Ispaniya – Argentina finalidan keyingi mushtlashuv: FIFA ish qo‘zg‘adi
Ispaniya – Argentina finalidan keyingi mushtlashuv: FIFA ish qo‘zg‘adi, UEFA bilan ziddiyatlar chuqurlashmoqda
Jahon chempionati finali maydonda emas, yakunlovchi hushtakdan keyin boshlandi. Ispaniyaning Argentina ustidan 1:0 hisobidagi, qo‘shimcha daqiqalarda keltirilgan g‘alabasi tarixga faqat Ferran Torresning oltin goli bilan emas, balki o‘yindan keyingi tartibsizliklar bilan ham kirib qoldi.
Qo‘shimcha bo‘lim, qizil kartochka va portlagan asablar
Ispaniya ikkinchi Jahon chempionligi sari qadam qo‘yar ekan, o‘yin allaqachon tarang pallaga kirgan edi. 93-daqiqada Argentina yarim himoyachisi Enzo Fernandez ikkinchi sariq kartochkasini olib, maydonni tark etdi. 10 kishi bilan qolgan jamoa baribir oxirigacha kurashdi, lekin qo‘shimcha bo‘limda Ferran Torresning zarbasi hammasini hal qildi.
Hushtak chalingach esa, asablar chidadi, futbolchilar esa yo‘q. Argentina markazidagi tajribali Leandro Paredes Ispaniya futbolchilari bilan tortishuvga kirishib ketdi. Unga eng yaqin turganlar – himoyachi Eric Garcia va yarim himoyachi Gavi. Bir necha soniya ichida maydon markazi itar-tortar, qarsillagan yelkalar va qizigan yuzlar sahnasiga aylandi.
O‘yinchilarni ajratib olishga hakamlar shtabi yetmay qoldi, zaxira o‘rindig‘idan yugurib chiqqanlar ham aralashdi. Argentina bosh murabbiyi Lionel Scaloni futbolchilarini ortga tortishga urinib, vaziyatni sovutishga harakat qildi, lekin o‘sha lahzada final kayfiyati allaqachon buzilgan edi.
FIFA bu voqeani shunchaki “asabi buzilgan lahza” sifatida qoldirmadi. Tashkilot intizomiy va etika bo‘yicha prokurorni tayinlab, finaldan keyingi janjal bo‘yicha rasmiy surishtiruv boshladi. Qanchalik tez yakunlanishi noma’lum, muddat e’lon qilingani yo‘q. Demak, sanksiyalar masalasi hali oldinda.
Ceferin finalga kelmadi – muzdek signal
Final atrofidagi taranglik faqat maydonda bo‘lgani yo‘q. UEFA prezidenti Aleksander Ceferin Jahon chempionati finaliga umuman kelmadi. Bunday darajadagi o‘yin uchun bu juda kuchli siyosiy ishora.
Masalaning ildizi – FIFA va UEFA o‘rtasidagi bir qator kelishmovchiliklar. Intizomiy ishlar yuritilishi, hakamlar logistikasi, o‘yinlarni tashkil etish bo‘yicha qarorlar ikki tomonni qarama-qarshi tomonga olib chiqdi, deya xabar berdi masalaga yaqin manba.
Eng keskin nuqtalardan biri – AQSh hujumchisi Folarin Balogun olgan qizil kartochkadan keyingi avtomatik bir o‘yinlik diskvalifikatsiya qo‘llanishini FIFA to‘xtatib qo‘ygani bo‘ldi. Bu qaror turnir davomida eng ko‘p bahs-munozara qilinadigan mavzulardan biriga aylandi. UEFA bunga javoban FIFA “qizil chiziqni kesib o‘tdi”, degan keskin pozitsiyani bildirdi.
Ceferinning finalga kelmasligi ham aynan shu fon ostida talqin qilinmoqda. Bu shunchaki ish jadvali bilan bog‘liq bo‘lgan yo‘qlik emas, balki tashkilotlar o‘rtasidagi ishonch darajasining qanchalik pasayganini ko‘rsatadigan ramziy qadam sifatida ko‘rilmoqda.
Hakamlar, geosiyosat va yangi tartib-qoidalar
Ziddiyatni kuchaytirgan yana bir omil – Somali hakami Omar Abdulkadir Artan atrofidagi holat. U Jahon chempionatida ishlashi kerak edi, ammo AQShga kirish vizasi berilmagani sababli turnirda ishtirok eta olmadi. Bu holat ham FIFA qarorlari va mezbon mamlakat bilan ishlash mexanizmlariga savollarni ko‘paytirdi.
Yevropalik delegatlar yana bir nechta masaladan norozi bo‘ldi. Eron ishtirokidagi o‘yinlarning geosiyosiy boshqaruvi, turnir uchun joriy etilgan operatsion o‘zgarishlar – bularning barchasi kulis ortida bosimni oshirdi.
Yangi tartiblar orasida majburiy gidratsiya tanaffuslari va ayniqsa finaldagi uzaytirilgan tanaffus alohida ajralib turdi. FIFA bu turnirda ilk bor shunday formatni qo‘lladi. Rasmiy sabab – futbolchilarning salomatligi va tomoshabinlar uchun tomoshani yanada sifatli qilish. Ammo o‘yin ritmining o‘zgarishi, teletranslyatsiya oynalari va turnirning tijoriy tomoni haqida savollar ham paydo bo‘ldi.
2026 tugadi, 2030 uchun kurash boshlandi
Shimoliy Amerikada o‘tgan ilk 48 jamoali Jahon chempionati endi ortda qoldi. Ammo futbol siyosati nafas rostlashni bilmaydi. Conmebol allaqachon navbatdagi zarbasini berdi: 2030 yilgi mundialni rekord darajadagi – 64 jamoa bilan o‘tkazishni talab qilmoqda.
Conmebol prezidenti Alejandro Dominguez 20-iyul kuni ijtimoiy tarmoqlarda ochiqcha kampaniya boshladi. Uning asosiy shiori oddiy: 2030 yil – yuz yillik yubiley, demak, turnir ham tarixiy bo‘lishi kerak. Uning fikricha, 64 jamoali format aynan shunday ramziy lahzaga mos keladi.
Dominguez bu mundialni “uyda” deb atamoqda. U 2030 yilda Jahon chempionati Uruguay, Argentina va Paraguayga kelishini eslatib, Janubiy Amerikaga alohida urg‘u berdi. Bu uch davlatga tarixiy 1930 yilgi ilk mundialni yodga soluvchi ochilish uchrashuvlari ishonib topshirilgan.
Amaldagi tasdiqlangan rejaga ko‘ra, asosiy mezbonlar – Ispaniya, Portugaliya va Marokash. Uruguay, Argentina va Paraguay esa faqat yubiley ochilish o‘yinlariga mezbonlik qiladi. Endi Conmebol bu ramziy rolni yanada kattaroq sportiy va siyosiy og‘irlikka aylantirishga urinmoqda: ko‘proq jamoa, ko‘proq vakillik, ko‘proq ta’sir.
Savol esa ochiq qolmoqda: tartibsiz final, FIFA va UEFA o‘rtasidagi sovuqlashgan munosabatlar, kengayib borayotgan format fonida 2030 yilgi yuz yillik mundial futbolni birlashtiradimi yoki bo‘linish chiziqlarini yanada yaqqolroq qilib ko‘rsatadimi?
