Evertonning o‘tgan mavsumidagi muammolar va umidlar
O‘tgan mavsumning katta qismida Everton yuqoriga qarab yashadi.
Ijaraga olingan Jack Grealish bir zumda stadionning sevimlisiga aylandi. Yangi kelgan Kiernan Dewsbury-Hall esa ketma-ket o‘yinlarni yutib berayotgan ishonchli hal qiluvchi futbolchiga aylandi. Oldingi chiziqda Thierno Barry va Beto mavsum boshidagi qiynalishlarni ortda qoldirib, nihoyat gol ura boshlashdi.
21 mart kuni Chelsea ustidan 3:0 hisobidagi g‘alaba – hammasining cho‘qqisi edi.
Turnir jadvalida sakkizinchi o‘rin, Chempionlar Ligasi zonasidan atigi uch ochko ortda, oldinda yetti o‘yin. Tribunalarda orzular kattalashib borardi. Yevropa, katta sahna, yangi stadionda yangi davr.
Keyin esa hammasi qulab tushdi.
Orzudan inqirozgacha
Everton qolgan birorta uchrashuvda ham g‘alaba qozona olmadi – bu David Moyes 2025 yilda klubga qaytganidan beri eng uzun g‘alabasiz seriya bo‘ldi.
11 aprel kuni Brentford maydonida 2:2 hisobidagi durang hammasining burilish nuqtasiga aylandi. O‘sha kundan mavsum yakunigacha bo‘lgan davrda Everton formasi shunday keskin tushib ketdiki, bu bo‘lakda ularni faqat uchta eng yomon jamoa qatoriga qo‘yish mumkin edi. O‘sha kesimda liga bo‘yicha g‘alabasiz qolgan atigi uch jamoa bor edi: tushib ketgan Burnley, Wolves va Everton.
Chempionlik poygasi haqida orzu qilgan jamoa bir necha haftada o‘zini pastki uchlik ritmida topdi. Bu faqat raqamlar emas, kayfiyatning ham qulashi edi.
Ikki xil 13-o‘rin
Shunga qaramay, 2025-26 mavsumining so‘nggi uy o‘yini arafasida Everton Yevropa yo‘llanmasidan umidini uzmagandi. Hill Dickinson Stadium dagi Sunderland ga qarshi o‘yin – mavsumdagi eng muhim kechalardan biri bo‘lishi kerak edi.
Dastur sahifalarida klub bosh ijrochi direktori Angus Kinnear o‘zini “baxtli norozi” deb ta’rifladi. G‘alati ibora, noaniq kayfiyat. Uchrashuv tugaganida esa bu so‘zlar butunlay achchiq mazmun kasb etdi: 1:3 hisobidagi mag‘lubiyat, stadionda hushtaklar, boy berilgan imkoniyat.
Yangi ko‘tarilgan Sunderland esa shu sur’at bilan yettinchi o‘ringa ko‘tarildi va 53 yildan keyin ilk bor Yevropa yo‘llanmasini qo‘lga kiritdi. Everton esa yana 13-o‘rin.
Moyes uchun bu achchiq ironiyadir: qaytganidan keyingi ikki mavsumning ikkalasida ham bir xil – 13-o‘rin, lekin qabul qilinishi butunlay boshqacha.
U 18 oy avval qaytib kelganida Everton tushish zonasidan atigi bir ochko yuqorida edi. Mavsum yakuniga kelib, pastki uchlikdan 23 ochko oldinda bo‘lishdi. O‘shanda bu natija qutqaruv, hatto kichik mo‘jiza sifatida ko‘rildi.
Keyingi yozda klub 97 million funt sarfladi – yozgi transfer oynasidagi rekord sof xarajat – va yana o‘sha 13-o‘rin. Faqat bitta ochkoga ko‘proq.
Sobiq yarim himoyachi Leon Osman esa bu manzarada ham ijobiylik ko‘radi. Moliyaviy qoidabuzarliklar, ochko olib qo‘yishlar, tushish xavfi bilan o‘tgan yillardan keyin ketma-ket o‘rta jadvaldagi mavsumlar – uningcha, bu barqarorlik va asta-sekinlik bilan oldinga siljish demak.
