Fabian Hürzeler: Men hech qachon bunday g‘alabaga intiladigan murabbiy bo‘lmayman
Mart boshida, Londonning shimolida yomg‘irli kecha. Matbuot zali tarang. Fabian Hürzeler mikrofon oldiga kelib, yuzidagi hafsalasi pir bo‘lgan tabassumni yashirmaydi. Uning “Brighton & Hove Albion”i “Arsenal”ga 0:1 hisobida yutqazgan, lekin raqamlar boshqa haqiqatni gapirardi.
“Bugun faqat bitta jamoa futbol o‘ynashga harakat qildi,” degan edi u o‘sha payt. Uzoq muddat esda qoladigan ibora. O‘yin davomida “Seagulls” deyarli hamma ko‘rsatkichda ustun, to‘p nazorati, pressing, zarbalar… faqat bitta narsa yetishmadi – gol. Bir lahzalik dahoga aylangan Bukayo Saka va darvozabon Bart Verbruggenning xatosi hammasini o‘zgartirdi.
Hürzeler bunga shunchaki texnik tahlil bilan javob bermadi. U Mikel Artetaning futbol falsafasini, qimmatbaho tarkib bilan tanlagan yo‘lini ochiq tanqid ostiga oldi. Aynan o‘sha paytda nemis murabbiyning o‘ziga xos qarashlari, “katta” Premyer-liga yetakchisiga qarshi keskin kontrastda ko‘rina boshlagan edi.
“Men hech qachon bunday yo‘l bilan g‘alaba qozonishga urinadigan murabbiy bo‘lmayman. Agar ular chempion bo‘lishsa, hech kim: ‘Qanday o‘ynab erishdi?’ deb so‘ramaydi. Ular g‘alaba uchun hamma narsani qilishayotganini his qilasiz,” degan edi u.
So‘ng jurnalistlarga yuzlanib, savol tashlagan: “Agar shu xonadagi hammani so‘rasam: ‘Haqiqatan ham bu o‘yindan zavq oldingizmi?’ Ehtimol, faqat katta “Arsenal” muxlisi bo‘lgan bitta kishi qo‘l ko‘tarardi. Boshqalar – yo‘q.”
O‘sha so‘zlar havoda osilib qolgandek bo‘ldi. Ammo oradan yarim yil o‘tmay, javob maydonda berildi.
Falmerdagi hisob-kitob: 3:0 va murabbiylik darsi
Yozda 33 yoshli Hürzeler klubni qabul qilib olganida, “Brighton” rahbariyati darhol unga besh yillik shartnoma uzatdi. Sababi aniq edi: bu loyiha tezkor natijaga emas, g‘oyaning ildiz otishiga qurilgan edi. Dastlabki oylar og‘ir kechdi. Orqa chiziq – ochiq “Axilles poshnasi”. Texnik jihatdan kuchli raqiblar ularni og‘ir mag‘lubiyatlar bilan jazolab turdi.
Vaqt o‘tishi bilan esa rasm o‘zgardi. Hujum va mudofaa o‘rtasidagi muvozanat sekin-asta topildi. Hürzelerning g‘oyasi shakllana boshladi.
O‘tgan hafta oxiri, taqdir hazil qilgandek, aynan “Arsenal” bu o‘zgarishning to‘liq qudratini his qildi. Falmer Stadiumdagi 3:0 hisobidagi g‘alaba – bu shunchaki uch ochko emas edi. Bu – murabbiylik mahorati, pressing madaniyati va taktik mukammallik namoyishi bo‘ldi.
Birinchi daqiqalardanoq “Seagulls” raqibni bo‘g‘ib tashladi. “Arsenal” o‘zining odatdagi to‘pni nazorat qilish, o‘yinni boshqarish uslubiga kira olmadi. “Brighton”ning oldingi chizig‘i ba’zi epizodlarda raqib himoyachilarini deyarli o‘z jarima maydonlarigacha siqib chiqdi. Oddiy pas yo‘llari bloklandi, to‘p bilan bo‘lgan futbolchi atrofida doim son jihatdan ustunlik yaratildi. Oxir-oqibat, “Arsenal” uchun qoladigan yagona variant – uzun paslar bo‘ldi. Ular esa ko‘pincha darhol qaytarib olindi.
