Premer-liga 2023/24: yangi murabbiylar va chempionlik poygasi
Yangi mavsum oldidan Premer-liga qaynayapti. Eski davr yopildi, yangi sahifa ochildi. Endi savol bitta: kim bu tartibsizlikdan chempion bo‘lib chiqadi?
Arteta va “tinchlikdagi bo‘ron”: Arsenalga yo‘l ochildimi?
Pep Guardiola, Sir Alex Ferguson, Jose Mourinho. 34 yillik Premer-liga tarixida ketma-ket chempion bo‘lgan murabbiylar ro‘yxati shu uchlik bilan tugaydi. Endi bu galereyaga Mikel Arteta qo‘shiladimi, degan savol havoda osilib turibdi.
2026/27 mavsumining bosh mavzusi – o‘zgarish. “Katta oltilik”dan beshta klub deyarli noldan yangi loyiha boshlayapti, ligada esa rekord darajada – to‘qqizta yangi bosh murabbiy. Shunday bo‘ron ichida bitta klub bor-ki, atrofi g‘alati darajada tinch: Arsenal.
Jamoa tarkibi joyida, tizim sinovdan o‘tgan, futbolchilar chempionlik bosimini endi yelkasidan tushirib bo‘lgan. Besh yil qurilgan loyiha nihoyat un berdi va endi bu jamoa o‘zini Premer-liganing yangi “qirollari” sifatida his qilmoqda.
Taqqoslash uchun: Manchester United va Tottenham Hotspur endi Michael Carrick va Roberto De Zerbi bilan birinchi to‘liq mavsumiga kiryapti. Liverpool, Chelsea va Manchester City esa mutlaqo yangi murabbiylar bilan yo‘lga tushmoqda.
Shu fon, ayniqsa, Manchester City bilan raqobatda Arsenalga katta ustunlik berishi mumkin. Guardiola ketishi bilan ligada faqat bitta amaldagi chempion murabbiy qoldi – Arteta. Bu, ayniqsa, barqarorlik va tajriba qiymati keskin oshgan pallada juda ko‘p narsani anglatadi.
Guardiola’dan keyingi hayot: Man City chorrahada
Manchester City uchun bu mavsum klub tarixidagi eng burilish nuqtalaridan biri bo‘lishi mumkin. Ular endi ilk bor haqiqiy “Guardiola’dan keyingi davr”ni yashaydi.
Enzo Maresca – nafaqat yangi murabbiy, balki butun bir sulola o‘rnini egallashga majbur bo‘ladigan inson. Pep nafaqat sovrinlar, balki klub identitetini ham o‘zi atrofida qurgan edi. Endi esa ikki yo‘ldan biri kutib turibdi.
Yoki Maresca Liverpooldagi Arne Slot kabi tezda davomiylik yaratadi, yoki Unai Emery va David Moyes misolida ko‘rganimizdek, Wenger va Fergusondan keyingi ilk yillarga o‘xshash og‘ir davrni boshdan kechiradi.
Klub rahbariyati esa boshqa yo‘lni tanladi: butun tizimni buzib tashlamasdan, Guardiola maktabidan chiqqan murabbiyni olib keldi. Maresca – to‘pni nazorat qilishga asoslangan, Pep g‘oyalariga juda yaqin qarashlarga ega mutaxassis. Ammo murabbiylik ofisidagina emas, kiyinish xonasida ham o‘zgarishlar katta: Bernardo Silva va John Stones ketdi. Bu esa sakkiz karra chempion bo‘lgan klub uchun qisqa “qurg‘oqchilik davri”ni boshlab berishi ham mumkin.
Yoki aksincha, aynan shu sadoqatli uslub davomiyligi Cityni yana cho‘qqida ushlab turadimi?
Stamford Bridge’da yangi yulduz: Alonso va Chelsea qayta yuklanishi
Yozgi to‘qqizta yangi murabbiy ichida eng ko‘p qiziqish uyg‘otgani – Xabi Alonso. 2023/24 yilda Bayer Leverkusen bilan mag‘lubiyatsiz mavsum – bu tasodif emas, bu murabbiylik iste’dodining ochiq deklaratsiyasi edi.
Endi u Premer-ligaga kelmoqda. Klopp va Guardiola sahnadan tushganidan ko‘p o‘tmay. Shuning uchun ham ko‘pchilik uni ligadagi navbatdagi “katta murabbiy” bo‘lishga tayyor nomzod sifatida ko‘radi.
