sport pulse

Kalitlar kimning qo‘lida? St Mirren bosh murabbiyi savolni qo‘ydi

Shotland futbolida eski bahs yana alangalanib ketdi. Bu safar ovoz balandroq, ohang esa ancha keskinroq.

St Mirren bosh murabbiyi Craig McLeish fikricha, Shotlandiya futbol assotsiatsiyasi (SFA)dagi islohotlar urinishlari allaqachon devorga urilgan. Uningcha, SFA bosh futbol bo‘yicha rahbari Craig Mulholland klublar ko‘nglini olishga majbur bo‘layotgani – “ayanchli” holat.

McLeish ochiq aytdi: Mulholland yosh futbolchilarga ko‘proq o‘yin amaliyoti berish bo‘yicha reja tuzdi, lekin klublar bosimi ostida bu g‘oya suyultirilib, o‘z kuchini yo‘qotayotgan ko‘rinadi.

“Bu – juda ayanchli, – deydi u. – U rejalarini o‘zgartirishga majbur, chunki bu g‘oyaga chin dildan ishongan, milliy terma jamoa manfaatini birinchi o‘ringa qo‘yadigan klublar kam.”

Kelajagimiz kaliti chet elliklar qo‘lida bo‘lmasligi kerak

McLeishning e’tirozi faqat texnik reglamentlarga emas, butun boshqaruv tizimiga qarshi yo‘naltirilgan. U hozirgi modelda milliy manfaatdan ko‘ra klub manfaatlari ustun kelayotganini yashirmaydi.

U shunday deydi: mamlakatdan tashqaridan kelgan investorlar, chet ellik murabbiylar – hammasi o‘z ishini, o‘z klubini o‘ylaydi. Bu tabiiy. Ammo savol boshqa joyda:

“Nega aynan o‘sha odamlar – kelajagimiz kalitini ushlab turganlar? Nega milliy terma jamoa rivoji bo‘yicha so‘nggi so‘zni ular aytadi?”

McLeishning fikricha, boshqaruv tizimi shunday qurilganki, qaror qabul qiladiganlarning aksariyati umumiy foydadan ko‘ra o‘z manfaatini o‘ylaydi. Ayniqsa, yuqori pog‘onada.

“Tizimni o‘sha boshidanoq shunday qilib qo‘yganmizki, o‘zimizga o‘zimiz to‘siq bo‘lyapmiz. Kim so‘zga ega bo‘lsa, ularning manfaatida milliy jamoa emas, o‘z klubi turadi. Men bu tuzilma o‘zgartirilishiga deyarli ishonmayman. Bu juda achinarli.”

Turnirlar bor, taraqqiyot esa sekin

So‘nggi yillarda Shotlandiya terma jamoasi uchta yirik musobaqadan uchtasiga yo‘l olgan bo‘lsa-da, yaqindagi Nations League kampaniyasi umidlarni oqlamadi. Klub darajasida ham manzara uncha yorqin emas: so‘nggi ikki mavsumda Premyer-liga vakillari Champions League guruh bosqichiga chiqa olmadi.

SFA taklif qilgan o‘zgarishlar aslida keskin ham emasdi. Kubok bahslarida start tarkibida kamida ikki nafar 21 yoshgacha bo‘lgan futbolchini tushirish, liga o‘yinlarida esa shu yosh toifasidagi futbolchilarga mavsum davomida mavjud daqiqalarning kamida 6 foizini berish taklif etilgandi.

Qog‘ozda – sodda va mantiqli. Amalda esa qarshilik kuchli.

Muammo yuqorida emas, uch yoshdan boshlanadi

36 yoshli McLeish St Mirren akademiyasida ishlagan. U tizimni pastdan, eng quyi bo‘g‘indan ko‘rgan murabbiy sifatida gapiryapti. Uningcha, Shotlandiya futbolidagi eng katta muammo – ligadagi kvotalar yoki liga hajmi emas, balki bolalarga dastlabki saboq qanday berilayotgani.

“Biz doim yuqori qismga yopishib olamiz: liga necha jamoali bo‘lishi kerak, yoshlar uchun kvota, milliy baza… Asl muammo esa eng quyi bo‘g‘inda, to‘rt-besh yoshdagi bolalardan boshlanadi. Bolaga futbolni qanday o‘rgatyapmiz – mana shu hal qiluvchi savol.”

U bolalar bilan ishlashdagi yondashuvni “aqldan ozgancha” deb ta’riflaydi. Formatlar, mashg‘ulot uslublari, murabbiylarning tayyorgarligi – bularning barchasida tizimli kamchiliklar borligini aytadi.

“Bu mamlakatda futbol – hammaning sporti. Hamma unga kirib kelishi mumkin. Lekin bolangizni suzishga, gimnastikaga yoki boshqa sportga olib borsangiz, u yerda odatda yuqori darajaga chiqqan, malakali murabbiy yoki o‘qituvchini topasiz. Futbolda esa ko‘pincha bunday emas.”

McLeish ko‘ngilli murabbiylarni qadrlashini alohida ta’kidlaydi. Ularning mehnatisiz ommaviy futbol bo‘lmasligini tan oladi. Lekin muammo shundaki, ko‘pchilik bolalarga futbolni to‘g‘ri o‘rgatishga yetarlicha tayyor emas.

“Bizning poydevorimiz – ko‘ngillilar. Ularsiz hech narsa bo‘lmaydi. Lekin, menimcha, ular bolalarga futbolni to‘g‘ri o‘rgatmayapti. Va biz faqat shunga umid qilamizki, bola tasodifan yaxshi ko‘ngilli murabbiyga tushib qolsin, yaxshi guruhga tushib qolsin.”

Uchdan sakkiz yoshgacha bo‘lgan davrni u “hayot-mamot bosqichi” deb ataydi.

“Agar shu yosh oralig‘ida to‘g‘ri ishlamasak, keyin kech. Keyin uni tuzatib bo‘lmaydi. Hozir biz bu bosqichni yetarlicha yaxshi bajarmayapmiz. Natijada doim orqadan quvib yuramiz. Va hech qachon yetib olmaymiz.”

Qum ustiga qurilgan inshoot

McLeish fikrlari bilan yolg‘iz emas. Bir necha kun avval Dundee bosh murabbiyi Steven Pressley ham Shotlandiya futboli tuzilmasini keskin tanqid qilgan, milliy futbol markazi tashkil etish zarurligini aytgan va hozirgi tizimni “qum ustiga qurilgan” inshootga qiyoslagan edi.

Press Association ma’lumotiga ko‘ra, McLeishning keskin bayonotlaridan so‘ng SFAdan izoh so‘ralgan, ammo hozircha javob yo‘q.

Savol esa ochiq turibdi: Shotlandiya futboli boshqaruvi o‘z qo‘lidan kalitni bo‘shatadimi yoki milliy terma jamoa yana uzoq yillar davomida klub manfaatlari soyasida qoladimi?

Pinco Avto Omad — 12 ta avto uchun sovrinli o‘yinga qo‘shil