Matthew Mayich fojeasi: Xokkey olamidagi jarohat va oilaning kurashi

Arizona shtatidagi tonggi mashg‘ulot maydonida 21 yoshli himoyachi yiqilib tushgan paytda, bu oddiy charchoqdek ko‘rindi. Bir necha daqiqa ichida esa vaziyat butunlay o‘zgardi. Hamiltonlik Matthew Mayich hozir Phoenix shahridagi shifoxonada hayot uchun kurashmoqda, oilasi esa yonida, qo‘lini qo‘yib, taslim bo‘lishni o‘ylamayapti.

Onasi Christina aytishicha, tonggi mashg‘ulotdan oldin u “mutlaqo sog‘lom” edi. Bir necha soat o‘tib esa, u kasalxona karavotiga mixlanib qoldi. Oilaning Phoenixdagi yuristi Leonard Aragon vaziyatni qisqa va og‘ir jumla bilan tasvirladi: Mayich “hayotiga yopishib turibdi”.

Hamiltondan St. Louisgacha bo‘lgan orzu yo‘li

Matthew xokkeyni taxminan besh yoshida boshlagan. Otasi John eslaydi: kichkina bolakayning oyoqlariga konkini bog‘lagan kunidan beri maydon unga yetarli bo‘lmay qolgan.

U 2016–2020 yillarda Hamilton Huskies tarkibida o‘sdi, so‘ng Ottawa 67’s safida junior darajada shakllandi. 2023 yilda NHL draftida St. Louis Blues tomonidan tanlangani butun oilaning orzusi ushalgan lahza bo‘ldi. Ota-ona, ukasi va opasi – hammasi uning ortidan safar qilib, tribunada qo‘llab-quvvatlab yurdi.

Johnning so‘zlari keskin esda qoladi: u uchun farqi yo‘q edi – Hamiltondagi kichik arena bo‘ladimi yoki St. Louisdagi katta muz maydonimi, “u shunchaki o‘yinni yaxshi ko‘rardi”. Oilasi ta’kidlashicha, u faqat xokkeychi emas edi, undan kattaroq shaxs edi.

Uni “kichkina o‘t bo‘lagi” deb tasvirlashadi – odamlar o‘z-o‘zidan unga tortiladigan, xonaga kirishi bilan muhitni yoritib yuboradigan yigit sifatida. John: “U yoshligidan beri xonani yoritib yuborardi”, deydi.

Arizona State Universitydagi mashg‘ulot va issiq urishi

ASU xokkey jamoasiga qo‘shilish – NHL sari navbatdagi zinapoya edi. Yangi universitet, yangi kvartira, yangi bosqich. Oilasi esa yaqinda uni universitet darajasida ko‘rishni sabrsizlik bilan kutayotgan edi.

Oxirgi mashg‘ulotdan avval ular u bilan qisqa gaplashishgan. Mayich hayajonlangan, “ishga tayyor” edi. Oradan ko‘p o‘tmay, Christinaga o‘g‘lining jamoadoshi qo‘ng‘iroq qilib, bo‘lgan voqeani aytib berdi. Oila darhol Phoenixga uchib bordi va o‘shandan beri uning yonidan jilmayapti.

Christina bu lahzani bir og‘iz so‘z bilan ifodalaydi: “Vayron bo‘ldik. Yurak ezildi. Shok. Ishonish juda qiyin”.

Yurist Aragonning aytishicha, mashg‘ulot paytida Mayich issiq urishiga uchragan. U ota-onasiga qaraganda ancha pessimist: tibbiy prognoz haqida so‘ralganda, “Men yuristman, shifokor emasman, lekin yo‘q deb o‘ylayman”, deydi u.

“Bolalarni sindirish uchun” tuzilgan mashg‘ulot?

John Mayich ma’lumotiga ko‘ra, o‘sha tonggi sessiyada maydonda taxminan 25 nafar o‘yinchi bo‘lgan. Oktyabrdagi mavsum ochilishiga tayyorgarlik doirasida o‘tkazilgan mashg‘ulotga yugurish, push-up, va og‘ir “medicine ball”larni maydonning bir chetidan ikkinchisiga ko‘tarib o‘tish kabi topshiriqlar kiritilgan.

Aragon bu mashg‘ulotni “harbiy uslubdagi” deb ataydi: “ezib tashlaydigan” darajadagi issiqda, suvdan mahrum qilingan holda o‘tkazilganini aytadi. Uning talqiniga ko‘ra, sessiya “bolalarni sindirish, yil boshida ularga qandaydir ‘qattiqlik’ singdirish” uchun tuzilgan.

Uning fikricha, universitetning o‘z xavfsizlik ko‘rsatmalari buzilgan. “ASUning o‘zi issiq bilan bog‘liq muammolarni kuzatish, issiq urishi yoki issiq charchoqlarida sovutish vannasi tayyor bo‘lishi kerakligini yozgan. Bularning bari qilinmagan. Va bu fojeaga olib keldi”, deydi u.

Universitet intervyu berishdan bosh tortdi, sabab sifatida davom etayotgan tekshiruvni ko‘rsatdi. Mashg‘ulotni olib borgan shaxs universitet tomonidan qanday tekshirilgani yoki shartnoma asosida yollangani, voqeadan keyin rahbariyatga qandaydir chora ko‘rilgan-ko‘rilmagani haqida savollarga ham javob bermadi.

