2026 yilgi jahon chempionati: kengaygan turnir va qahramonlar
2026 yilgi Jahon chempionati tarixdagi eng kattasi bo‘lishi va’da qilingandi. 48 ta terma jamoa, uchta mezbon – United States, Canada va Mexico – va 102 ta o‘yin. Maydonda ham, maydondan tashqarida ham shov-shuv yetarli bo‘ldi.
Kutilmagan qahramonlar paydo bo‘ldi, yulduzlar yana bir bor sahnani egalladi, siyosat esa eshikni taqillatib emas, tepib ochib kirdi. Turnir yakuniga yetar ekan, uning eng yodda qoladigan lahzalari allaqachon futbol tarixiga yozilib bo‘ldi.
Cape Verde: noma’lum orollardan dunyo sahnasiga
15 iyunga qadar dunyoning katta qismida Cape Verde nomi futbol bilan bog‘lanmasdi. Turnirdan keyin esa bu jamoa ko‘pchilikning qalbidan joy oldi.
Debyut o‘yinidayoq ular bo‘lajak chempion Spain bilan to‘qnash keldi va ko‘pchilik kutganidek yiqilmadi. 0:0. Ammo bu shunchaki “quruq durang” emasdi, bu – omon qolish uchun kurash, jasorat namoyishi edi.
40 yoshli darvozabon Vozinha ilk Jahon chempionati uchrashuvida darvozasi daxlsizligini saqlab qolgan eng yoshi katta posbon sifatida tarixga kirdi. Har bir seyv – uning butun karerasi davomida kutgan sahnasi edi.
Cape Verde buning bilan to‘xtab qolmadi. Uruguay bilan 2:2, Saudi Arabia bilan 0:0. Uchta o‘yin, uchta durang, lekin eng muhimi – pley-off yo‘llanmasi. Jahon chempionatidagi ilk ishtirok, darrov guruhdan chiqish. Bu kichik orol davlati uchun bu natija medalga teng bo‘ldi.
Erling Haaland va Norvegiya: Viking qayig‘i qaytdi
28 yillik tanaffusdan so‘ng Norway qaytdi. Va qaytishi shov-shuvli bo‘ldi.
Erling Haaland boshchiligidagi jamoa Iraq va Senegal ustidan g‘alaba qozonib, guruhdan chiqishni erta hal qildi. Oxirgi turdagi France bilan mag‘lubiyat ularga qimmatga tushmadi – yo‘l davom etardi.
Keyin esa haqiqiy “Viking yurishi” boshlandi. Ivory Coast, so‘ngra besh karra chempion Brazil mag‘lub etildi. Norway chorak finalgacha yetib bordi va faqat England ularning ertagini to‘xtata oldi.
Ammo bu turnirda Norvegiyani faqat natijalar emas, balki “Viking Row” nishonlashi ham mashhur qildi. O‘yinchilar va muxlislar birga o‘tirib, xayoliy Viking kemasini eshkak eshgandek harakat qildi. Stadionlarda boshlangan bu sahna tez orada ijtimoiy tarmoqlarga, New York’dagi Times Square’ga, hatto Oslo ko‘chalariga ham ko‘chdi.
Norvegiya uchun bu Jahon chempionati shunchaki qaytish emas, o‘z obrazini qayta yaratish edi.
Messi 39 yoshida: vaqtni yengishga urinish
Ko‘pchilik futbolchilar 39 yoshga kelib, xayrlashuv turnirlariga tayyorlana boshlaydi. Lionel Messi esa bu yoshda ham Jahon chempionati sahnasini tark etishga shoshilmadi.
Qatar-2022dagi chempionlikdan so‘ng Argentina yana finalga yetib bordi. Yana Messi markazda edi. U Albiceleste yurishining bosh dvigateliga aylandi, go‘yo vaqt uning uchun boshqa tezlikda oqayotgandek.
Messi turnirni sakkizta gol bilan yakunladi va Golden Boot poygasida faqat France hujumchisi Kylian Mbappe’dan ortda qoldi. Yo‘l-yo‘lakay u Miroslav Klose’ni ortda qoldirib, Jahon chempionati tarixidagi eng sermahsul to‘purar bo‘ldi. Faqat yakunda Mbappe England’ga qarshi uchinchi o‘rin uchun o‘yinda dubl qayd etib, yana oldinga o‘tib ketdi.
