Marokashning Gakpo fojiasi va Niderlandiyaning qulashi
Dohadagi tun oxirida Marokash futbolchilari Ismael Saibari ortidan yugurib ketishdi. Yetib olishdi, quchoqlashdi, so‘ng esa bir-birini yo‘qotib qo‘ygandek, hayajondan iborat ulkan g‘ujumga aylandilar. Ular yana bir bor Jahon chempionati pley-off bosqichini larzaga keltirish arafasidami? Niderlandiyani penaltilarda yiqitgan jamoa o‘ziga shunday savolni o‘zi berayotgandek edi.
Hisob protokoli oddiy: Niderlandiya 1 – Marokash 1, so‘ng 11 metrlik zarbalarda 3:2. Ammo bu o‘yin raqamlar ko‘tara olmaydigan darajada og‘ir, hissiyotga to‘la edi.
Gakpo gol urdi – va osmonga qaradi
72-daqiqada Cody Gakpo to‘pni darvozaga mixlab qo‘yganda, maydonga to‘liq Niderlandiya jamoasi yugurib kirdi. Bu shunchaki gol nishonlash emasdi. Bu safar sheriklari uning atrofida himoya devoriga o‘xshab saf tortdi.
Gakpo shu o‘yinda maydonga tushishni tanladi – oradan ko‘p o‘tmay butun dunyo uning va turmush o‘rtog‘ining tug‘ilmagan farzandini yo‘qotgani haqida xabar eshitdi. U markaziy doiraga qaytayotganda ko‘zlari yoshga to‘ldi, osmonga ishora qildi, yonida Denzel Dumfries uni quchoqlab yupatdi. Stadiondagi shovqin bir zumga ma’nosiz tovushga aylanib qolgandek bo‘ldi.
Ko‘p boshqa ssenariylarda aynan shu gol g‘alabani ta’minlagan bo‘lardi. Sportning “qutqaruvchi kuchi” haqida yengil, yoqimli gaplar aytilardi. Hayot esa bunday ertaklarni kamdan-kam tasdiqlaydi. Futbol esa umuman ayamaydi.
Talbi krossi, Diop zarbasi – va qutqarilgan orzular
Asosiy vaqtga qo‘shib berilgan ilk daqiqada hammasi teskarisiga o‘zgardi. Zaxiradan chiqqan Chemsdine Talbi o‘ng oyog‘iga to‘pni olib, jarima maydoni ichiga shunday bir kross uzatdiki, u havoda chizilgan kamalakni eslatdi. Orqa ustunda Issa Diop sakrab chiqdi va bosh bilan kuchli zarba berdi. Bart Verbruggen intildi, ammo to‘pni qaytara olmadi.
Marokash o‘yin bo‘yicha munosib bo‘lgan golini oldi. Niderlandiya futbolchilarining ko‘zidagi umidsizlik darhol ko‘rinib qoldi.
Koeman va besh himoyachi: ehtiyotkorlikmi yoki qo‘rqoqlik?
Ronald Koeman tanqid ostida qolishi aniq. Hatto yarim tushungan muxlis ham uning tanlovini xavf emas, ehtiyotkorlikning o‘ta chegarasi, deyarli qo‘rqoqlik sifatida qabul qildi.
Guruh bosqichida Niderlandiya ideal bo‘lmagan, ammo samarali edi: Shvetsiya va Yaponiya darvozasiga jami yettita gol, “hech narsani hal qilmaydigan” o‘yinda Tunisga uchta. Turnirdagi eng sermahsul jamoa. Shunga qaramay, Koeman Marokash bilan otishmaga kirishni istamadi.
An’anaviy 4-3-3 chetga surildi, Tijjani Reijnders zaxiraga tashlandi, besh himoyachili tizim maydonda “devor” qurishga buyurildi. Natija – kutilgan jang emas, bo‘g‘iq, ehtiyotkor o‘yin. Marokash to‘pni 70 foiz atrofida nazorat qildi, Niderlandiya esa deyarli tish ko‘rsata olmadi.
Faqat tanaffus oldidan Micky van de Ven uzoq masofadan zarba berdi, Bounou esa chiroyli sakrash bilan to‘pni tepaga chiqarib yubordi. Ungacha Verbruggen bir necha bor jamoasini qutqarib ulgurgan, Marokash esa ikkinchi bo‘limda tempni keskin oshirgan edi.
Shunga qaramay, Koeman deyarli o‘zini oqlagandek edi. O‘yin so‘ngiga yaqin u allaqachon ichida “taktik g‘alaba”ni nishonlay boshlagandek tuyuldi.
