Issiq to‘lqin va britaniyalik muxlislar: yangi normalga moslashish

Bir hafta davom etgan jazirama ob‑havo professional sportchilar bilan biz, oddiy odamlar o‘rtasidagi farqni yanada keskinlashtirdi. Biz allaqachon rejalashtirilgan uchrashuvlarni “kechirasiz, bu havoda chidab bo‘lmaydi” deb bekor qilyapmiz. Ular esa? Og‘ir dubulg‘a ostida, ko‘ziga kirayotgan ter tomchilarini pirpiratib, soniga bir necha kilo himoya anjomlari bog‘langancha 22 yardga shiddat bilan chopmoqda.

Uyda, yarim qorong‘i xonada yotib, o‘zimni boshqa turning vakilidek his qilaman. Bir haftadan beri qilayotganim – ish qilmaslikning yangi usullarini o‘ylab topish yoki majbur bo‘lsam, yarim jon bilan bajarish. Do‘stlarim bilan xabarlashamiz: kimdir ventilyator oldiga muzlatilgan suv shishasini qo‘yish “lifehack”ini ulashadi, boshqasi metrodagi safarini xuddi front chizig‘idan qaytgandek tasvirlaydi.

Met Office ogohlantirishini “ishxonaga velosipedda borish hayot uchun xavfli” degancha talqin qilganimdan beri, pardalar tortilgan uyda qolib, o‘zim harakat qilmasdan, boshqalarning o‘zini qiynashini tomosha qilyapman. Shunda ham o‘ylayman: ular bilan men bir xil mavjudotmizmi o‘zi?

Eastbourne Tennis

Eastbourne’dagi tennis bilan boshladim. Kort chetida soyabon ostida xotirjam o‘tirgan, elektrolit ichimlikni mayda ho‘plab, yurak urishini nazorat qilayotgan sportchilar – xuddi mushaklari chizilgan Budda. Ular menchalik qiynalayotgandek ko‘rinmaydi. Men esa divanda yotibman, qilayotgan ishlarim – shiftga qarab, eski uylarda konditsioner bo‘lmasligidan shikoyat qilish xolos.

Jack Draper birinchi bosqichdagi g‘alabasidan so‘ng, bu issiq Shimoliy Amerikadagi yoz oxiri namgarchiligiga qaraganda hech narsa emasligini aytdi. Uningcha, bu yerda “ob‑havo ogohlantirishi” deganda shunchaki issiqni nazarda tutish kulgili, bunga ko‘nikish mumkin.

Uning gapida jon bor. Lekin shu savol ham tug‘iladi: britan sporti uchun ekstremal issiqlikni odatiy hol sifatida qabul qilish haftasi boshlandimi?

Divanga yopishib yotganimcha shuni ko‘ryapmanki, qizil ogohlantirishlar tomoshabinlarni to‘xtata olmadi – na Eastbourne’da, na Roehampton’dagi Wimbledon saralash bahslarida. Telekamera tribunalarni ko‘rsatadi: muzqaymoq navbatlarida sudralayotgan navbatlar, qo‘lventilyator bilan o‘zini ovutayotgan muxlislar. Ko‘pchilik Wimbledon’ning to‘p tashuvchi bolalariga oid “beau geste” protokolidan ilhomlangan: kepka ostidan bo‘yinlariga sochiq tashlab olishgan. Ba’zi sektorlar xuddi Frantsiya Chet el legionining bo‘linmalariga o‘xshaydi.

Pultni bosaman – navbat Bristol’dagi kriketga. Ayollar o‘rtasidagi T20 World Cup ikki o‘yinli kuni, stadionda atigi 31 daraja. Sotilib bo‘lgan deb e’lon qilingan o‘yin, lekin ayrim mahalliy hokimiyatlar maktablarni yopgani sababli 2 000 ga yaqin bola kelmadi. Shunga qaramay, 3 500 tomoshabin kelgan va ular uchun alohida choralar ko‘rilgan: bolalar yugurib o‘tishi uchun purkagichlar, pavilyonda esa doim band bo‘lib turgan maxsus salqin xona. County Ground’ning oldindan ko‘rgan choralari o‘zini oqladi: St John Ambulance kun davomida atigi besh marta chaqirildi.

