Katie Taylor: Croke Parkdagi afsonaviy jangga tayyorgarlik

Croke Park shanba oqshomi to‘lib-toshadi. 80 mingdan ortiq muxlis, so‘nggi marta katta sahnaga chiqayotgan irland afsonasini ko‘rish uchun keladi. Ammo bir paytlar Katie Taylor bu manzarani hatto tasavvur ham qilolmagan. Aksincha, u qo‘lqopni mixga ilib qo‘yish haqida o‘ylagan.

Pekindan chiqqan umidsizlik

2006-yil. Braylik iqtidor egasi havaskor boksda cho‘qqiga yaqinlashib qolgan payt. Xalqaro Olimpiya qo‘mitasi Pekin-2008 uchun yangi sport turlarini e’lon qiladi. Yengil atletikadagi ayollar 3000 metr to‘siqli yugurishi, ayollar BMX, qilichbozlikdagi yangi yo‘nalishlar, ayollar marafon suzishi – hammasi dasturga kiritiladi. Ayollar boksi esa yana chetda qoladi.

Global ommaboplik yetarli emas, degan tashvishlar, konservativ qarashlar, yopiq eshiklar ortidagi suhbatlar. Taylor uchun esa bu – orzu bilan haqiqat o‘rtasidagi eng og‘ir zarbalardan biri.

U hali Olimpiya ringiga qadam ham qo‘ymagan, lekin allaqachon o‘zini yo‘ldan qaytish chizig‘iga yaqin his qilgan.

O‘g‘il bola sifatida ringga kirgan kunlar

Taylorning hikoyasi Irlandiya sport tarixida allaqachon afsonaga aylangan. U boksni atigi to‘qqiz-o‘n yoshida boshlaganida, mamlakatda ayollar boksi umuman rasmiy sport turi sifatida tan olinmagan.

Shuning uchun u ilk janglarini o‘g‘il bola sifatida o‘tkazishga majbur bo‘lgan. Faqatgina ringga chiqish, zarba berish, o‘zini isbotlash uchun.

Bugun u orqaga qarab, yosh qizaloqlar uchun ochilgan yo‘lni ko‘rib, yengil nafas oladi. Endi Irlandiyada 14–15 yoshli qizlar besh-olti karra mamlakat chempioni bo‘lib ulguryapti. Talant ko‘p, imkoniyat ham. Taylor buni ko‘rib, ularning kelajagini tomosha qilishdan zavq olayotganini aytadi.

U o‘sha paytdan boshlab bitta tamoyilni tanlagan: kam gapirish, ko‘p urish. Karerasini intervyular bilan emas, ringdagi ustunligi bilan qurishni ma’qul ko‘rgan. Tomoshabinlar uni ko‘ra boshlagan sari eshiklar ham ochila boshladi. Uzoq yillar davomida uning o‘rniga so‘zlagan narsa bitta edi – mahorat.

Bu yo‘l oson bo‘lmadi. Qarshiliklar, shubhalar, yopiq eshiklar. Eng og‘ir pallalarda esa bir fikr qayta-qayta kelardi: “Ayollar boksi Olimpiadaga hech qachon kiritilmasa-chi?”

Eng yaqin “tark etish” nuqtasi

Taylor uchun eng og‘ir zarba – Pekin dasturidan ayollar boksining yana tushib qolganini eshitgan kun bo‘lgan. U avvaliga ayollar boksi Xitoyda bo‘lib o‘tadigan o‘yinlarda qatnashadi, deb ishongan. Xabar o‘zgargan lahza esa, deyarli hammasi qulab tushgandek tuyulgan.

U o‘sha damni eslab, bu sportni tark etishga eng yaqin kelgan nuqtasi aynan shu bo‘lganini tan oladi. Olimpiya orzusiga yana to‘rt yil kutish kerak edi. Sportchi hayotida to‘rt yil – butun bir avlod almashadigan muddatdek uzun.

Pekinga sportchi sifatida emas, RTÉ uchun boksni tahlil qiluvchi sifatida bordi. Ringni televizor ortidan ko‘rarkan, o‘ziga bitta savolni qayta-qayta berardi: “Bu kun menga ham keladimi?”

U kutishga qaror qildi. Qolishga. Va o‘sha qaror butun sport tarixini o‘zgartirdi.