“Hydration break” va Weghorst effekti
Ikkinchi bo‘lim o‘rtalarida Marokash o‘yinni to‘liq nazorat qilayotgandi. O‘shanda suv ichish uchun tanaffus kirib keldi – va butun ssenariy o‘zgardi. Aynan mana shu lahza katta turnir taqdiriga ta’sir qilishi ehtimoli borligi haqida ko‘p gapirilgandi. Endi esa u nazariyadan amaliyotga aylandi.
Tanaffusdan so‘ng Koeman Brian Brobbey o‘rniga Wout Weghorstni maydonga tashladi. Og‘ir, baland, jarima maydoni ichida doimiy xavf. Bir necha soniya ichida bu qaror o‘zini oqladi.
Verbruggen uzoqdan to‘pni tepib yubordi, Weghorst uni bosh bilan oldinga uzatdi, Summerville esa yugurib chiqib, raqib bilan kurashda to‘pni Gakpoga “osib” berdi. Gakpo zarba berdi – va bu safar hamma narsa ichidagi alam bilan birga portlab chiqdi. Gol, quvonch, ko‘z yoshlari. Vaqt esa Niderlandiya foydasiga ishlayotgandek ko‘rindi.
Bir necha daqiqa davomida bu o‘yin 2010-yilgi “rope-a-dope” – zarbani yutib olish va oxirida zarba berish uslubini eslatdi. O‘shanda Niderlandiya finalgacha yetib borgan edi.
Og‘riqli xotiralar va stadiondagi “pantomima”
Bu uchrashuv boshidan beri asabiy edi. Ikki mamlakat o‘rtasidagi tarixiy va ijtimoiy bog‘liqlik, maydondagi oddiy raqobatni ancha ortda qoldirardi. Jan Paul van Hecke birinchi bo‘limning o‘zida uch marta jarohat oldi, oxirgisida boshidan qon ketdi.
Maydonda mayda qo‘polliklar to‘xtamadi. Tribunalarda esa o‘ziga xos spektakl kechdi. Mahalliy muxlislar aniq bir sanani yodga solishni istashdi: bundan 12 yil avval, xuddi shu kunda Niderlandiya Meksikani so‘nggi daqiqadagi bahsli penaltidan keyin yenggan, Arjen Robbenning yiqilishi hanuzgacha bahs markazida turadi. O‘sha muxlislar bugun Marokash tarafdorlariga qo‘shilib, dastlabki daqiqalarda har bir niderlandiyalik to‘p tegishida hushtak chalishdi.
Verbruggen ketma-ket ikki marta Neil El Aynaoui va Achraf Hakimi zarbalarini ajoyib sakrashlar bilan qaytardi. Marokash odatdagi ravon o‘yinini topa olmayotgandek tuyuldi, Koemanning “yo‘l to‘suvchi devori” ish berayotgandi.
Ikkinchi bo‘limda aynan Hakimi hujumlarni boshqara boshladi: ichkariga kesib kiruvchi aqlli yugurishlar, chiziq ostidan o‘tuvchi reydlar, Van de Venning so‘nggi daqiqadagi keskin to‘siqlari. Niderlandiya nazoratni yo‘qotib bo‘lgandi, faqat Weghorst maydonga chiqqanidan keyin “kuch bilan” o‘ynash imkonini topdi.
Diopning zarbasi, sokin qo‘shimcha bo‘lim va penaltilar lotereyasi
Ammo yakunda so‘z yana Issa Diopga tegishli bo‘ldi. Uning bosh zarbasi Marokashni qutqaribgina qolmadi, balki o‘yinni mutlaqo boshqa yo‘nalishga burdi. Qo‘shimcha bo‘lim deyarli voqeasiz o‘tdi. Yagona yirik vaziyatda Verbruggen Soufiane Rahimi zarbasini ajoyib tarzda qaytardi.
Shu tariqa hammasi 11 metrlik nuqtaga bog‘landi. Asablar sinovi boshlandi.
Har ikki jamoa bittadan zarbani yo‘qotgan paytda eng dramatik epizod yuz berdi. Verbruggen Rahimining zarbasini qaytargandek bo‘ldi, lekin to‘p uning orqa tovoniga tegib, sekinlik bilan chiziqdan o‘tib ketdi. Koeman keyinroq aynan shu lahzani “eshik burilishi” sifatida tilga oldi.
Quinten Timber o‘z zarbasini dahshatli tarzda yon tomonga tepib yubordi. Hakimi ustunga urdi. Ammo yakunda Bounou va Saibari qahramon sifatida qoldi. Marokashning so‘nggi zarbalari aniq bo‘ldi, Niderlandiya esa turnir bilan xayrlashdi.
Oldinda Marokashni Kanada kutib turibdi. Yevropa grandlari uchun qora kun Afrika vakillari uchun eshiklarni keng ochib berdi. Savol bitta: bu faqat navbatdagi sensatsiyami yoki qit’a futbolining kuch muvozanatidagi haqiqiy burilish nuqtasimi?
