Yaponiya futboli Braziliyaga qarshi: Troussier ishonchi
Tokiodagi Fransiya savdo palatasida 71 yoshli Philippe Troussier stoldan biroz egilib gapirarkan, ko‘zlarida tanish chaqnash ko‘rindi. U Yaponiya futbolining ilk katta sahnaga chiqishiga bosh-qosh bo‘lgan murabbiy. Endi esa o‘sha mamlakat Braziliya bilan chorrahada turibdi – va ularning ishonchi hech qachon bunchalik baland bo‘lmagan.
Yaponiya Shimoliy Amerikadagi joriy Jahon chempionatida ochiqchasiga maqsad qo‘ygan: kubokni yutish. Dushanba kuni Houston shahrida besh karra chempion Braziliyaga qarshi o‘yin kutib turibdi. Tarixiy gigantga qarshi bahs, lekin yaponlar ko‘zida qo‘rquv yo‘q.
Troussier buning bejiz emasligiga qat’iy ishongan.
“Faqat bitta o‘yinda hamma narsa mumkin,” – dedi u Tokioda. – “Yaponiya o‘ziga ishongan. Ular iqtidorli. So‘nggi yillarda taktik jihatdan ulkan qadam tashlashdi, Yevropaning kuchli klublarida o‘ynaydigan juda tajribali futbolchilari bor.”
U Braziliyaning kuchini ham inkor qilmaydi.
“Albatta, Braziliyada fantastik futbolchilar bor va qog‘ozda ular favorit. Lekin ularda ham zaif nuqtalar bor, Yaponiya ularni jazolashi mumkin,” – deydi u.
2002 xotiralari: mahalliy ligadan dunyo sahnasiga
Troussier Yaponiyaga 2002 yilgi uy Jahon chempionati arafasida kelganida, mamlakat hali xalqaro sahnada kutilmagan mehmon edi. Professional J League atigi 1993 yilda tashkil etilgan, terma jamoa deyarli to‘liq mahalliy futbolchilardan tuzilgan edi.
O‘sha paytda Hidetoshi Nakata va Shinji Ono kabi yosh iste’dodlar chet elga yo‘l ola boshlagan, lekin bu oqim hozirgi darajaga yetmagan edi. Oradan yigirma yil o‘tdi – manzara butunlay o‘zgardi.
Bugungi Jahon chempionati uchun tanlangan Yaponiya tarkibida atigi uch nafar futbolchi mamlakat ichida o‘ynaydi. Qolganlar Angliya, Ispaniya, Germaniyadagi klublar bilan kun kechirmoqda. Bu – bir paytlar faqat orzu bo‘lgan daraja.
Troussier bu sakrashni o‘sha kezdayoq kutganini eslaydi.
“Yosh afrikalik va yevropalik futbolchilarni ko‘rganman, yapon futbolchilarida ham xuddi shunday iqtidor bor edi,” – deydi u. – “Ular juda intizomli, taktik jihatdan ham aqlli edilar. Ularga faqat tajriba yetishmasdi. Bu tajribani oxirgi 20 yilda to‘plashdi.”
Shimoliy Amerikadagi sinovlar va yangi mudofaa madaniyati
Yaponiya bu turnirda hammasini bemalol uddalayotgani yo‘q. Shimoliy Amerikadagi guruh bosqichi oson kechmadi. Ular payshanba kuni Shvetsiyaga qarshi o‘yinda 1:1 hisobini ushlab qolish uchun oxirgi daqiqalargacha tirishib o‘ynashga majbur bo‘ldi.
Shunga qaramay, bu mashaqqatli nuqta ularga Braziliya bilan chorak final yo‘lidagi to‘qnashuvni taqdim etdi. Qiziq tomoni shundaki, Yaponiya yaqinda bu raqibni allaqachon yenggan – Tokio shahrida o‘tgan o‘rtoqlik uchrashuvida ular tarixda ilk bor Braziliyani mag‘lub etishgan.
Troussier ayniqsa jamoaning orqa chizig‘iga e’tibor qaratdi.
“Shvetsiyaga qarshi o‘yinni ko‘rsangiz, ular qanday qiynalib, qanday himoyalanganini ko‘rasiz. Bu ularning mudofaa madaniyati qanchalik o‘sib borayotganini yaqqol ko‘rsatdi,” – deydi u.
Yaponiyaga bir paytlar “White Witch Doctor” laqabini olib kelgan murabbiy aynan himoyaviy tashkilot, tartib va intizom bilan nom chiqargan edi. Bugun u ko‘rgan jamoa – o‘sha qadriyatlarning zamonaviy, tezkor versiyasi.
“Oq jodugar”ning uzoq yo‘li va Yaponiyaga qaytish istagi
Troussier o‘z nomini avval Afrikada yaratdi. U yerda u “White Witch Doctor” sifatida tanildi, qit’aning turli burchaklarida terma jamoalarni boshqardi. 2002 yilda Yaponiyadan ketgach, u Fransiyaga qaytib, Marseille klubini boshqardi, so‘ng Qatar, Morocco va Vietnam terma jamoalarini boshqarib, murabbiylik karerasini butun dunyo bo‘ylab davom ettirdi.
Hozir esa u boshqacha ritmda yashayapti – Bordeaux atrofida vino ishlab chiqarish bilan shug‘ullanmoqda. Futboldan vaqtincha tanaffus, lekin murabbiylikka nuqta qo‘yilganicha yo‘q.
U Yaponiyaga alohida mehr bilan qaraydi va bu tuyg‘uni yashirmaydi.
Uning aytishicha, aynan shu mamlakatda u o‘z karerasida “eng ko‘p gullagan”. Bir kun kelib yana qaytishni istaydi.
Jahon chempionligi orzusi: hozirmi yoki ertagami?
Yaponiya bugun ochiqchasiga Jahon chempionligini maqsad qilayotgan bo‘lsa, Troussier bu orzuni mutlaqo bo‘rttirilgan deb hisoblamaydi. Aksincha, ularning bu yo‘lda tobora yaqinlashib kelayotganiga ishongan. Lekin bir savol bor: aynan hozirmi?
Bu yerda uning ohangi bir oz sovuqlashadi.
“Real gapiradigan bo‘lsak, beshta o‘yinni ketma-ket yutib, pley-off bosqichini bosib o‘tish uchun zaxira skamyasida biroz chuqurlik yetishmaydi,” – deydi u.
Bu – juda aniq tashxis. Birinchi “yigirmatalik” emas, ikkinchi safdagi futbolchilar, rotatsiya, uzoq turnir bosimiga chidash masalasi. Aynan shu joyda Yaponiya hali eng kuchli futbol davlatlari bilan tenglasha olmayapti.
Troussierningcha, yechim ham aniq:
“Bunga erishish uchun futbolchilar shaxsiy darajada o‘sishi kerak. Yevropadagi o‘yinchilar yanada kuchli klublarda to‘p surishi lozim. Agar ularda shunday shaxsiy ambitsiya bo‘lsa, oxir-oqibat terma jamoa ham kuchliroq bo‘ladi.”
Houston shahridagi Braziliyaga qarshi o‘yin – shunchaki chorak final yo‘lidagi to‘siq emas. Bu Yaponiyaning qanchalik balandga sakrashga tayyorligini ko‘rsatadigan o‘lchov bo‘ladi. Savol bitta: bu avlod tarixni hozir yozadimi yoki keyingi bosqichga yo‘l ochib beruvchi oraliq bo‘g‘in bo‘lib qoladimi?