Dastlabki 15 daqiqada darvozabon David Raya yettita uzatmaning uchtasini manziliga yetkaza olmadi. Sabab – “Brighton”ning markazni haddan tashqari zichlashtirgani, himoyachilar Jurrien Timber va Riccardo Calafiori uchun esa deyarli nafas olish imkonini qoldirmagani. Yon chiziqqa pas – xavf, markazga pas – yanada katta xavf.
Natija? Raqib uchinchi zonasida to‘qqiz marta to‘pni qaytarib olish. Bu – 2023 yil dekabrida “Liverpool”ga qarshi o‘yindan beri “Arsenal” raqibi qayd etgan eng yuqori ko‘rsatkich. Umuman olganda, bu mavsum “Brighton” raqib uchinchi zonasida 35 marta to‘pni egallab olgan – bu bo‘yicha Premyer-ligada birinchi o‘rinda. Ikkinchi o‘rindagi “Everton”dan sakkizta ko‘proq.
Bu raqamlar tasodif emas, tizim natijasi.
“Har bir duelda orqangda kimdir borligini his qilding”
Hürzeler o‘yindan so‘ng futbolchilarini alohida e’tirof etdi. Ularning harakatida shubha yo‘q edi, faqat ishonch.
“Hal qiluvchi jihat shunda bo‘ldiki, har bir futbolchi duelga kirganida, orqasida jamoadoshi borligini his qildi,” dedi u. “Agar bitta futbolchi yutqazsa, keyingisi darhol yordamga kelardi. Savol shunda: maydonda bir-biringizga tayanishingiz mumkinmi? Bir-biringizga ishonasizmi? Standart vaziyatlarda hamma o‘z rolini biladimi? Har bir lahzada hushyor va to‘liq o‘yindamisiz?”
Bu savollar nazariy emas edi. Javob – tablodagi 3:0.
G‘alabadan so‘ng “Brighton” ligadagi eng sermahsul hujumga aylandi: besh turda 16 gol. Premyer-liga tarixida faqat 2022/23 yilgi “Manchester City” shu bosqichda ko‘proq – 19 gol urgan.
Orqa chiziqda ham o‘sish yaqqol. Sakkizta rasmiy o‘yinda besh marta “quruq” o‘yin. O‘tgan mavsumda shuncha “clean sheet”ga erishish uchun ikki baravar ko‘p o‘yin kerak bo‘lgan. Hürzeler buni qisqa qilib izohladi: “Eng muhimi – orqada gol o‘tkazmaslik.”
Mikel Arteta ham bu bosimni tan olmadan iloj topmadi. U “Brighton”ning ilk tashlamasidayoq g‘ayrioddiy pressingni sezganini aytdi. “O‘z maydonimizda texnik xatolar qildik; odamga-odamga qarshi vaziyatlardan chiqish uchun zarur bo‘lgan o‘yin prinsiplari bajarilmadi. Biz doimiy ravishda mudofaada bo‘ldik,” dedi ispaniyalik murabbiy.
Transferlar mozaikasi: Chema Andres, Luka Vuskovic va “ikkinchi bahor”dagi Pascal Groß
Hürzeler bir necha transfer oynasi davomida o‘ziga mos jamoani bo‘lakma-bo‘lak yig‘di. Yakuniy muddat oldidan VfB Stuttgartdan olib kelingan Chema Andres – raqibning uzun paslarini tezda qaytarib olish uchun ideal tipaj.