ASU matbuot xizmati 3 sentyabr kuni tarqatilgan bayonotga ishora qilish bilan cheklandi. Unda sport dasturida issiq bilan bog‘liq kasalliklarning oldini olish bo‘yicha “ko‘rsatmalar mavjudligi”, mashg‘ulotda esa “jamoa bilan ilgari ham ishlagan uchinchi tomon” ishtirok etgani aytiladi. Universitet politsiyasi esa “har qanday jiddiy hodisada bo‘lgani kabi” tekshiruv olib borayotgani bildirilgan.

Aragon uchun bu yetarli emas. U universitetning darhol mustaqil, uchinchi tomon tergovini talab qilmagani “oila uchun tarsaki” bo‘lganini aytadi.

Johnning o‘ylari esa faqat o‘g‘li bilan cheklanmaydi. U o‘sha tongda bo‘lgan boshqa yosh o‘yinchilarni ham o‘ylaydi: “Bu sodir bo‘lgan narsa – fojea. Ular uchun ham og‘ir. Bunday manzarani ko‘rish oson emas”.

Tizim qayerda yiqildi?

Bu voqea xokkey olamida katta aks-sado berdi. Professional Hockey Players’ Association (PHPA) yosh sportchilarning himoyasi masalasida baland ovoz bilan gapira boshladi.

PHPA ijrochi direktori Brian Ramsay 10 sentyabr kuni bergan bayonotida ism tilga olinmagan bo‘lsa-da, xuddi shu holatlarga ishora qildi: agar sportchi jarohat, betoblik, holdan toyish yoki xavotir haqida gapirishdan qo‘rqsa, chunki oqibatidan cho‘chisa – “tizim ularni chindan ham yerga urgan bo‘ladi”.

Uning qat’iy pozitsiyasi bor: sportchi hech qachon sog‘lig‘i bilan karerasi orasidan tanlov qilishga majbur bo‘lmasligi kerak.

Alberta shtatidagi Wainwright shahrida ishlaydigan xokkey rivojlanish murabbiyi Adam Huxley ham bu masalada ogohlantiradi. Raqobat keskin: 30 o‘yinchiga 20ta o‘rin. Bunday vaziyatda “o‘zimni yomon his qilyapman” deb birinchi bo‘lib og‘iz ochish – ko‘pchilik uchun “zaif bo‘lib ko‘rinish” xavfi bilan barobar.

Huxley fikricha, sportchilarga o‘z chegaralarini tanish, qachon haddan tashqari bosim ostida qolayotganini anglash bo‘yicha ancha kuchliroq ta’lim kerak. Shuningdek, jamoalar ham o‘yinchilarga “gapirish mumkin, bu normal” degan signalni aniq berishi zarur.

U shunday deydi: agar kimdir xavf ostida bo‘lsa – aytsin. O‘zi bo‘lsin, yonidagi jamoadoshi bo‘lsin, murabbiylar shtabi bo‘lsin – barchasi ovoz chiqarishi kerak. Hamma bu voqeadan saboq olishi shart.

PHPA bayonotida Ramsay yana bir og‘ir jumlani ishlatadi: “Professional xokkeydagi karerasining ostonasida turgan o‘sha yigitni tizim – aynan uni himoya qilishi kerak bo‘lgan tizim – yerda qoldirdi”.

AQShdagi talabalar sportini boshqaradigan NCAA rasmiy maqsadlaridan biri sifatida “kollej sportchilari farovonligini ta’minlash”ni tilga oladi. Biroq tashkilot vakili bu aniq voqea bo‘yicha izoh berishni rad etdi. NHL ham CBC News so‘rovlariga javob qaytarmadi.

Palata ichidagi qo‘shiq va sukut

Hozircha Mayichning ota-onasi, ukasi, opasi, buvi-buvalari, amma-tog‘alari navbatma-navbat uning yonida o‘tirishmoqda. Xona bo‘sh qolmaydi.

Christina aytishicha, ko‘pincha jiyanlar, qarindosh bolalar uning atrofiga to‘planib, unga qo‘shiq aytib berishadi. Kimdir Muqaddas Kitobdan o‘qiydi, kimdir tinimsiz duo qiladi. Oila uning hazilkash, kulgisevar yigit bo‘lganini eslab, unga qiziq voqealarni aytib beradi.

Onaning tasviriga ko‘ra, palatada g‘alati bir ijobiy muhit bor: “Bu xonada tushuntirib bo‘lmaydigan narsa bor. Juda ko‘p muhabbat, juda ko‘p tinchlik”.

Ular hozircha faqat bir narsani qilishyapti – kunma-kun yashash. Bir kun, keyin yana bir kun. Yana bir kecha.

Christina shunday deydi: “Biz davom etyapmiz va Rabbimizdan mo‘jizamizni so‘rashda davom etyapmiz”.

Savol esa ochiq qoladi: bu fojea sportdagi madaniyatni o‘zgartirish uchun yetarlimi yoki yana bir yosh iste’dodning karerasi – va ehtimol hayoti – ogohlantirishsiz so‘nib ketadimi?