Evertonning o‘tgan mavsumidagi qiyinchiliklar va natijalar

O‘tgan mavsumning katta qismi davomida Everton yuqoriga qarab yashadi.

Ijaraga olingan Jack Grealish bir zumda tribunalarni o‘ziga rom etdi. Yozgi boshqa yangilik Kiernan Dewsbury-Hall esa muhim pallalarda o‘yin taqdirini hal qilib beradigan futbolchiga aylandi. Dastlab qiynalgan hujumchilar Thierno Barry va Beto ham oxir-oqibat gol topishni boshlashdi.

21 mart kuni Chelsea ustidan 3:0 hisobidagi yorqin g‘alaba Everton’ni Premyer-ligada sakkizinchi pog‘onaga olib chiqdi. Chempionlar ligasi zonasidan atigi uch ochko, oldinda esa yetti tur. Tribunadagi kayfiyat bitta so‘z bilan ifodalanardi – orzu.

Keyin esa hammasi qulab tushdi.

Mavsum oxiriga qadar Everton birorta o‘yinda g‘alaba qozona olmadi – bu David Moyes 2025 yilda klubga qaytganidan beri eng uzun g‘alabasiz seriya bo‘ldi. 11 aprel kuni Brentford maydonida qayd etilgan 2:2 hisobli durang shu qulashi boshlanishiga aylandi. Shu sanadan keyingi davr bo‘yicha hisob-kitob qilinganda, Everton natijalar jadvalida so‘nggi uchlikdan joy oldi.

Bu davrda liga bo‘yicha atigi uchta jamoa g‘alaba ko‘rmadi: quyi ligaga tushib ketgan Burnley, Wolves va Everton.

Shunga qaramay, 2025-26 yilgi mavsumning so‘nggi uy o‘yini da Sunderland’ni qabul qilayotgan paytda, klub hali ham Yevropa yo‘llanmasi haqida o‘ylardi. Klub bosh direktori Angus Kinnear dastur sahifasidagi murojaatida o‘zini “mamnun, lekin qoniqmagan” deb ta’rifladi – allaqachon tushunarsiz bo‘lib turgan pallada yanada g‘alati ohang. Oradan ko‘p o‘tmay bu kayfiyat 3:1 hisobidagi mag‘lubiyatdan so‘ng mutlaqo achchiq tus oldi.

Yangi ko‘tarilgan Sunderland esa mavsumni yettinchi o‘rinda yakunlab, 53 yildan keyin ilk bor Yevropa maydoniga chiqdi.

Moyes uchun ironiyaning o‘zi: uning qaytganidan keyingi ikki mavsumda Everton ikkala safar ham 13-o‘rinni egalladi, lekin bu natija ikki xil qabul qilindi.

Moyes 18 oy avval qaytib kelganida, Everton tushish chizig‘idan atigi bir ochkoga yuqorida turardi. Mavsum yakunida esa jamoa quyi uchlikdan 23 ochko uzoqlashishga erishdi. Shundan so‘ng yozgi transfer oynasida klub tarixidagi eng katta sof xarajat qayd etildi – 97 million funt. Natija-chi? Yana 13-o‘rin, faqat bitta ochkoga ko‘proq.

Shunga qaramay, sobiq Everton yarim himoyachisi Leon Osman buni barqarorlashish sari qadam deb biladi. Moliyaviy qoidabuzarliklar, ochko chegirilishi va tushish xavfi bilan o‘tgan yillardan keyin ketma-ket ikki marta o‘rtamiyonalar qatorida bo‘lish, uningcha, siljish belgisidir.

“David Moyes birinchi kelganida biz startdan uchib chiqdik, ajoyib boshladik, – deydi u. – Bu holat bir yildan ortiq davom etdi, o‘tgan mavsum oxirigacha birinchi jiddiy pasayish bo‘lmadi. Shunga qaramay, men o‘tgan mavsumda ham oldinga qadam bo‘lganiga ishonaman. Biz aynan shuni, ustiga-ustak barqarorlikni xohlagan edik”.

63 yoshli Moyes eng ko‘p sarflayotgan Premyer-liga gigantlariga yetib olish qanchalik mushkul ekani haqida ochiq gapirib keladi. So‘nggi besh yil ichidagi sof xarajat bo‘yicha Everton hozirgi yuqori divizion jamoalari orasida atigi 15-o‘rinda.

Ammo raqiblar misoli ko‘z o‘ngida. Bournemouth o‘tgan yozda ligadagi eng kam xarajat qilgan klub bo‘ldi, aksincha, o‘yinchi sotishdan 81 million funt foyda ko‘rdi va baribir turnir jadvalida Evertondan yetti pog‘ona yuqorida – oltinchi o‘rinda yakunladi. Brighton 41 million funt foyda bilan yozni yakunladi, ammo sakkizinchi bo‘lib liga poygasini tugatdi.

Zamonaviy Hill Dickinson Stadium’ga ko‘chish yangi davr boshlanishi sifatida taqdim etilgan edi. Haqiqat esa sovuq raqamlar bilan eslatib qo‘ydi: o‘tgan mavsumda uy o‘yinlaridagi o‘rtacha 1,2 ochkolik ko‘rsatkich – Premyer-liga tarixida yangi stadionda ilk mavsumini o‘tkazayotgan jamoalar orasidagi eng past natija. Shu bilan birga, safardagi ko‘rsatkich Everton’ni eng yaxshi yettilik qatoriga qo‘ydi.

