Kabo-Verde: Jahon chempionatidagi ajoyib hikoya
Lauryn qancha eslasa, maktab devoridagi xaritalarda Kabo-Verdeni topolmagan. Atlantika o‘rtasidagi o‘n oroldan iborat bu kichik davlat ko‘pincha chetda qolardi, go‘yoki yo‘qdek. Endi esa – Jahon chempionati sahnasida, butun dunyo ko‘z o‘ngida.
“Yurtimizni Jahon chempionatida butun dunyo ko‘rayotgani meni nihoyatda faxrlantiradi,” deydi 13 yoshli Lauryn. “Birinchi o‘yindan keyin hamma Kabo-Verde haqida gapira boshladi. Odamlar o‘yinchilarimizning mahoratini ko‘rishdi.”
Bu – Kabo-Verdaning ilk Jahon chempionati. Yarim milliondan biroz oshiq aholisi bor, Afrikaning materik qismidan qariyb 600 kilometr narida joylashgan bu orollar davlati musobaqaga shunchaki ishtirokchi bo‘lib kelmadi. U turnir favoritlariga qarshi ham bukilmayapti.
“Diasporadagi nomi bilan aytganda, Cabo Verde endi rasman tarix yozmoqda.”
1% dan tug‘ilgan shior
Lauryn allaqachon o‘zining ilk kitobi – “Unsung”ni chop ettirgan. Ispaniyaga qarshi ochilish o‘yini oldidan u telefonini qo‘ymay, ijtimoiy tarmoqlarni varaqlagan.
“Ko‘plab postlarda Kabo-Verdening g‘alaba qozonish ehtimoli 1% deb yozilgandi. Lekin darvozabonimiz o‘yinidan keyin hammasi o‘zgardi,” deydi u.
O‘sha “1%” bashorati Britaniyadagi Kabo-Verde diasporasi uchun shiorga aylandi. Ularning soni minglab deb baholanadi, lekin ovozi baland.
“Bizning shiorimiz shunday bo‘ldi: ‘Ular bizga 1% imkon berishdi, bizda esa 99% ishonch bor edi’,” deydi Lauryn.
Natija esa hammani jim qoldirdi: Ispaniya – Kabo-Verde 0:0. Turnir favoritlaridan biri to‘xtatildi. Shundan keyin bu jamoaga bo‘lgan qarashlar o‘zgardi.
Keyingi raqib – Urugvay. Annabella Lopes, Cape Verdean Association UK vakili, o‘sha 90 daqiqani qisqa qilib tasvirlaydi: “Doimiy yurak xuruji.” His-tuyg‘ularni boshqa so‘z bilan ifodalash qiyin. Hisob – 2:2.
Endi esa sahnada so‘nggi guruh o‘yini: Saudiya Arabistoni. Juma kuni kechqurun Houston, Texasda start oladigan bahs 21:00 ET da boshlanadi – Lauryn va Britaniyadagi boshqalar uchun bu allaqachon shanba tongi, soat 1:00.
Hisob aniq: g‘alaba – tarixiy pley-off yo‘llanmasi. Durang – eng yaxshi uchinchi o‘rin egalari orasidan chiqish uchun imkon.
Agar Ispaniya va Urugvay bilan durang bo‘lsak…
Laurynning 10 yoshli ukasi Joylen – Chelsea akademiyasi futbolchisi. U uchun bu Jahon chempionati shunchaki tomosha emas, kelajak orzularining oynasi.
“Biz juda uzoqqa borishimiz mumkin deb o‘ylayman,” deydi u. “Odamlar bizni kamsitmasliklari kerakligini bilardim. Agar Ispaniya va Urugvay bilan durang o‘ynagan bo‘lsak, boshqa jamoalarga qarshi nimalar qila olishimizni tasavvur qiling.”
Bu o‘yinlar uning o‘ziga bo‘lgan talabini ham oshirgan.
“Bu meni eng yuqori darajamga chiqishni istashga majbur qiladi,” deydi u.
