De Zerbi davri: Tottenhamning yangi yo‘li
Mart oyida Londonning shimoliga kelgan paytda Roberto De Zerbi oldida bitta sodda, lekin og‘ir vazifa turgandi: jamoani Premier League quyi ligasiga tushib ketish xavfidan olib chiqish. U buni uddaladi. Endi esa masala omon qolish emas, Spurs’ni yuqoriga, ambitsiyaga va uslubga qaytarish haqida.
Yoz De Zerbi uchun nafas olish, o‘ylash va qayta qurish fasliga aylandi. Mablag‘ bor, vaqt bor, endi esa navbat g‘oyalarga kelgan.
Brighton’dagi inqilobdan London rejalarigacha
De Zerbi Angliyaga ilk bor 2022-yil sentabrida Brighton bilan kelganida, uning g‘oyalari ligadagi eng yirik murabbiylarni ham o‘ylashga majbur qilgandi. Pep Guardiola uni o‘shanda “so‘nggi 20 yildagi eng ta’sirchan murabbiylardan biri” deb ataganida, bu shunchaki diplomatik maqtov emasdi – raqiblar uning o‘yinini o‘rganar, ko‘chirar, unga moslashar edi.
Uning jamoalari to‘pni orqadan boshlab, raqibni sabr kosasini to‘ldirishga majbur qiladigan uslubda qurardi. Markaziy himoyachilar to‘p ustida “muzlab” turadi, raqib hujumchilari esa shu pauzaga chidolmay oldinga chiqib ketadi. Ana shunda haqiqiy spektakl boshlanadi: to‘p o‘tkir, bir teginishda o‘ynaladigan kombinatsiyalar orqali tayanch yarim himoyachilar bilan almashadi, so‘ng esa birdaniga old chiziqqa, hujumchilarga “teshib o‘tuvchi” pas uchib boradi.
Sekin, ehtiyotkor paslash birdaniga hujumchilarga bir-birga qarshi vaziyatlar yaratib berishi – bu De Zerbi tamg‘asi.
Ammo futbol ham turib qolmaydi. Raqiblar o‘rganadi, moslashadi, yo‘l topadi. De Zerbi esa bunga javoban uslubini yangilashga kirishdi.
O‘sha eski g‘oya, yangi ko‘rinish
Yozgi o‘rtoqlik uchrashuvlarida Tottenham o‘yinini kuzatganlar uchun bir manzara tez-tez takrorlandi: to‘p markaziy himoyachilar oyoqlari ostida, maydon o‘rtasida qaror topgan, raqib esa nima qilishni bilmay turibdi.
Spurs hali ham De Zerbi uslubining asosiy tamoyillariga sodiq: himoyachilar to‘p ustida kutadi, bosimni o‘ziga tortadi, imkon tug‘ilishi bilan markaz orqali yuqorida bo‘sh turgan hujumchilarni topishga urinadi. Lekin endi raqiblar 2022-yilgi “versiya”ga tayyor.
De Zerbi jamoalari vertikal, markaziy yo‘lni yaxshi ko‘rishini hamma biladi. Shuning uchun ko‘pchilik raqiblar birinchi navbatda aynan o‘sha yo‘lni yopishga kirishadi. Himoya shakli torayadi, chiziqlar orasidagi masofa qisqaradi, tayanch yarim himoyachilar to‘p olishi deyarli imkonsiz bo‘ladi.
Shu bosqichda De Zerbi yangi yechimlar izlashga majbur bo‘ldi: markaziy o‘yinchilarni pozitsiyadan chiqarib yuborish yoki to‘pni qanotlar orqali oldinga olib chiqish.
Hoffenheimga qarshi 3:0 – yangi Spursning “darsligi”
Yozgi tayyorgarlik davridagi eng yorqin misollardan biri – Hoffenheim ustidan 3:0 hisobidagi g‘alaba. Natijadan ham ko‘ra muhimrog‘i – qanday g‘alaba qozonilgani.
Hoffenheim 4-4-2 tizimidagi o‘rta blok bilan himoyalandi. Eng ajralib turgan jihat – ularning naqadar tor joylashgani edi. O‘ng va chap yarim himoyachilar deyarli markaziy yarim himoyachiga aylanib qolgandek ko‘rinardi. Ikki hujumchi esa Spursning tayanch juftligi oldida to‘siq bo‘lib turdi.
To‘p Spursda bo‘lganida ularning shakli 4-2-4 ko‘rinishini oldi – De Zerbi jamoalarida bu holat eng ko‘p uchraydiganlardan biri. Markaziy himoyachilar o‘zaro pas almashar ekan, ular raqibning tor blokini chapga-o‘ngga sura oldi, hatto harakat masofasi katta bo‘lmasa ham, bu yetarli bo‘ldi.
