Iga Swiatek: Toronto g‘alabasi va ichki kurashlar

Iga Swiatek Toronto tuni yarqiragan chiroqlari ostida Kanadadagi unvonni yutgan onida faqat quvonmadi. U portladi. Oxirgi bekxend chizig‘ini topib, Elena Rybakina ustidan 6-2, 6-3 hisobidagi g‘alabani muhrlagach, kort burchagidagi jamoasiga qarab baqirdi, boshiga ishora qildi, mushtini havoga otib-otib nishonladi. Ammo bu safargi his-tuyg‘u boshqacha edi: u xafa emas, alamzada edi.

Bu alam deyarli bir yillik bosim, shubha va tanqidlardan keyin yig‘ilib kelgan edi. Ayniqsa, uyidan – Polshadan.

G‘alaba ortidagi g‘azab

Swiatek finaldan keyingi so‘zlarida bu hissiyotning manbasini yashirmadi. U ko‘p oylar davomida tomoshabinlar va ommaviy axborot vositalaridan eshitgan shubhali, ishonchsiz ohanglar haqida gapirdi. Aynan o‘sha tovushlar uni g‘alaba paytida ham tinch qo‘ymadi.

U aytganidek, sportchilar ham, boshqa odamlar kabi, ko‘pincha kurashmasligi kerak bo‘lgan narsalar bilan olishishga majbur. Ular raqib bilan emas, stereotiplar, noto‘g‘ri hukmlar, ijtimoiy tarmoqlardagi nafrat bilan kurashadi. Swiatek uchun bu kurash ayniqsa uyida keskinroq seziladi.

U allaqachon o‘z avlodining eng yirik yulduzlaridan biri, Polshaning eng taniqli sportchilaridan biri. Shu darajadaki, Varshavada oddiy sayr qilish ham uning uchun reja bo‘lolmaydi. U ko‘pincha faqat do‘stlarining uyiga boradi yoki ularni o‘z uyiga taklif qiladi – ko‘zlar, telefon kameralaridan qochish uchun.

O‘tgan yili u paparatsilar bilan bo‘lgan muzokaralarini eslab bergan edi: ular uning yashaydigan binosini suratga olgan, Swiatek esa chegarani chizishga majbur bo‘lgan. Uning uchun ish – mashg‘ulot maydoni, stadion, turnirlar. Uy esa panoh bo‘lishi kerak.

U hatto Mayamidan qaytgach, paparatsilar uni deyarli uyiga qadar kuzatib borganini aytadi. Shunda u to‘xtab, ochiqchasiga shart qo‘ygan: mashg‘ulotga ketayotganida rasmga olishsin, ammo shaxsiy hudud – daxlsiz. Qizig‘i shundaki, ular ham, oxir-oqibat, bu chegarani tushungan.

Mashhurlik – majburiyat, nazorat – chiziq

Mashhurlikni Swiatek qabul qilgan. Bu bilan yashashni o‘rgangan. Ammo shu bilan birga keladigan doimiy, ko‘pincha adolatsiz nazoratni esa qabul qilmaydi.

Bugungi professional tennisda deyarli har bir o‘yinchi ijtimoiy tarmoqlarda haqorat, nafrat, hatto tahdidlar bilan yuzlashadi. Bu sportning eng og‘riqli muammolaridan biri. Lekin Swiatek atrofidagi fon boshqacha: tanqidning katta qismi aynan o‘z yurtidan keladi.

Har bir natija, har bir qaror – mikroskop ostida. Oxirgi ikki yildagi notekis natijalar, bosim ostidagi davrlar bu nazoratni yanada kuchaytirdi, o‘ziga bo‘lgan ishonchni tiklash jarayonini murakkablashtirdi. Eng ko‘p bahs-munozara uyg‘otgan mavzulardan biri – uning jamoasi, xususan, psixologi Daria Abramowicz bilan ishlashi bo‘ldi.

Nega uy, aslida eng xavfsiz makon bo‘lishi kerak bo‘lgan joy, manfiylik manbaiga aylanadi? Swiatek bu savolga tayyor javob bermaydi, uni sotsiologlarga qoldiradi. U faqat bir narsani qayd etadi: bu faqat Polshaga xos emas. Boshqa mamlakatlarda, boshqa sport turlarida ham shunga o‘xshash manzara bor. Individual sportchilar ayniqsa ochiq nishon.

Shunga qaramay, u o‘z yo‘lidan qaynadi. So‘nggi oy ichida u ham, jamoasi ham keskin tanqid ostida qoldi. U esa bir maqsadni oldiga qo‘ydi: bu shovqin uning jarayonini buzmasligi, kim ekanini belgilab bermasligi kerak. Qarorlari ustida qat’iy turish, o‘sishga e’tibor qaratish – uning javobi shunday bo‘ldi.

Kanadadagi g‘alabadan keyin u bu mavzuga ataylab qaytdi. Agar u gapirganlari kamida bitta yosh sportchiga yordam bersa, o‘zini yolg‘iz his qilmasligiga sabab bo‘lsa, bu ham yutuq.

Nihoyat – yana kubok

Toronto kechasi Swiatek uchun faqat ichki kurashlarning davomi emas, balki chiziq tortilgan nuqta bo‘ldi. Bu – uning 11 oylik tanaffusdan keyingi ilk unvoni. Va yangi murabbiyi Francisco Roig bilan birgalikdagi birinchi katta g‘alabasi.

Kortdagi ish esa deyarli ideal bajarildi. Raqib – kuchli zarbalari va sovuqqonligi bilan tanilgan Rybakina – biror marta ham uchrashuvni o‘zgartira olmadi. Swiatek ritmni tez topdi, qaytishlarda bosimni oshirdi, hisobda oldinga chiqib olgach, ortga qaramadi. 6-2, 6-3 – qog‘ozda “toza” ko‘rinadigan, lekin ortida katta ruhiy yengillik turgan natija.

Bu yengillikni u kortda to‘liq his qilishga ulgurmadiki, tennisning shafqatsiz taqvimi eshikni taqillatdi.

Jet, press, yana himoya

Rasmiy marosimlar, press-konferensiyalar, doping nazorati – hammasi tugagach, soat allaqachon kechki 10 ga yaqinlashgan edi. Ertasi kuni tushgacha esa u allaqachon boshqa qit’adek tuyuladigan nuqtaga – Cincinnati sari yo‘lga chiqishi kerak edi.

Turnir taqdim etgan xususiy samolyot uni Kanadadan Ogayo shtatiga olib o‘tdi. U yerdagi dastlabki vazifa? Yana matbuot zaliga kirish, yana savollar, bu safar – unvonni himoya qilish haqida.

“Juda intensiv, lekin normal”, – dedi u qisqacha. U biladi: bu ritmni qabul qilmasang, yuqorida turolmaysan. Lekin bir narsani ham unutmaydi – bunday lahzalarni his qilmasang, minnatdor bo‘lmasang, davom etishning ham ma’nosi qolmaydi. Sportchi bunday kechalarning ta’mini eslab yurishi, shubha va tanqidlar orasida aynan mana shu daqiqalarni esga olishi kerak.

Kanadadagi g‘alaba unga aynan shunday esdalik berdi. Savol esa endi shunda: bu alam bilan yo‘g‘rilgan kubok uning navbatdagi hukmron davriga boshlovchi bo‘ladimi yoki bu faqat bir ogohlantiruvchi signal, raqiblarga yuborilgan qat’iy xabar bo‘lib qoladimi?