Stamford Bridge: Fransuzlar merosi va Chelsea tarixi
“Chelsea” tarixida xorijliklar ichida hech bir millat fransuzlarchalik chuqur iz qoldirmagan. 24 futbolchi, jami 267 ta gol. Bu shunchaki statistika emas – bu “Stamford Bridge”ni o‘nlab yillar davomida shakllantirgan bir butun fransuz epopeyasi.
Hammasi 1996 yozida boshlandi. Frank Leboeuf Londonga kelganida, “Chelsea” fransuz futboliga eshik ochdi va bu eshik hech qachon yopilmadi.
Bugun esa, jamoaning hozirgi vakili Malo Gusto va uning Fransiya terma jamoasi safdoshlari yozgi Jahon chempionatida Iroq bilan to‘qnash kelar ekan, klub tarixidagi fransuz to‘purarlari galereyasiga nazar tashlash vaqti keldi.
Anelka – sust start, kuchli yakun
Nicolas Anelka “Chelsea” safida dastlab sekin o‘rnashdi. Lekin bir marta o‘t oldimi, to‘xtamadi. 2008/09 mavsumida u 19 ta gol urib, Premier League “Golden Boot” sohibiga aylandi. Thierry Henrydan keyin bu mukofotni qo‘lga kiritgan ikkinchi fransuz.
O‘sha mavsumda u “Chelsea” uchun ligadagi barcha gollarining yarmiga yaqinini kiritdi. Ammo Anelkaning haqiqiy qiymati faqat raqamlarda emas edi – uning aqlli harakatlari, maydondagi bog‘lovchi roli klubning eng muvaffaqiyatli davrlaridan birida juda katta ahamiyat kasb etdi.
Malouda – chap qanotdagi bo‘ron
Florent Malouda Lyon safidan, Ligue 1ning eng yaxshi o‘yinchisi sifatida keldi. “Chelsea”da u ayniqsa 2009/10 yillardagi “dubl” mavsumida porladi. Gollar ham, golli uzatmalar ham – hammasi uning chap qanotidan oqib kelardi.
Keyingi yil esa u darvoza tomon yanada ko‘proq qaradi: Premier League’da 13 ta gol va jamoaning ichki to‘purari. Malouda o‘sha yillarda “Stamford Bridge”dagi eng xavfli hujum qurollaridan biriga aylandi.
Giroud – katta sahnalar odami
Olivier Giroud uchun “Chelsea” maydoni – ayniqsa Yevropa kechalari – sahna edi. U klubning ikki yirik yevrokubok yurishida hal qiluvchi figuraga aylandi. 2020/21 yillardagi UEFA Champions League kampaniyasida 8 o‘yinda 6 ta gol, 2019 yilda esa eski jamoasi Arsenalga qarshi UEFA Europa League finalida muhim zarba.
Giroudning gollari ko‘pincha nafaqat muhim, balki chiroyli ham bo‘lardi. FA Cup yarim finalida “Southampton”ga qarshi slalom uslubidagi solo-reydi, “Atletico Madrid” darvozasiga kiritilgan hayratomuz “baysikl-kik” – bu lahzalar hali uzoq vaqt esdan chiqmaydi.
Leboeuf – mudofaa ustasi va uzoq masofali zarbalar
Frank Leboeuf ko‘plab gollarini penaltidan urgan bo‘lishi mumkin, lekin u jarima maydonidan tashqarida ham dahshatli zarbalarga ega edi. 1997 yilda “Leicester City”ga qarshi so‘nggi daqiqalarda kiritgan goli – “Stamford Bridge” tomoshabinlari xotirasida alohida o‘rin egallagan lahza.
U faqat gol emas, aniq uzoq paslari bilan ham hujumni boshlab berar, orqa chiziqdan o‘yinni boshqarardi. “Chelsea”ning fransuz davrini aynan u ochib bergan.
Nkunku – kech uyg‘ongan iste’dod
Christopher Nkunku uchun London sarguzashti deyarli boshlanmasidanoq jarohatlar girdobiga tushdi. Premier League’dagi debyutida gol urgan bo‘lsa-da, birinchi mavsumini atigi uchta gol bilan yakunladi.