Osman fikricha, Bournemouth va Brighton “rivojlanish jarayonida ancha oldinda”, Everton esa notinch yillardan so‘ng yangi muhitga moslashayotgan klub. Uningcha, yanvar oyida Grealish jarohat olgani burilish nuqtasiga aylandi.

Statistika ham buni tasdiqlaydi. Grealish maydonda bo‘lganida Everton o‘yinlarning 45 foizida g‘alaba qozondi va o‘rtacha 1,6 ochko to‘pladi. U yo‘qligida bu raqamlar mos ravishda 22 foiz va bir ochkogacha tushib ketdi.

“David Moyes juda intensiv murabbiy, mavsum oxiriga kelib kichikroq tarkib bu yukni ko‘tara olmadi, – deydi 45 yoshli Osman. – O‘zgarishlar vaqt talab qiladi. Eng muhimi, endi hech kim tushish haqida o‘ylamayapti. Bu Moyes nimalarga erishganini ko‘rsatadi. Uning shartnomasida 12 oy qoldi, men u bu muddatni oxirigacha bajaradi, deb o‘ylayman”.

Bournemouth va Brighton muvaffaqiyati puxta skautlik va aniq transfer modeliga tayangan bo‘lsa, Everton’da transfer strategiyasi hali shakllanib ulgurmagan.

Farhad Moshiri davrida kamida 20 million funt evaziga olingan sakkiz futbolchi klubni hech qanday tovon puli keltirmasdan tark etdi. Bir necha yil davom etgan cheklangan xarajatlardan so‘ng esa Friedkin Group o‘tgan yozda birdaniga to‘qqiz nafar futbolchini olib keldi. Asosiy urg‘u yoshlarga berildi, ammo bu yo‘lning hosili hali ko‘rinmayapti.

Grealish va Dewsbury-Hall transferlari muvaffaqiyatli chiqqanini inkor qilib bo‘lmaydi. Lekin 20 yoshli qanot futbolchisi Tyler Dibling uchun Southampton’dan 35 million funt to‘langaniga qaramay, u atigi olti marta asosiy tarkibda maydonga tushdi. Bayern Munich’dan kelgan yosh chap qanot himoyachisi Adam Aznou esa hanuz Premyer-ligadagi debyutini kutmoqda.

23 yoshli hujumchi Barry o‘zining ilk Premyer-liga mavsumida havodagi kurashlar bo‘yicha ligadagi barcha futbolchilardan ko‘proq duel yutdi, ammo darvoza oldida barqarorlik yetishmadi. 24 yoshli yarim himoyachi Merlin Rohl esa mavsumning katta qismini zaxirada o‘tkazib, faqat may oyidagi to‘rtta asosiy o‘yinda o‘zini ko‘rsata oldi.

BBC Radio Merseyside muxbiri Giulia Bould ma’lumotiga ko‘ra, ta’sirchan o‘yin ko‘rsatgan Grealish ushbu transfer oynasining oxiriga borib yana ijaraga qaytishi kutilmoqda. U oyog‘idagi stress sinig‘idan tiklanishni davom ettiryapti, maoshi esa haftasiga qariyb 200 ming funt atrofida qoladi.

Shu paytda Iliman Ndiaye Saudiya Arabistoniga o‘tishi mumkinligi haqida gap-so‘zlar kuchaygan.

“Men Grealish qaytishini xohlayman, lekin faqat Everton manfaatiga mos narxda, – deydi Osman, 2003 yilda Moyes qo‘l ostida klubda debyut qilgan sobiq yarim himoyachi. – Ndiaye borasida esa uni yo‘qotishni istamayman. Balki bir payt kelib, taklif shunchalik jozibador bo‘lar, klub bu evaziga ikki-uch o‘yinchini olib kelar. Lekin, meningcha, Everton uni saqlab qolish uchun qo‘lidan kelganini qilishiga to‘g‘ri keladi”.

Seamus Coleman va Idrissa Gueye ketishi bilan klub 600 dan ortiq Premyer-liga o‘yinlik tajribadan mahrum bo‘ldi. Shu bois yarim himoyachi Norgaard bilan qiziqish ham tushunarli. Shu bilan birga, muhim o‘yinchi James Garner qovurg‘a sohasiga qilingan operatsiya sabab mavsum boshini o‘tkazib yuboradi.

Hozirgi holat Moyes’ni g‘alati paradoks qarshisida qoldiryapti: u ishonch bildirishga qiynalayotgan yosh futbolchilarga tayanishga majbur bo‘lishi mumkin.

“Ular maydonga tushishga loyiq ekanini ko‘rsatishi kerak, – deya davom etadi Osman. – Umid qilamanki, oradan bir yil o‘tib, talablarni yaxshiroq anglab, Dibling va George kabi futbolchilar keyingi bosqichga o‘tadi. Shunda birdaniga bizning tarkib ancha ishonchli ko‘rina boshlaydi”.

Everton uchun savol endi bitta: bu barqaror o‘rtamiyonachilik uzoq kutilgan sakrash uchun tramplin bo‘ladimi yoki yangi stadion fonida yana bir yo‘qotilgan davrga aylanadimi?