Hozir Messi hisobida Jahon chempionatlarida 21 gol bor, Mbappe esa undan bittaga ko‘p. Ammo bu turnirda Messi faqat gol bilan yashamadi.
Eng yorqin misol – England’ga qarshi yarim final. Argentina 0:1 hisobida ortda borar, o‘yin siqilib qolgandek tuyulardi. Shunda Messi ikki golli uzatmani “sehrlab” chiqardi va 2:1 hisobidagi qaytishning bosh muallifiga aylandi. Turnirdagi to‘rtta assisti uni assistslar jadvalida ikkinchi pog‘onaga olib chiqdi, faqat France futbolchisi Michael Olise undan uchta uzatma bilan oldinda yakunladi.
39 yoshli yulduz uchun bu turnir yakunmi yoki yana bir bobning boshlanishimi – savol ochiq qolmoqda. Ammo uning 2026 yildagi yurishi allaqachon afsonaga aylangan.
Trump, Balogun va bekor qilingan diskvalifikatsiya
Har bir Jahon chempionatida bahsli qarorlar bo‘ladi. 2026 yilda esa eng ko‘p gapirilgan voqealardan biri United States hujumchisi Folarin Balogun atrofida yuz berdi.
Balogun olgan qizil kartochkadan so‘ng u mezbonlarning Belgium’ga qarshi 1/8 final uchrashuvini o‘tkazib yuborishi kerak edi. Ammo FIFA uning diskvalifikatsiyasini to‘xtatib turish haqida qaror chiqardi va Balogun maydonga qaytdi.
Bu qaror oldidan United States prezidenti Donald Trump FIFA rahbari Gianni Infantino bilan bog‘langanini aytdi. U Balogunni “bizning eng yaxshi futbolchimiz” deb atab, uning o‘yin o‘tkazib yuborishini “adolatdan yiroq” deb baholadi. Keyinchalik u qilingan qarorni “zo‘r qaror” deb ta’rifladi.
Evropa futbolining bosh tashkiloti UEFA bu ishga keskin munosabat bildirdi. Ular FIFA “qizil chiziqni kesib o‘tdi”, deb ogohlantirdi va bu holat futbol boshqaruvidagi muvozanatga ta’sir qilishi mumkinligini eslatdi.
Balogun Belgium’ga qarshi uchrashuvda asosiy tarkibda maydonga tushdi. Ammo bu safar atrofdagi shov-shuv natijani o‘zgartira olmadi – Belgium mezbonlarni 4:1 hisobida yirik mag‘lubiyatga uchratdi.
Mbappe va Paraguay senatori o‘rtasidagi siyosiy jang
France – Paraguay 1/8 final uchrashuvi maydonda ham, undan keyin ham tinch o‘tmadi. Mbappe penaltidan yagona golni urdi va Les Bleus keyingi bosqichga yo‘l oldi. O‘yin asabiy o‘tdi, ammo haqiqiy portlash yakuniy hushtakdan keyin sodir bo‘ldi.
Paraguay senatori Celeste Amarilla ijtimoiy tarmoq X’da Mbappe’ga qarshi irqchilikka borib yetgan haqoratli yozuvlar qoldirdi. U hujumchini “fransuz bo‘lishga urinayotgan mustamlaka kamerunligi” deb atadi, “savod chiqarmagan qo‘pol” kabi iboralarni ishlatdi, hatto Paraguay futbolchilari o‘yindan keyin uni shapaloqlashi kerak edi, degan gaplarni yozdi.
Mbappe buni jim qoldirmadi. U keskin bayonot bilan chiqib, nafaqat o‘zini, balki Paraguay futbolchilarini ham himoya qildi. U Amarillani “o‘z lavozimiga noloyiq” deb atadi va Paraguay xalqining turnir davomida ko‘rsatgan hurmati va g‘ururini alohida tilga oldi.
France prezidenti Emmanuel Macron hamda FIFA rahbari Infantino Mbappe pozitsiyasini qo‘llab-quvvatladi. Amarillaning so‘zlari futbolni ortda qoldirib, siyosiy bahsga aylandi. Senator keyinchalik ayrim so‘zlaridan afsuslanishini aytdi va postlarini o‘chirib tashladi, ammo hammasidan emasligini ham yashirmadi.