“David Moyes kelganida biz uchib ketgandek start oldik, – deydi u. – Bu bir yildan ortiq davom etdi, faqat o‘tgan mavsum oxirida ilk katta pasayish bo‘ldi. Shunga qaramay, men o‘tgan mavsumda ham oldinga qadam bo‘ldi deb o‘ylayman. Eng muhimi – barqarorlik.”
Yangi stadion, eski muammolar
Moyes 63 yoshida ham Premier League dagi eng talabchan murabbiylardan biri. U eng ko‘p sarf qilayotgan klublar bilan bellashish qanchalik mushkul ekanini ochiq aytib keladi. So‘nggi besh yilda sof transfer xarajatlari bo‘yicha hozirgi oliy liga jamoalari orasida Everton atigi 15-o‘rinda.
Ammo raqiblar misoli og‘riqli. Bournemouth o‘tgan yozda ligadagi eng kam xarajat qilgan klub bo‘ldi, hatto futbolchi sotishdan 81 million funt foyda ko‘rdi, baribir oltinchi o‘ringa chiqib oldi. Brighton 41 million funt foyda bilan ishladi, yakunda sakkizinchi bo‘ldi.
Hill Dickinson Stadium ga ko‘chish yangi davrni va’da qilgandi. Amalda esa statistika zarba berdi: uy o‘yinlaridagi o‘rtacha 1,2 ochko – Premier League tarixida yangi stadionda ilk mavsumni o‘tkazgan jamoalar orasida eng yomon ko‘rsatkich. Bunga qarama-qarshi tarzda safardagi natijalar Everton ni ligadagi eng yaxshi yetti jamoa qatoriga qo‘ydi.
Osman bunga izoh topadi: uningcha, Bournemouth va Brighton “rivojlanish bosqichida ancha oldinda”, Everton esa yangi stadion, moliyaviy notinchlik va qayta qurilayotgan tarkib bilan hali yo‘l boshida. Eng og‘ir zarba esa yanvarda Grealish jarohati bo‘ldi.
Raqamlar buni tasdiqlaydi. Grealish maydonda bo‘lgan paytda g‘alaba foizi 45, o‘rtacha 1,6 ochko. U bo‘lmaganida – 22 foiz va atigi bir ochko.
“David Moyes juda intensiv murabbiy, mavsum oxiriga kelib kichik tarkib bunga chiday olmadi, – deydi 45 yoshli Osman. – O‘zgarishlar vaqt talab qiladi. Eng muhimi – endi hech kim tushish haqida o‘ylamayapti. Bu Moyes nima qilganini ko‘rsatadi. Uning shartnomasida 12 oy qoldi, men u bu muddatni oxirigacha bajarishiga ishonaman.”
Grealish qaytishi, Ndiaye kelajagi
Bournemouth va Brighton muvaffaqiyati murakkab skaut tizimlari va aniq rejalashtirilgan transfer siyosatiga tayanadi. Everton da esa bu yo‘nalish hali to‘liq shakllanmagan.
Farhad Moshiri davrida kamida 20 million funt evaziga olingan sakkiz futbolchi klubni tekinga tark etdi. Yillar davomida cheklangan xarajatlardan so‘ng, o‘tgan yozda Friedkin Group boshchiligida to‘qqiz nafar yangi futbolchi olib kelindi, ammo yoshlarga urg‘u berish hozircha kutilgan darajada samara bermadi.
Grealish va Dewsbury-Hall transferlari muvaffaqiyatli bo‘ldi. Lekin 20 yoshli qanot futbolchisi Tyler Dibling Southampton dan 35 million funt evaziga kelib, faqat olti marta asosiy tarkibda maydonga tushdi. Bayern Munich dan o‘tgan yosh chap qanot himoyachisi Adam Aznou esa hanuz Premier League debyutini kutmoqda.
Oldingi chiziqda 23 yoshli Barry ilk mavsumidayoq havodagi kurashlarda liganing eng yaxshilaridan biriga aylandi, lekin darvoza oldida barqarorlik yetishmadi. 24 yoshli yarim himoyachi Merlin Rohl esa mavsumning katta qismini zaxirada o‘tkazib, faqat may oyidagi to‘rt o‘yinda asosiy tarkibda porladi.