Britan sport muxlislari bardoshliligi bilan mashhur. Odatda bu yerda ular sovuqqa chidashadi – Adams Park’da qor bo‘ronida reportaj qilayotgan John Motsonni, mavsum boshidagi o‘yinlarda adyolga o‘ralib o‘tirgan kriket ishqibozlarini eslang. Endi termometr ko‘tarilar ekan, issiqda “oxirigacha qolish” yangi faxr nishoniga aylanayotgandek. Avval “rain stopped play” bo‘lardi, endi esa issiq to‘xtatmoqda: Roehampton’da bu hafta Dan Evans SW19’dagi so‘nggi ishtirokida bir soatdan ortiq tanaffus qilishga majbur bo‘ldi – elektron chiziq aniqlash tizimiga elektr ta’minoti uzilib, barcha kortlarda o‘yin to‘xtatildi.

Ba’zi paytlar shunday bo‘ldiki, go‘yo yagona yo‘l – yangi reallikka taslim bo‘lishdek tuyuldi. Seshanba oqshomi, shahar ko‘chalari bo‘g‘iq issiqda qaynab turganda, odatda pab ichida England – Ghana uchrashuvini tomosha qiladiganlar bu safar deraza yonida, tashqarida turib tomosha qilishni afzal ko‘rdi – hech bo‘lmaganda shamol yelib o‘tsin. Muhit shu qadar Yevropacha ediki, oddiy pint birdaniga aperitivo tusini oldi, Jahon chempionati kechki startlari esa butunlay mantiqli ko‘rina boshladi. Agar kelajak shunday bo‘lsa, degan xoinona fikr ham keladi: siesta qachondan rasmiylashadi va litsenziya soatlari qachon cho‘ziladi?

Wimbledon

All England Club o‘tgan yil saboqlarini ichiga singdirdi. Wimbledon o‘sha payt amber darajadagi issiqlik ogohlantirishlari bilan boshlangan va shunday ogohlantirishlar ostida yakunlangan edi. Carlos Alcaraz ilk o‘yinida tribunadagi issiqdan hushidan ketgan tomoshabinga suv uzatish uchun o‘yinni to‘xtatgan kadrlar hanuz yodda. Bu yilgi saralash bahslarida yangicha yondashuv: qo‘shimcha ichimlik stansiyalari, soyali hudud va panoh beruvchi butun boshli yangi “guest village”. Klub operatsion direktori Michelle Dite uchun eng muhim narsa – odamlarni sharoitga mos ravishda oldindan tayyorlash va o‘zini tutishga undash. Uning aytishicha, ular “odamlar juda xavfsiz bo‘ladigan muhitni ta’minlayapti, qolganini esa shaxsiy mas’uliyatga topshiradi”.

Prognozlarga ko‘ra, turnirning asosiy qismi boshlanguncha issiq to‘lqin chekinadi. 27 daraja atrofidagi harorat – bir paytlar tabloidlar “SCORCHER” deb bong uradigan darajadagi issiq – endi unchalik qo‘rqinchli ko‘rinmaydi. Lekin Dite ta’kidlaganidek, keskin issiqqa moslashish endi “kundalik ish tartibi”ga aylanib ulgurgan.

Eng bezovta qiladigan jihat ham shunda. Sport muxlislari g‘alati qorishma: ular bir vaqtning o‘zida ham o‘ta optimist, ham taqdirparast. Har mavsumda o‘zimiz va jamoamiz uchun asossiz darajada baxtli yakunlarni bashorat qilamiz, ammo ich‑ichimizda baribir eng yomoni ham bo‘lishi mumkinligini bilamiz. Bu, aslida, insoniyatning iqlim inqiroziga bo‘lgan munosabatini juda aniq ifodalaydi: stadionda issiqka chidashga tayyormiz, lekin bu issiq qayergacha borishini tan olishga tayyormizmi?