Lamine Yamal: Irqchilikka qarshi kurash va futbol yutug‘i
Yevropa futbolining eng yorqin iqtidorlaridan biri bo‘lgan, ammo hali 19 yoshga ham to‘lmagan Lamine Yamal maydonda qo‘rquv bilmaydigan, to‘p bilan dadil, raqibni bemalol aldab o‘tadigan yigit sifatida tanilgan. Maydon tashqarisida esa u boshqa raqib bilan kurashmoqda – ko‘rinmaydigan, ammo og‘ir: irqchilik.
Barcelona qanot hujumchisi Movistar telekanaliga bergan intervyusida bu mavzudan qochmadi, aksincha, uni to‘g‘ridan-to‘g‘ri tilga oldi.
“Ming marta. Odamlar sizga bilvosita irqchilik qiladi, lekin ehtimol o‘zlari ham buni tushunmaydi”, – dedi u.
Bernabeu’dagi haqorat va onlayn hujumlar
2024-yil oktyabrida Santiago Bernabéuda bo‘lib o‘tgan El Clásico davomida Lamine Yamal bir necha Barcelona futbolchilari qatori irqchilik haqoratlariga nishon bo‘lgandi. Tribunadagi ba’zi tomoshabinlarning ovozi o‘sha kecha futbol shovqinidan ham balandroq eshitildi.
Bu yakka holat emas. Ispaniya hukumatiga qarashli Irqchilik va ksenofobiyaga qarshi observatoriya ma’lumotlariga ko‘ra, 2025-yilning so‘nggi choragida onlayn irqchilik hujumlari bo‘yicha eng ko‘p nishonga olingan ikki futbolchi – Lamine Yamal va Real Madrid yulduzi Vinicius Jr bo‘lgan. Ikkalasi ham maydonda raqib himoyachilarini qiynaydi, internetda esa o‘zga bir, ko‘proq zaharli raqib bilan yuzma-yuz keladi.
“Ko‘z qarashi ham irqchilik bo‘lishi mumkin”
Lamine Yamal intervyuda irqchilikning faqat ochiqcha haqorat yoki shiorlardan iborat emasligini ochiq aytdi.
“Juda ko‘p izohlar yoki qarashlar bor – ular irqchilikka kiradi, lekin odamlar buni sezmaydi ham”, – deydi u.
Bu gaplarda zamonaviy futbolning achchiq haqiqatlari bor. Stadionlarda, ijtimoiy tarmoqlarda, hatto kundalik hayotda ham “mayda” deb qaraladigan kinoyalar, so‘z o‘yinlari, qarashlar yig‘ilib, futbolchining ongiga og‘ir yuk bo‘lib tushadi. Ayniqsa, u hali 19 yoshda bo‘lsa.
Shunga qaramay, Lamine Yamal o‘zini kimligi uchun uyalmaydi, aksincha, ochiq qabul qiladi.
“Kimdir meni qora desa, bu meni umuman ranjitmaydi, baribir men qoraman, boshqa rang emasman”, – deydi u.
So‘zning chegarasi: qachon haqoratga aylanadi?
Lamine Yamal uchun muammo rangning o‘zida emas, balki niyatda.
“Boshqa masala – bu yaxshi yoki yomonmi, menga shuni aytayaptimi, meni xafa qilish uchunmi”, – deb davom etadi u.
Futbolchining nuqtai nazari aniq: u haqoratni kontekstda ko‘radi. So‘zning orqasidagi ma’no, aytilish ohangi, vaziyat – hammasi birga baholanadi. Bu yondashuv unga ruhiy barqarorlik beradi, lekin muammoni yo‘qotmaydi.
Shunga qaramay, u tomoshabinning kuchini ham tan oladi – stadionga kelgan muxlis pul to‘lab kirgan, o‘zini “haqli” deb his qiladi.
“Lekin agar men o‘yin o‘ynayotgan bo‘lsam-u, u menga qarshi chiptaga pul to‘lagan bo‘lsa, faqat meni hurmatsiz qilgani uchun jahlim chiqmaydi”, – deydi Lamine Yamal.
Bu gaplarda yosh bo‘lishiga qaramay, sovuqqonlik va professionallik seziladi. U haqoratni shaxsiy urushga aylantirmaydi, o‘yiniga e’tibor qaratadi.
Jahon chempioni va og‘ir savol
Iyul oyida u Ispaniya bilan Jahon chempioniga aylandi. Bunday yutuq ko‘pchilik futbolchining butun faoliyatiga yetadigan darajada ulkan. Lekin hatto bu ham uni irqchilikdan himoya qila olmadi.
Maydonda u rekordlarni yangilayotgan, mamlakatiga faxr olib kelayotgan iste’dod. Tribunalar va ijtimoiy tarmoqlarda esa hanuz insoniy qadr-qimmat uchun kurashayotgan yigit.
Savol shunday: Lamine Yamal kabi futbolchilar o‘yinini yanada yuksak darajaga ko‘tarayotgan paytda, stadionlar va ekran ortidagi jamiyat ham shu tezlikda ulg‘ayadimi?