Ikkinchi yilida u o‘zini ko‘proq ko‘rsatdi, ayniqsa UEFA Conference League safarida: 9 o‘yinda 5 gol va 3 golli uzatma. Uning “Chelsea”dagi so‘nggi goli ham ramziy bo‘ldi – AQShda bo‘lib o‘tgan FIFA Club World Cup bahslarida “Benfica”ga qarshi 1/8 finalda to‘p kiritib, klubning global sovringa yo‘lini yoritdi.
Gallas – ketishi bahsli, hissasi shubhasiz
William Gallas ketgan paytda ko‘plab muxlislar uni kechirmadi – Ashley Cole bilan bog‘liq almashinuv bitimi hissiyotlarni chigallashtirgan edi. Biroq uning “Chelsea” tarixidagi o‘rni rad etib bo‘lmaydi.
Ikki chempionlik, 2004/05 mavsumida atigi 15 ta gol o‘tkazib yuborgan rekordchi mudofaa chizig‘i, “Tottenham”ga qarshi so‘nggi daqiqalardagi ajoyib g‘alaba goli – Gallas nomi bu sahifalardan o‘chmaydi.
Kante – jim, lekin hukmron
N’Golo Kante maydondan tashqarida sokin, ammo o‘yinda mutlaq hukmron edi. 2016/17 mavsumida u sobiq jamoasi “Leicester City”dan chempionlik tojonini qaytarib olgan “Chelsea”ning yuragi bo‘ldi.
O‘sha yilgi shaxsiy mukofotlar? Tabiiy oqibat edi. 2021 yilda Porto shahrida yakunlangan Champions League g‘alabasida ham u deyarli har bir pley-off uchrashuvida “Man of the Match” darajasida o‘ynadi. 13 ta gol? Bu faqat bonus. Uning asl qiymati raqibni bo‘g‘ib qo‘ygan o‘yinida edi.
Remy va “oltin” ochkolar
Loic Remy statistik jihatdan ko‘zga tashlanmasligi mumkin – 12 ta gol. Ammo 2014/15 mavsumidagi yetti golining vazni juda og‘ir edi. “Manchester City”, “Hull City”, “Stoke City”ga qarshi uchrashuvlarda u kiritgan gollar chempionlik poygasida hal qiluvchi ochkolarni olib keldi.
Natijada Remy ham, klub ham Premier League chempionligi medallarini bo‘yniga taqdi. Ba’zan katta ishlarni ham kam gapiradiganlar bajaradi.
Zouma – havodagi hukmronlik
Kurt Zouma o‘sha chempionlik mavsumida ko‘p shov-shuv qilmagan bo‘lishi mumkin, lekin standart vaziyatlarda uning havodagi ustunligi raqiblar uchun doimiy bosh og‘rig‘i edi. U nafaqat o‘z jarima maydonini tozaladi, balki raqib darvozasi oldida ham xavf tug‘dirdi.
2015 yilda “Tottenham”ga qarshi Wembley’dagi League Cup finalida esa u hatto yarim himoyachi sifatida o‘yin boshladi va topshirilgan vazifani sovuqqonlik bilan bajardi.
Desailly – “Tosh” va sardor
Marcel Desailly “Chelsea”ga kelganidan ko‘p o‘tmay, 1998 yilda Fransiya bilan Jahon chempionligini qo‘lga kiritdi. London muxlislari esa tez orada uning nega “The Rock” laqabini olganini tushunib yetdi.
2000 yildagi FA Cup yurishi, klubning Champions League’dagi ilk mavsumi – bularning barchasida Desailly o‘zining eng yaxshi formasida bo‘ldi. Dennis Wise’dan keyin sardorlik bog‘ichini qabul qilib olib, kiyinish xonasida ham, maydonda ham og‘ir so‘z egasiga aylandi.
Disasi – birinchi kunda gol, keyin rekord
Axel Disasi gol urish bilan nom chiqarmagan markaziy himoyachi. Ammo “Chelsea”dagi ilk uchrashuvida, 2023/24 mavsumining ochilish turida “Liverpool” darvozasiga gol kiritib, 1:1 hisobini ta’minladi.
Keyinroq “Manchester City”ga qarshi o‘yinda u yana ajralib turdi: 16 ta tozalash – so‘nggi sakkiz yilda bir o‘yinda “Chelsea” futbolchisi qayd etgan eng yuqori ko‘rsatkich. Mukofot – “Man of the Match”.