Eng qiziq savol esa qanot himoyachilarining joylashuvida tug‘ildi. Ular kenglikni maksimal ochib turdi, deyarli bo‘sh, nazoratsiz, xotirjam to‘p qabul qilishi mumkin edi. Lekin De Zerbi ularni ko‘proq aldov sifatida ishlatdi, oddiy, xavfsiz pas varianti emas.
Qanot himoyachilari shu tarzda raqibning keng joylashgan yarim himoyachilarini chiziqqa tomon tortib chiqdi, markazdagi zichlik biroz bo‘shashdi. Natijada markaziy himoyachilar to‘pni to‘g‘ridan-to‘g‘ri orqaga qaytib pas olgan markaziy hujumchilarga uzatish imkoniga ega bo‘ldi.
To‘p shu hujumchilardan biriga yetgan zahoti, u ko‘pincha bir teginishda qanotdagi bo‘sh o‘yinchiga yo‘llandi. Shu bilan Spurs o‘zlari xohlagan sahnani yaratdi: qanot vingeri raqib bilan bir-birga qarshi, oldida maydon, yonida esa jarima maydoniga yugurib kirayotgan sheriklar.
Bu vingerlar to‘g‘ridan-to‘g‘ri, tezlik bilan o‘ynashga undalgan: zarba, yoki tez-tez uchraydigan variant – orqaga pas, jarima maydoni ichida paydo bo‘lgan markaziy hujumchiga “kesib” berilgan to‘p.
Yangi mavsumda Spurs o‘yinida eng ko‘p ko‘radigan naqshlardan biri aynan shu bo‘lishi mumkin.
Transferlar – tasodif emas, tizimning davomi
Yozgi o‘yinlarni tahlil qilganingizda, Tottenham transfer siyosati birdaniga juda mantiqli ko‘rinishni boshlaydi.
Klubga kelgan markaziy himoyachilar texnik jihatdan yetuk, to‘p bilan o‘ynashni biladi, zich markazdan xavfli, oldinga yo‘naltirilgan pas bera oladi. Bu De Zerbi tizimining birinchi sharti.
Markaziy yarim himoyachilar – masalan, Mateus Fernandes yoki Bergvall – kichik maydonlarda, bosim ostida to‘pni saqlab qolish, bir-ikki teginishda himoyachilarga qaytarish va kombinatsiyani davom ettirish qobiliyatiga ega.
Tonali, Conor Gallagher va Destiny Udogie esa boshqa jihatni yopadi: agar markaz butunlay berkitilsa, ular raqibni yorib o‘tib, to‘pni katta masofalarda olib yurishi, kenglikdan foydalangan holda blokni sindirishi mumkin.
Cody Gakpo bilan bog‘lanayotgan gap-so‘zlar va Savinho transferi esa yana bir bo‘shliqni to‘ldiradi: birga-bir vaziyatlarda tezlik, dribling va raqib himoyachisini yakkama-yakka yengib o‘tish qobiliyati. Bu De Zerbi rejasida qanotdagi asosiy qurol.
Old chiziqda esa Richarlison va Omar Marmoush bor – jarima maydoni atrofida jismoniy kuch, zarba kuchi va o‘z vaqtida to‘g‘ri nuqtaga yetib kelish. Qanotdan kesib berilgan to‘plar aynan shunday profildagi hujumchilarni kutadi.
Bularning barchasi bir-birini to‘ldiradi. Spurs yozgi o‘yinlarida ko‘rilgan naqshlar endi tarkib tanlovida ham aks etyapti.
Tottenham nihoyat o‘z yo‘lini topdimi?
Albatta, Premier League murabbiylari bo‘sh o‘tirmaydi. Mavsum davomida De Zerbi uslubiga qarshi yangi yechimlar paydo bo‘ladi, tor bloklar yangicha talqinda qayta ko‘rinadi, pressing burchaklari o‘zgaradi. Bu tabiiy.
Ammo yillar davomida bir falsafadan boshqasiga keskin sakrab kelgan, yo‘nalishini yo‘qotgandek tuyulgan klub uchun hozirgi manzara boshqacha. Murabbiy bor, uslub bor, transferlar esa aynan shu uslubga xizmat qilayotgandek.
Savol endi shunday: bu uyg‘unlik Spurs’ni faqat xavf zonasi ustidan olib chiqish bilan cheklanadimi, yoki Londonning shimoliy qismida nihoyat uzoq muddatli, aniq qiyofaga ega jamoa shakllanadimi?
