kurash emas. Bu Ronaldoning butun jahon chempionatlari bo‘ylab cho‘zilgan hikoyasidagi eng katta bo‘shliqni to‘ldirishga bo‘lgan, ehtimol, so‘nggi urinish.
U sahnaga yana bir bor chiqadi. Savol esa o‘sha-o‘sha: bu safar pley-offdagi to‘siqni yorib o‘ta oladimi? Yoki mundial bilan bu hisob-kitob hech qachon yopilmaydimi?