Devor singari bo‘yi, deyarli ikki metrga yaqin, kuchli duelchi. Lekin faqat baland bo‘y emas. U tezkor, orqaga qaytishda ham, pressing ishlamagan vaziyatlarda qarshi hujumni to‘xtatishda ham kerakli tezlikka ega. Yozda Tottenham Hotspurdan 55 million yevroga kelgan sobiq Hamburg himoyachisi Luka Vuskovic ham qisqa muddatda asosiy tarkibning ajralmas qismiga aylandi.
Bu tizimning yuragi esa – Pascal Groß. Sobiq Germaniya terma jamoasi futbolchisi qishdayoq Borussia Dortmund safida chetga surila boshlagan paytda janubiy qirg‘oq klubiga qo‘shilgan edi. Endi esa vatandoshi qo‘l ostida ikkinchi bahorini boshdan kechiryapti.
35 yoshli yarim himoyachi besh turdan so‘ng Premyer-liga bombardirlar poygasida yetakchilik qilmoqda: uch gol va to‘rt golli uzatma. Orqasida Erling Haaland, Florian Wirtz va boshqa yulduzlar. “Arsenal”ga qarshi o‘yinda ham birinchi gol aynan uning hisobiga yozildi (31-daqiqa), so‘ng Chema uchun uchinchi golga uzatma berdi (57-daqiqa).
Groß o‘zining hozirgi formasini tushuntirar ekan, “kicker”ga bergan intervyusida shunday degan: u bu yerda o‘zini juda yaxshi his qilmoqda, jismoniy tayyorgarlik, tajriba va Hürzeler bilan ishlash uyg‘unlashgan. Eng muhimi – murabbiy uni kuchli tomonlari to‘liq namoyon bo‘ladigan rolga qo‘ygan. Maydonning uchinchi zonasida erkinlik, hujumga ko‘proq qo‘shilish – natija ko‘rinib turibdi.
Hürzeler esa uni qisqa va ta’sirli ta’riflaydi: “U yaxshi vino kabi. Qanchalik qarisa, shunchalik yaxshilanadi.” Murabbiy uchun Groß faqat statistika emas. U maydonda o‘lchab bo‘lmaydigan ishlarni qiladi, mashg‘ulotlarda esa jamoaning ijtimoiy to‘qimasini tikib turadi. Turli millat va madaniyat vakillari jamlangan kiyinish xonasida aynan shunday figura oltinday qadrli.
Arteta qo‘l uzatadi, tortishuv yopiladi
Bunday fon ostida “Brighton” uchinchi g‘alabasi bilan turnir jadvalida uchinchi o‘ringa ko‘tarildi. Mart oyidagi kabi bu safar Hürzeler mikrofon oldida portlamadi. Bunga hojat ham yo‘q edi. Raqib uning o‘yin rejasi tuzog‘iga o‘zi tushdi, 90 daqiqa davomida deyarli hech qanday yechim topa olmadi.
Endi so‘z navbati Artetaga keldi. U matbuot anjumanida ikki murabbiy o‘rtasidagi “sovuq urush”ga chiziq tortdi. Mart oyida u Hürzelerning tanqidlarini kinoya bilan rad etgan, ularni biroz masxara qilgandek tuyulgandi. Bu safar ohang butunlay boshqacha edi.
“Men bu yerda o‘z fikrimni aytish, klubimni himoya qilish va futbolchilarimdan eng yaxshisini olish uchun turibman. Bo‘lib o‘tgan narsa – ortda qoldi. O‘tmishda. Men Fabian va uning erishgan natijalariga juda katta hurmat bilan qarayman. Uning qo‘l ostida ‘Brighton’ qilayotgan ishlar – haqiqatan ham e’tiborga molik,” dedi Arteta.
Bir paytlar “faqat bitta jamoa futbol o‘ynashga harakat qildi” degan jumla atrofida boshlangan bahs endi boshqa ohangda tugadi. Endi savol boshqacha: bu “Brighton” qanchaga qadar borishi mumkin? Premyer-ligada yana bir haqiqiy kuch tug‘ilyaptimi?