Chelsea uchun ham sharoit yomon emas. Yevropa yo‘q. Bu esa haftaning o‘rtasini mashg‘ulotlarga bag‘ishlash, murabbiy g‘oyalarini chuqur singdirish imkonini beradi. Antonio Conte 2016/17 yilda aynan shunday ustunlik bilan kelib, birinchi mavsumidayoq chempion bo‘lgan edi. Umuman olganda, Premer-ligada ilk mavsumidayoq chempion bo‘lgan olti murabbiy bor, ularning uchtasi – aynan Chelsea boshida ishlagan.
Alonso ham shu tor, ammo shonli klubga kirish yo‘lida turibdi.
Tarkib ham endi boshqacharoq. BlueCo davrida ilk bor 30 yoshdan oshgan futbolchilar – Danny Welbeck va Jordan Henderson olib kelindi. Bu shunchaki transfer emas, yo‘nalish o‘zgarishining ramzi. Endi nafaqat iste’dod, balki tajriba ham qadrlanmoqda. Alonso shu o‘zgarishning yuziga aylanib, darhol natija berishi ehtimoldan yiroq emas.
Hujum yana qaytadimi? De Zerbi, Iraola va yangi to‘lqin
O‘tgan mavsumda ko‘plab muxlislar liganing standartlarga haddan tashqari tayanib qolganidan norozi bo‘ldi. Gollar soni keskin tushib ketmadi, lekin ochiq o‘yindagi Expected Goals (xG) statistikasi so‘nggi yillarga nisbatan ancha pasaydi.
2023/24 – ochiq, tez, yovvoyi hujumlar yili sifatida esda qolgan. So‘nggi ikki mavsum esa xG bo‘yicha ancha sustlashgan. Endi esa murabbiylar to‘lqini ligani yana hujumga qaytarishi kutilmoqda.
Roberto De Zerbi – yuqori pressing va portlovchi hujum falsafasining targ‘ibotchisi. O‘tgan mavsum oxirida Tottenham’da vaqt yetmadi, lekin endi yozgi tayyorgarlik bilan u o‘zining haqiqiy Spurs’ini qurishi mumkin.
Andoni Iraola esa Liverpool uchun ko‘plab muxlislar orzu qilgan “og‘ir metal” futbolini olib keladi. Bournemouthdagi uslubi ligani jonlantirgan edi, endi u Anfield sahnasida sinovdan o‘tadi.
Xabi Alonso boshchiligidagi Real Madrid va Leverkusen o‘z vaqtida ko‘plab gollar urgan. Bournemouthning yangi murabbiyi Marco Rose – RB Leipzig va Borussia Dortmund maktabidan chiqqan, agressiv nemis hujum futboli tarafdori. Crystal Palace bosh murabbiyi Pierre Sage ham tezkor qarshi hujum va yuqori pressingni sevadi.
Shu murabbiylar oqimi Premer-ligani yana ochiq, keskin, tomoshabop futbol sari tortishi kerak.
Carrick va Manchester United: nihoyat chempionlik poygasiga qaytishmi?
14 yanvar kuni Michael Carrick Manchester United’ni vaqtinchalik boshqardi. Uch kundan so‘ng – 2:0 hisobida Manchester City ustidan g‘alaba. Shundan keyin esa besh oylik ajoyib seriya boshlanib, unga to‘liq shartnoma va katta ishonch olib keldi.
Bu ishonch quruq so‘z emas. Statistika ham uning tarafida. Carrick kelganidan keyingi 17 o‘yinlik “mini-jadval”da United birinchi bo‘ldi:
- Man Utd – 17 o‘yin, 12 g‘alaba, 3 durang, 2 mag‘lubiyat, 39 ochko.
- Arsenal – 36, Man City – 35, Bournemouth – 31, Liverpool – 25.
Bu deyarli yarim mavsum. Shunchaki shu ritmni to‘liq mavsumga ko‘paytiring – va Manchester United 2013 yildan beri ilk bor chempion bo‘ladi.
Futbol, albatta, bunchalik sodda emas. Lekin Old Trafford atrofida kayfiyat o‘zgargani aniq. Carrick hozircha bir narsani biladi: o‘zgacha mo‘jiza izlash shart emas, o‘tgan besh oylik ishini davom ettirsa kifoya.
Qaytgan yulduzlar yili bo‘ladimi?
