UFC’da g‘alaba va shou: Tai Tuivasa va Michael Page misoli
UFC’da g‘alaba hammasi emas: Tai Tuivasa va Michael Page misoli
UFC 331 haftasiga kelib, oktagonda bitta noqulay savol yana ko‘tarildi: bu yerda aslida nimani ko‘proq qadrlashadi — natijami yoki shoumi?
Ikki hafta avval Parijda Michael “Venom” Page o‘zining so‘nggi UFC jangini o‘tkazdi. U g‘alaba qozondi, ammo esda qolmaydigan, xira uch raundlik qaror bilan. Rekord? 5-1. Natija yomon emas, lekin shartnoma muzokarasi ham bo‘lmadi. Sukut. Xayrlashuv ham deyarli e’tiborsiz.
Endi navbat Tai Tuivasa uchun. UFC 331 kechasida u 2022 yildan buyon cho‘zilib kelayotgan yetti janglik mag‘lubiyat seriyasini to‘xtatishga urinadi. Optimistlar ko‘p emas, ammo baribir u shu yerda — Robelis Despaigne’ni promoushenga qaytishi bilan kutib olmoqda va o‘zi Tony Ferguson’ning tarixiy sakkizta ketma-ket mag‘lubiyat rekordiga tenglashib qolmaslik uchun jon-jahdi bilan kurashadi.
Eng achchiq fakt shuki: Tuivasa ketma-ket Page UFC’da umuman o‘tkazgan janglar sonidan ham ko‘proq mag‘lub bo‘ldi. Shunga qaramay, u hanuz rosterda. Page esa arzon taklifni ham ko‘rmay, tashqarida qoldi. Bu nimanidir ochiq aytib turibdi, to‘g‘rimi?
UFC nimani sotayotganini eslatib qo‘yish ortiqcha emas. Bu sport kompaniyasi, lekin yakunda mahsulot — tomosha. Yomon jangchi emas, zerikarli jangchi xavfli. Ayniqsa, zerikarli bo‘lsa-da, deyarli hammasini yutadigan bo‘lsa.
Bunday jangchi raqibni ham “uxlatadi”, tomoshabinni ham. Oktagonda xavfga bormaydi, raqibga ham bormaslikka majbur qiladi. Shunday bo‘lsa, eshik ochiq: boshqa promoushenlar kutib turibdi, u yerda ham efir vaqtini muzlatib qo‘yishi mumkin.
Tuivasa esa boshqa toifa. U UFC’da shu paytgacha ushlab turilganining bir necha aniq sabablari bor. Eng avvalo, u haqiqiy auditoriyaga ega. Xarizmatik, yoqimtoy, o‘zini “oddiy yigit” sifatida tutadigan og‘ir vazn vakili.
AQSh saylovlaridagi mashhur savolni eslang: “Bu nomzod bilan pivo ichib o‘tira olarmidingiz?” Ko‘plab UFC muxlislari Tuivasa bilan nafaqat pivo ichishni, balki o‘sha pivoni krossovkadan ichishni ham tasavvur qila oladi. Melburnda u og‘ir tarzda bo‘g‘ish usuliga tushib mag‘lub bo‘lganidan keyin ham, oktagondan chiqayotganda yonida bir muxlis — bir qo‘lida to‘la pivo, boshqasida esa oyoq kiyim — shu mashhur “shoey” marosimini kutib turgan edi. Tuivasa bitta jim qarash bilan rad etdi. Ammo muhim jihat boshqa: mag‘lub bo‘lsa ham, hech narsani nishonlashga sabab bo‘lmasa ham, muxlislar u bilan bayram qilishni xohlashdi.
Promouter ko‘zida Tuivasa yana bir jihati bilan qadrli: u qanday jang olib borishini oldindan bilasiz. Bu bosqichda sir yo‘q. U oyoqlarini yerga mixlab, katta zarbalar otadi. Takedown’larni ko‘p to‘xtatmaydi. Jang birinchi raundda tugamasa, charchaydi, lekin baribir qattiqqo‘llik bilan zarba qabul qilishda davom etadi, faqat g‘ururi evaziga tik turadi.