Chipta narxlari va majburiy suv ichish tanaffuslari
Turnir boshlanishidan oldin ham muxlislar orasida norozilik bor edi. Asosiy mavzu – chiptalar narxi.
Bu safar Jahon chempionatida ilk bor “dinamik narxlash” tizimi qo‘llandi. Talab oshgani sari narxlar ham o‘sib bordi. Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, guruh bosqichidagi uchrashuvlar uchun eng qimmat chipta 575 AQSh dollarigacha yetdi. Taqqoslash uchun: 2022 yilda bu ko‘rsatkich 220 dollar atrofida bo‘lgan.
Finalga kelib esa bozor butunlay “qizidi”. Argentina – Spain uchrashuvi uchun chiptalar savdo davrining eng yuqori nuqtasida 13 ming dollardan oshdi, o‘yin arafasida esa 10 ming dollar atrofida sotildi. Butun turnir davomida o‘rtacha “kirish” narxi 916 dollar bo‘lgani aytildi.
Gianni Infantino bu siyosatni himoya qildi. U stadionlar deyarli to‘la bo‘lganini, sig‘imdan foydalanish 99,7 foizni tashkil etganini, turnir yakuniga kelib bu ko‘rsatkich 99,9 foizga yetishini ta’kidladi.
Yana bir bahsli yangilik – majburiy gidratatsiya tanaffuslari. Har bir bo‘lim o‘rtasida uch daqiqalik suv ichish pauzalari joriy etildi. Rasmiy izoh – futbolchilar salomatligi va issiq sharoitda xavfsizlik. Ammo muxlislarning bir qismi bu tanaffuslar reklama va tijoriy daromadni oshirish uchun qulay imkoniyatga aylanganini aytib chiqdi.
Hakamlar ostida bosim: Argentina markazda
Guruh bosqichidan to pley-offning so‘nggi kunlarigacha bitta mavzu tinmay muhokama qilindi: hakamlik qarorlari.
Eng ko‘p e’tibor Argentina ishtirokidagi o‘yinlarga qaratildi. Jamoaning ketma-ket ikkinchi marta finalga chiqishi fonida raqiblar birin-ketin norozilik bildira boshladi.
Algeria terma jamoasi bilan o‘yinda Lionel Messi raqib sardori Aissa Mandi boldiriga bosib ketgani uchun maydondan chetlatilishi kerak edi, degan fikrlar yangradi. Ular bu epizodga nisbatan chora ko‘rilmagani bilan rozi bo‘lmadilar.
Egypt futbol federatsiyasi esa Argentina bilan 1/8 final uchrashuvidagi bir nechta hakamlik qarorlari natijaga ta’sir qilganini ochiq aytdi. Ularning fikricha, bir nechta epizodlarda VAR aralashuvi yoki boshqacha qaror bo‘lishi kerak edi.
Quarter-finalda Switzerland sabri tugadi. Breel Embolo VAR ko‘rib chiqishidan so‘ng “simulyatsiya” uchun ikkinchi sariq kartochkani oldi va maydondan chetlatildi. Murabbiy Murat Yakin bu qarorni “qabul qilib bo‘lmaydigan” deb atadi. Uchrashuvdan keyin matbuot anjumanida uning chehrasidagi hafsalasi pir bo‘lgan kayfiyat butun bir mamlakatning hissiyotini ifodalayotgandek ko‘rindi.
48 ta jamoa, yuzlab million muxlis, milliardlab bahslar. 2026 yilgi Jahon chempionati futbolni yanada global qildi, lekin savollarni ham ko‘paytirdi: narxlar qaerga borib to‘xtaydi, siyosat chegaradan oshib ketmadimi, texnologiya va hakamlik o‘rtasidagi muvozanat qayerda?
Ammo bir narsa aniq – Cape Verde jasorati, Norway Vikinglari, 39 yoshli Messi sehrlari va Mbappe atrofidagi bo‘ronlar hali uzoq yillar davomida eslanadi. Qolganini esa keyingi Jahon chempionati javoblaydi.