Bu yoz – yangi boshlanishlar yozidir. Yangi murabbiylar degani – ko‘p futbolchilar uchun ham “toza sahifa” demak. Kimdir avvalgi murabbiy davrida chetga surilgan, kimdir esa jarohatlar sabab unutilgan.
Endi esa qaytishlar mavsumi kelmoqda.
Phil Foden va Cole Palmer – o‘tgan mavsumdagi xiralik va Angliya terma jamoasidan chetda qolganidan keyin o‘zini qayta isbotlashni xohlaydi. Marcus Rashford va Mason Mount esa Manchester United tarkibida o‘rnini qayta topish uchun kurashadi.
Harvey Elliott, Omar Marmoush, Andy Robertson kabi futbolchilar ham o‘tgan mavsumda yetarli daqiqa ololmadi, endi esa yangi murabbiylar ularni qayta “topishi” mumkin.
Yoane Wissa yangi murabbiy qo‘l ostida o‘z o‘yinini topishga umid qiladi. Jarohatdan qaytayotgan Levi Colwill va Alexander Isak esa “unutib qo‘yilgan yulduzlar” sifatida yana sahnaga chiqishga tayyor.
Villa va Newcastle: barqarorlikdan to‘liq yangilanishga
O‘tgan yozda Aston Villa va Newcastle United haqida gap ketganda, asosiy ustunlik – barqarorlik edi. Tarkib va murabbiylar shtabi deyarli o‘zgarmagan, bu esa ularni UEFA Champions League poygasiga tabiiy nomzodga aylantirgan.
Bu yozda esa hammasi teskarisi.
Newcastle’da o‘zgarishlar ulkan ko‘lamda. Eddie Howe iste’fosi va Matthias Jaissle tayinlanishi – o‘zi yetarlicha katta yangilik. Ammo yangi murabbiy bundan ham kattaroq zarba bilan yuzlashadi: klub uch asosiy yulduzidan ayrildi – Bruno Guimaraes, Anthony Gordon va Sandro Tonali endi bu yerda emas.
O‘rniga Lukas Hornicek, Bazoumana Toure, Aladji Bamba, Sean Steur va Ewen Jaouen kabi yosh, istiqbolli, ammo hali o‘zini isbotlashi kerak bo‘lgan futbolchilar keldi. Har biri katta pulga, chiroyli rezyumega ega, lekin Premer-liga sinovi mutlaqo boshqa narsa.
Aston Villa’da Unai Emery o‘z o‘rnida qoldi, lekin baribir “bir davr tugadi” degan tuyg‘u bor. Youri Tielemans, Morgan Rogers va Lucas Digne ketdi. O‘rniga esa Alejandro Garnacho, Johan Manzambi va Joao Gomes kabi yangi yuzlar keldi. Tribunalar atrofida hayajon katta – bu endi boshqa Villa bo‘lishi mumkin.
Yevropa: ne’matmi yoki la’nat?
O‘tgan mavsumda to‘qqizta Premer-liga klubi Yevropa musobaqalariga yo‘l oldi. Yangi yoki yaqinda qaytgan ishtirokchilar uchun bu tarixiy lahza, lekin shu bilan birga xavotir manbai ham.
Ikki frontda kurashish har doim ham foyda keltirmaydi. Aston Villa bunga qarshi dalil bo‘la oladi: UEFA Europa League g‘alabasi va ichki chempionatda to‘rtinchi o‘rin – bu mukammal balans. Crystal Palace muxlislari ham 15-o‘rin evaziga UEFA Conference League kubogini qo‘lga kiritganidan nolimaydi.
Ammo Nottingham Forest, Spurs va Newcastle o‘tgan mavsumda jadvalning pastki qismida qolib ketdi. Ularning o‘yin soni ko‘paygani baribir o‘zini ko‘rsatdi.
Endi Brighton & Hove Albion ilk bor Conference League’da o‘ynaydi, bu ularning Yevropadagi atigi ikkinchi mavsumi. Ular Palace yo‘lidan borishni xohlaydi, Palace esa endi tajribali jamoa sifatida Europa League yukini ko‘tarishga tayyor.
Bournemouth va Sunderland muxlislari esa tarkib kengligi haqida o‘ylashga majbur. Chorshanba kechalaridagi unutilmas o‘yinlar – bu bir narsa, yakshanba kuni charchagan jamoa bilan maydonga tushish – butunlay boshqa narsa.