BBC Radio Merseyside muxbiri Giulia Bould ma’lumotiga ko‘ra, ta’sirchan Grealish transfer oynasi yakuniga yaqin yana ijaraga qaytishi kutilmoqda. U oyoqdagi stress sinishi oqibatidan tiklanishni davom ettiryapti. Maosh esa o‘sha darajada qoladi – haftasiga taxminan 200 ming funt.
Shu paytda Iliman Ndiaye Saudiya Arabistoniga o‘tishi mumkinligi haqida xabarlar chiqmoqda.
“Men Grealish ning qaytishini xohlayman, lekin bu Everton uchun maqbul narxda bo‘lishi kerak, – deydi Osman. – Ndiaye ni yo‘qotishni esa umuman istamayman. Balki bir pallada narx shunday bo‘lar – Everton ikki-uch futbolchi olib kelishi uchun bu pulni ishlatishga majbur bo‘lar. Lekin klub uni ushlab qolish uchun qo‘lidan kelgan hamma ishni qilishi kerak deb o‘ylayman.”
Kichik tarkib, katta talab
Elita sifatidagi futbolchilarni yo‘qotib, ularning o‘rnini oqilona to‘ldira olmaslik – Everton uchun yo‘l qo‘yib bo‘lmaydigan xato. Ayniqsa, ligadagi eng kichik tarkiblardan biriga ega ekanini hisobga olganda.
Moyes o‘tgan mavsumda Premier League da atigi 22 nafar futbolchidan foydalandi – bu ko‘rsatkich bo‘yicha ligada eng past natija. Zaxiradan maydonga tushirilgan futbolchilar soni – 128 ta, bu ham istalgan boshqa murabbiydan kamida olti marta kam.
Klub baribir transfer siyosatida katta qismini “rivojlanish uchun olingan” futbolchilarga yo‘naltirishni davom ettirmoqda.
Yoz boshida markaziy yarim himoyachi Hayden Hackney Middlesbrough dan 16,5 million funt evaziga qo‘shildi. U bilan birga 20 yoshli qanot futbolchisi Tyrique George ham Chelsea dan 18 million funtga sotib olindi – u o‘tgan mavsumning ikkinchi yarmida allaqachon Everton safida ijarada o‘ynagan edi.
Tajribali himoyachi Alistair Johnston (Celtic) o‘ng qanot himoyasidagi yillik muammoni hal etishi mumkin bo‘lgan nom sifatida tilga olinmoqda. 32 yoshli Arsenal yarim himoyachisi Christian Norgaard esa xabarlar bo‘yicha tez orada kelishi kutilayotgan transfer.
Moyesning ikkinchi davridagi transferlarning o‘rtacha yoshi 24 dan kichik, ulardan uchtasi 20 yoshdan ham kichik. Lekin o‘tgan mavsumda 21 yosh va undan kichik futbolchilar maydonda atigi 1 088 daqiqa o‘tkazishdi – bu ko‘rsatkich bo‘yicha Everton ligada 17-o‘rinda.
Yozda Seamus Coleman va Idrissa Gueye ketishi bilan klub 600 dan ortiq Premier League o‘yinlik tajribadan ayrildi. Bu Norgaard ga bo‘lgan qiziqishni ham tushuntiradi. Ustiga ustak, muhim yarim himoyachi James Garner qovurg‘a sohasidagi operatsiya tufayli mavsum startini o‘tkazib yuboradi.
Natijada Moyes g‘alati paradoksga tushib qoladi: u ishonishga qiynalayotgan yosh futbolchilarga tobora ko‘proq tayanishga majbur bo‘lishi mumkin.
“Ular maydonga tushishga loyiq ekanini, bunga qodir ekanini ko‘rsatishi kerak, – deydi Osman. – Bir yil o‘tib, talablarni, bosimni tushunib olganidan keyin Dibling va George kabi futbolchilar zarur qadamni tashlaydi deb umid qilaman. Shunda birdaniga tarkibimiz ancha ishonchli ko‘rina boshlaydi.”
Everton uchun savol endi bitta: bu barqaror o‘rtamiyonalikdan sakrab o‘tish uchun yetarlimi yoki Hill Dickinson Stadium uzoq yillar davomida kutilgan yuksalish emas, balki chiroyli, ammo sovuq haqiqat ramziga aylanadimi?