Kichik xalqning katta sahnadagi ohangi
Annabella Lopes uchun bu turnir natijadan ham kattaroq ma’no kasb etadi. U Kabo-Verde diasporasi va umuman kichik davlatlardan kelganlar uchun kuchli ishorani ko‘radi.
“Maydondagi muvaffaqiyat xalqimizning bardoshi va kuchini aks ettiradi,” deydi u. “Kichikligingiz, odamlar sizni bilmasligi – bu buyuk ishlarni qila olmaysiz, degani emas.”
U g‘alaba yoki mag‘lubiyatga yopishib olishni istamaydi.
“Bu faqat yutish yoki yutqazish haqida emas. Muhimi – qatnashish. Kabo-Verde qatnashyapti, raqobat qilyapti, erishyapti va tarix yozyapti.”
Bu so‘zlar orqasida diasporaning umumiy kayfiyati turibdi: o‘zini nihoyat ko‘rayotgan, ovozini nihoyat eshittirayotgan xalq kayfiyati.
Vozinha – darvozadan butun dunyoga
Butun bu ertakning markazida esa bitta ism alohida porlayapti: Vozinha. Tajribali darvozabonning Instagram sahifasi atigi ikki o‘yinda yuz minglab obunachidan qariyb 10 millionga sakradi.
Britaniyada yashovchi, 38 yoshli NHS fizioterapevti Nancy Rodrigues uni bir paytlar Angolada davolaganini eslaydi.
“U juda yoqimli inson edi. Hozir olayotgan e’tiborining barchasiga haqli,” deydi u. “Eng zo‘ri shundaki, endi hamma Kabo-Verdeni aynan u orqali biladi. Bu ajoyib tuyg‘u.”
36 yoshli buxgalter Elisangela, ya’ni Elly, diasporadagi kayfiyatni qisqa, lekin kuchli ibora bilan ifodalaydi: elektrlanish.
“Bunday lahzani hech qachon boshdan kechirmaganmiz. Hamma hayajonda. Odamlar bir-biriga qo‘ng‘iroq qilishyapti, hol-ahvol so‘rashyapti, bu onni oilasi va do‘stlari bilan qanday kechirayotganini so‘rashyapti,” deydi u.
Kabo-Verde uchun bu faqat futbol emas, o‘zini qayta kashf etish jarayoni.
Maydondagi jangchilar, ruhda – san’atkorlar
Lauryn va Joylenning onasi Christina bu to‘lqindan faqat sport emas, undan ham kengroq natija chiqishini istaydi.
“Biz ijodkor xalqmiz. Talant juda ko‘p – nafaqat futbolda, balki musiqa, adabiyot va san’atda ham,” deydi u.
U ayniqsa jamoaning ko‘rsatayotgan qadriyatlari bilan faxrlanadi. Buni u murabbiy Bubista timsolida ko‘radi. Har bir o‘yin oldidan u raqib murabbiyiga kichik sovg‘a ulashadi – maydon tashqarisidagi hurmat ramzi.
“Bu biz kimligimizning bir qismi. Maydonda jangchi bo‘lib chiqamiz, lekin bir-birimizni hurmat qilamiz,” deydi Christina. “Odamlar aynan shuni ko‘ryapti. Ular takabburlikni emas, kamtarlikni ko‘ryapti. Birdamlikni ko‘ryapti. Yuragi og‘rib, yig‘layotgan erkaklarni ko‘ryapti, chunki ular juda qattiq qayg‘urishadi. Bu juda chiroyli.”
Endi hammasi Saudiya Arabistoniga qarshi kechadigan o‘yinga borib taqaladi. Kabo-Verde bu kechada faqat pley-off yo‘llanmasi uchun emas, o‘z ertagini yanada uzoqroqqa yozish huquqi uchun kurashadi.
Xaritalarda ko‘rinmay qolgan orollar endi futbol xaritasining eng yorqin nuqtalaridan biriga aylanadimi?