Shunday jangchini promouter boshqarishi oson. U prognoz qilinadi. Rosterga qaraysiz-u, qaysi raqibga qarshi uni favorit, qaysisiga qarshi esa yem bo‘ladigan qilib qo‘yish mumkinligini chamalaysiz. Muammo shunda boshlanadi: u yutishi kerak bo‘lgan janglarni ham yuta olmay qo‘yganda. May oyida Avstraliyada u Louie Southerland’ga qarshi -225 favorit bo‘lgan, lekin uch raundlik yakdil qaror bilan yutqazdi va seriyasini yettita mag‘lubiyatga cho‘zib yubordi.
Endi esa u Despaigne uchun qaytish eshigida turibdi. “Bam Bam” singari og‘ir zarba egasi og‘ir vaznda har doim imkoniyatga ega — bu divizionda bitta xato yetarli. Lekin bu juftlik UFC tomonidan Tuivasa manfaatini o‘ylab tuzilganiga o‘xshamaydi. Aksincha, matchmeykerlar Despaigne’ning may oyida Netflix’dagi MVP turnirida Junior dos Santos ustidan nokautli g‘alabasini ko‘rishdi va uning UFC’ga qaytishi uchun aynan shunday raqib kerak deb qaror qilishgandek: oyoqni yerga qo‘yib, zarba almashishga rozi bo‘ladigan, kurashga tushmaydigan og‘ir vaznli jangchi.
Shu tariqa, jangchi ketma-ket mag‘lubiyatlarga qaramay, ma’lum muddat ishini saqlab qoladi. Boshqasi esa “zerikarli muvaffaqiyat” uchun eshikdan chiqarib yuboriladi.
Jangchilar bu signalni juda yaxshi tushunishadi. Ularga bu haqida rasmiy ravishda aytish shart emas. Bu hafta sobiq UFC chempioni Tyron Woodley “The Ariel Helwani Show” dasturida shu haqda ochiq gapirdi.
“Sen meni urasan, men seni uraman. Rock ‘em, sock ‘em. Men qonayman, sen qonaysan. Men deyarli o‘laman, sen deyarli o‘lasan. Oxirida quchoqlashamiz, bir-birimizning qo‘limizni ko‘taramiz. Mana shu ‘eng yaxshi’ jang”, — dedi Woodley.
U bitta narsani eslatdi: bunday uslubning narxi bor. Hatto shu muhitda omon qolib, muvaffaqiyat qozongan jangchilar ham uzoq vaqt bunday tempda yashay olmaydi. “Brawler” roli uzoq umr kafolatlamaydi.
“Ular suyakka aylangach, biroz qarigach, va shu ishni kamroq gap-so‘z bilan, kamroq maoshga qilishga tayyor yosh jangchi paydo bo‘lishi bilanoq, ularni o‘sha bilan juftlashadi, — deya davom etdi Woodley. — Sportning aylanishi shunday.”
Hech kim bu tizim adolatli, oson bo‘ladi, deb va’da bermagan. Ko‘pgina sport turlarida cho‘qqida qolish mezoni aniq: g‘alaba ustun. Qolgan hammasi ikkinchi darajali.
Bu yerda esa boshqacha.
UFC jangchisining vazifasi yarim jangchi, yarim tomosha ustasi bo‘lish. Har kim o‘z “nisbati”ni qidiradi: qancha xavf, qancha shou, qancha g‘alaba unga ishini saqlab qolishga, lekin shu bilan birga hushini ham yo‘qotmaslikka yetadi?
UFC 331 kechasida Tai Tuivasa oktagonga kirganda, savol shunchaki “yutadimi yoki yutqazadimi?” emas. Savol boshqacha: bu tizimda qaysi narx evaziga qolishga arziydi?