Bu orada Leeds United o‘zini kuchaytirib, raqiblarining Yevropa bilan bandligidan foydalanishga umid qiladi. Brentford ham shunday: o‘tgan mavsumda ozgina yetmay qolgan, endi esa Keith Andrews bilan bo‘sh haftalarda reja ustida yanada ko‘proq ishlash imkoniga ega.
O‘rtamiyonalar endi “o‘rtamiyona” emas
Leeds va Brentford – ambitsiyasi oshgan yagona klublar emas.
Fulham sobiq Real Madrid murabbiyi Alvaro Arbeloa’ni olib keldi. U bilan birga ikki nafar Real futbolchisi ham Londonga ko‘chib o‘tdi. Bu muxlislar uchun yetarlicha signal: klub Marco Silva asos solgan poydevorni yanada balandroq darajaga ko‘tarishni xohlaydi. O‘tgan mavsumda ular Yevropa yo‘llanmasidan atigi bitta ochkoga qoldi.
Nottingham Forest endi Oliver Glasner qo‘l ostida. U Crystal Palace bilan Conference League va FA Cup yutgan. Elliot Anderson’ni Manchester Cityga sotgan bo‘lishiga qaramay, ular ikki yil oldingi yettinchi o‘rin darajasiga qaytishni mo‘ljallaydi.
Everton ham nihoyat o‘zini mustahkam his qilishi mumkin. Yangi stadionga ko‘nikish bosqichi ortda, eng muhimi – David Moyes bilan davomiylik bor. Hayden Hackney, Christian Norgaard va Brennan Johnson kabi transferlar esa jamoaning sifatini ochiqchasiga oshiradi.
Shu hammasini bir joyga qo‘ysak, Premer-liga hozir shunday holatga kelganki, deyarli hech bir klubda “yaqqol zaif bo‘g‘in” ko‘rinmaydi.
Yangi kelganlar: yana sensatsiyami yoki og‘ir haqiqatmi?
Coventry City, Ipswich Town va Hull City yozgi transfer bozorida kutilganidek juda faol bo‘ldi. O‘tgan yili Sunderland katta mablag‘ sarflab, natijada nafaqat ligada qoldi, balki Yevropaga ham chiqdi. Leeds ham shu yo‘ldan borib, ikki yil ketma-ket tushib ketgan yangi jamoalar an’anasini to‘xtatdi.
Shu sabab bu yilgi uchlik ham agressiv yondashuvni tanlashi tabiiy edi.
Qiziq tomoni – ularning aksariyati Premer-liga tajribasiga emas, qit’a miqyosidagi tajribali legionerlarga urg‘u berdi. Faqat Ipswich (Issa Diop, Sasa Lukic) va Hull (Matt Targett, Jack Butland) bir necha tanish ism qo‘shdi, xolos.
Ularning taqdirini bashorat qilish oson emas. Axir ko‘pchilik 2025/26 yilda Sunderland va Leeds ham tezda qaytib ketadi, deb o‘ylagan edi.
Coventry Championshipni katta ustunlik bilan yutdi, Frank Lampard esa tajribali murabbiy sifatida bu bosimni boshqarishni biladi. Ipswich yaqinda bu ligada o‘ynagan va Gary O’Neil – Bournemouth va Wolverhampton Wanderers’ni ligada ushlab qolgan murabbiy – bilan yana bir bor sinovga kirishadi.
Hull esa eng noqulay pozitsiyada. Ularning o‘tgan mavsumdagi xG ko‘rsatkichlari bo‘yicha Opta tuzgan “Expected Points” jadvalida 24 ta jamoa ichida 23-o‘rinda bo‘lishi – xavotirli signal. Shunga qaramay, bu klub 2017 yildan beri ilk bor Premer-ligaga qaytmoqda va shaharda kayfiyat – sof optimizm.
Bir tomonda – ketayotgan Pep Guardiola, tugayotgan davrlar, almashayotgan avlodlar. Ikkinchi tomonda – Arteta, Alonso, Carrick, De Zerbi, Iraola, Maresca va boshqalar boshlayotgan yangi hikoyalar.
Har bir klub yangi mavsum oldidan nimagadir umid qilmoqda. Savol esa shunday: bu umidlar ichida qaysi biri maydonda haqiqatga aylanadi, qaysi biri esa yana bir yozgi orzudan nariga o‘tolmaydi?