London – eshiklarni butunlay buzib ochgan oltin

Pekin tugaganiga bir yil bo‘lganda, nihoyat Olimpiya dasturiga ayollar boksi kiritildi. Bu safar omad ham, siyosiy iroda ham, vaqt ham Taylor tomonda edi.

Parijda ayollar uchun olti vazn toifasi bo‘lgan bo‘lsa, London-2012 uchta bilan cheklangan edi. Taylor uchun eng muhim narsa – u 60 kg yengil vazn toifasida qatnasha olardi. Qolganini u o‘zi hal qildi. Oltin medal. Va Irlandiyada boshlanib ketgan “Katie-maniya”.

Uning chorak finaldagi Natasha Jonas ustidan qozongan g‘alabasi paytida arenadagi shovqin darajasi 113,7 dB ga chiqqan. Taqqoslash uchun: reaktiv dvigatel taxminan 140 dB atrofida. Bu faqat raqam emas edi – bu bir xalqning o‘z sportchisini qanday quchoqlab olganining o‘lchovi edi.

O‘sha to‘lqin uni Rio umidsizligi orqali, Wembley, Madison Square Garden, butun Amerika bo‘ylab professional chempionlik kamarlarigacha ko‘tardi.

Muhammad Ali soyasidan chiqib, Croke Parkni to‘ldirgan ayol

Endi esa sahna – Croke Park. GAA uyi. Boks bu yerda ko‘p yillardan buyon Muhammad Ali va uning 1972-yilda Alvin Lewisga qarshi jangiga bog‘lab eslanardi. O‘sha paytda Ali 18 ming tomoshabinni jalb qilgan.

Taylor esa bu stadionni 80 ming muxlis bilan rekord tezlikda to‘ldirdi. Prognozlar, shubhalar, savollar – hammasi bir chetda qoldi. Chiptalar uning kombinatsiyalaridan ham tezroq “uchib ketdi”.

Uning o‘zi buni kutilmagan mo‘’jiza sifatida emas, Irlandiya tabiatining davomi sifatida ko‘radi. Bu yurt o‘z odamini, u erkakmi, ayolmi, farq qilmasdan qo‘llab-quvvatlaydi, deydi u.

So‘nggi oylar davomida ko‘rsatilgan e’tibor, 80 mingta chipta bir necha daqiqada sotib olingani – bularning barchasi Taylorni hayratda qoldirgan. U buni nafaqat o‘zining, balki butun xalqning faxri deb biladi: dunyoda nechta mamlakat bor, ayol sportchi uchun shunday chiqib keladigan?

Oxirgi raqs – va xalqqa qarshi bo‘lgan qarz

Taylorning so‘zlarida bitta asosiy ma’no bor: minnatdorlik. U yillar davomida uni dunyo bo‘ylab kuzatib yurgan muxlislarni sanab o‘tadi – London oldidan, London-2012 paytida, Excel Arena’da “Amhrán na bhFiann” yangraganida. Rio alamida ham, professional ringdagi har bir yangi shaharda ham: London, Wembley, Manchester, Leeds, Boston, Brooklyn, Dallas, New York.

Endi esa ular Croke Park tribunasida. Bu safar ularning oldida, deyarli uydagi hovlida.

Taylor o‘zini shunchaki chempion emas, balki bir millatning ayollar professional boksini shakllantirishdagi vositasi deb biladi. Chunki professional karerani bo‘sh arenalarda qurib bo‘lmaydi. Stadionlar to‘lishi kerak. Odamlar safar qilishlari kerak. Bir xalq orqasida turganida, sportchi haqiqiy professionalga aylanadi.

Irlandiya aynan shuni qildi – u bilan birga dunyo bo‘ylab sayohat qildi, ring yonida turdi, yutqazganida ham, yutganida ham yonidan ketmadi.

Endi esa navbat Katie Taylor’da. U so‘nggi jangida bitta narsa va’da qilmoqda: bu qo‘llab-quvvatlashga munosib, butun karerasidagi eng yaxshi chiqish. Savol esa shunday: Croke Parkdagi bu kecha – yakunmi yoki uning afsonasining yangi bobini boshlaydigan, eshitilganda yurakni uvishitadigan oxirgi gongmi?