Gusto – noldan uchgacha
Malo Gusto bugungi kunda Fransiya terma jamoasidagi yagona “Chelsea” futbolchisi. Klub bilan birga u allaqachon AQShda o‘tgan Club World Cupda jahon chempioniga aylangan.
Qiziq jihati shundaki, 2025/26 yil boshiga qadar u katta futbol darajasida biror marta ham gol urmagan edi. O‘tgan mavsum esa to‘satdan uchta gol: ulardan biri – Champions League 1/8 final bosqichida “Paris Saint-Germain” maydonida. Himoyachi uchun bu nafaqat statistika, balki o‘ziga bo‘lgan ishonchning oshishi edi.
Boshqa fransuzlar: qisqa, ammo esda qoladigan sahnalar
Tiemoue Bakayoko “Chelsea”dagi yagona mavsumida kutilgan darajada portlamadi, lekin uchta gol urishga ulgurdi. Ulardan biri – Champions League’dagi debyut o‘yinida “Qarabag” ustidan 6:0 hisobidagi yirik g‘alabada.
Emmanuel Petit esa “Arsenal”dagi formasini to‘liq takrorlay olmadi, ammo kiyinish xonasida hurmat qozongan figuraga aylandi. 2002/03 mavsumining yakuniy turida Frank Lampard bilan birga “Liverpool”ga qarshi o‘ynab, klubga Champions League yo‘llanmasini ta’minlagan g‘alabada muhim rol o‘ynadi.
Bernard Lambourde ko‘p narsa bilan emas, bitta lahza bilan yodda qoldi: 1999/00 mavsumida “White Hart Lane”da “Spurs” darvozasiga urilgan g‘alaba goli. Ba’zan klub tarixiga kirish uchun birgina zarba kifoya.
Wesley Fofana hozircha “Chelsea” safida ikki marta gol urgan. Ikkalasi ham birinchi mavsumida: Champions League’da “AC Milan”ga qarshi 3:0 hisobidagi yirik g‘alabada ochilish goli va Premier League’da azaliy raqib “Leeds United” ustidan 1:0 hisobidagi g‘alabani ta’minlagan zarba.
Benoit Badiashile esa “Monaco”dan 2023 yil yanvarida kelganidan buyon ikki marta raqib darvozasini ishg‘ol qildi: avvaliga Premier League’da “Bournemouth”ga qarshi 3:1 hisobidagi g‘alabada, so‘ngra League Cupda “Blackburn Rovers” ustidan g‘alabaga hissa qo‘shdi.
Claude Makelele haqida gap ketganda, gollar ikkinchi planda qoladi. U atigi ikki marta raqib darvozasini ishg‘ol qilgan bo‘lsa-da, uning nomi butun bir pozitsiya bilan bog‘lanib ketdi – “Makelele roli”. Ikki chempionlikka olib kelgan mexanizmda u markaziy tishli g‘ildirak bo‘lib xizmat qildi, hamkasblari uchun o‘yinni ancha osonlashtirdi.
Laurent Charvet esa klubda atigi olti oy to‘p surdi, lekin bu qisqa muddat ichida League Cup va UEFA Cup Winners’ Cup sovrinlarini yutishga ulgurdi. Qiziq fakt: u John Terry mashhur qilgan 26-raqamni undan avval kiygan oxirgi futbolchi edi.
Deschamps – yakuniy nuqta va bugungi murabbiy
Didier Deschamps bu ro‘yxatni chiroyli yopib turadi. Hozirgi Fransiya terma jamoasi bosh murabbiyi, Jahon chempionatidan so‘ng 14 yillik davrni yakunlayotgan mutaxassis, bir paytlar “Chelsea” futbolchisi ham bo‘lgan.
U 1999/00 mavsumida Desailly bilan birga klubning ilk Champions League safarida tajribali bosh qo‘mondonlardan biri sifatida maydonga tushdi. “Stamford Bridge”dagi vaqti qisqa bo‘ldi, ammo u fransuz avlodlari zanjiridagi yana bir muhim bo‘g‘in edi.
Fransuzlar “Chelsea” tarixiga faqat gollar bilan emas, xarakter, madaniyat va g‘alaba mentaliteti bilan ham muhr bosishdi. Endi navbat Malo Gusto va kelajak avlodiga. Ular bu merosga qanday sahifalar qo‘shadi?
