Yevropa futbolida yangi format va eski an'analar
1987 yilning 16 sentyabri. Neapoldan chiqqan Diego Maradona boshchiligidagi Napoli, o‘sha davrning dahshatli “La Quinta del Buitre” tarkibli Real Madridiga qarshi Yevropa kubogi birinchi bosqich, ilk o‘yini uchun Bernabeuga keladi. Turnir favoritlaridan biri deb ko‘rilgan italiyaliklar uchun bu safar qisqa davom etadi: Madridda 0:2, San Paolodagi javob uchrashuvida 1:1 – va xayr, Yevropa.
Bu natija bir odamni ayniqsa jahli chiqargan: Silvio Berlusconi. U faqat Napoli uchun kuyinmagan, albatta. Uning o‘z klubi – AC Milan – ham shunday erta uchib ketish xavfi ostida edi. Shuning uchun u o‘sha paytdayoq Yevropa superligasi g‘oyasini o‘rtaga tashlaydi. G‘oya o‘sha ko‘rinishda hayotga tatbiq etilmaydi, lekin Uefa titraydi, oradan besh yil o‘tib esa biz biladigan Champions League paydo bo‘ladi.
Ammo bu ham yetmaydi. Hech qachon yetmaydi.
Avvaliga boy mamlakatlardan bittadan emas, ikkita, keyin uchta klub qatnasha boshlaydi – bugun ayrim ligalarda bu son beshgacha chiqdi. Endi esa navbat “shveytsarcha model”ga keldi: Berlusconi mantiqining yakuniy bosqichi. Eng boy klublar o‘rtasida ko‘plab daromadli o‘yinlar, lekin erta chiqib ketish xavfi minimal. Gabriel Hanot – qit’alararo musobaqa g‘oyasini o‘ylab topgan jurnalist – buni ko‘rganida bugun achchiq ko‘z yosh to‘kar edi. Boshqalar esa shunchaki bo‘ysunadi: Real Madrid – Internazionale juftligi ekranga chiqqan paytda qarshilik qilish qiyin.
Chunki bu o‘yinni ko‘rmaslikning iloji yo‘q. Futbol o‘zining betakror jozibasiga o‘zi qurbon bo‘lgan.
Bir tomonda José Mourinho – har safargidek “oxirgi imkoniyat” oldida turgan murabbiy. U o‘zining eski sehrini qayta topdimi yoki yo‘qmi, bugungi kecha bunga javob berishi mumkin bo‘lgan navbatdagi sinov. Qarshi tomonda esa uning sobiq shogirdi Cristian Chivu, endi Inter bosh murabbiyi. Aynan shu klubda Mourinho ehtimol o‘zining eng mukammal ishini qilgan, endi esa o‘sha sahnaga boshqa rol bilan qaytgan odam turibdi.
Biroq bu kechaning barchasi Madrid va Milan atrofida aylanmaydi. Dortmund ham sahnada. Ayniqsa, atigi 18 yoshli yarim himoyachi Konstantinos Karetsas – Westfalen maydonida mavsumni yorqin boshlagan yigit. Uning jamoasi Villarrealga qarshi o‘ynaydi, bu esa yosh iqtidor uchun navbatdagi sinov, katta sahnada o‘zini ko‘rsatish uchun yana bir imkon.
Yana bir yoqda Porto – Manchester City uchrashuvi, boshqa tomonda Lille – Real Betis bahsi. Har bir stadionda o‘z dramatik chizig‘i, o‘z mayda hikoyalari, o‘z bosimi. Bularning barchasi yangi format, yangi jadval, yangi hisob-kitoblar ichida qanday ahamiyat kasb etadi – hozircha aniq emas. Lekin millionlab tomoshabinlar ekranga mixlanib, ehtimol ajoyib bo‘ladigan futbolni kutayotgan paytda, kimga kontekst kerak?
Buning ustiga, bugun kechasi League Cup bahslari ham bor. Demak, futbol muxlisi uchun tanlov yetarli: bir vaqtning o‘zida turli mamlakatlarda, turli turnirlarda o‘ynalayotgan o‘yinlar, bir-biriga ulanib ketgan hikoyalar, murabbiylar bosimi, futbolchilarning kelajagi, klublarning mavsum taqdiri.
Savol esa shunday: yangi formatlar, yangi tizimlar va boy klublar uchun yozilgan qoidalar fonida, bu kechalarning ma’nosi o‘zgaryaptimi – yoki baribir hammasini hal qiladigan narsa hanuz o‘sha 90 daqiqalik maydon ichidagimi? Bugungi kecha bunga javob izlaydi.
