BBC va ITV: mundialning yashirin finalidagi ustunlik kimda?
Argentina – Spain finali hali oldinda turibdi, lekin Britaniyada teleekran yonida o‘tirgan muxlislar allaqachon o‘zlarining maxsus finalini o‘tkazib bo‘ldi. Har to‘rt yilda takrorlanadigan savol yana ko‘tarildi: jahon chempionati haqiqiy efir jangi — BBC va ITV o‘rtasida kim ustun keldi?
Studiyalar: raqamli fonmi yoki Nyu-York manzarasi?
Turnir boshlanishidan oldin BBCning qarori ko‘p gap-so‘zga sabab bo‘ldi: ular AQShga uchib bormasdan, raqamli studiyada ishlashni tanladi. Ekranda mezbon shaharlar manzarasi, aslida esa Londondagi xonada o‘tirgan jamoa. Bu, aslida, juda ochiq ishoradek ko‘rindi: “avvalgidek byudjetimiz yo‘q”.
ITV esa butun mundial davomida Nyu-Yorkka joylashdi. Ha, Meksika, Kanada yoki AQSh g‘arbiy sohilidagi o‘yinlardan baribir ancha uzoq, lekin efirda ular o‘zini Amerika tuprog‘ida ancha tabiiy his qildi. BBC nihoyat AQShga uchib borgani zahoti esa, ramziy manzara yuz berdi: England yig‘ini ortga qaytdi.
Bu bo‘limda ustunlik aniq: g‘alaba — ITV tomonida.
Punditlar: Roy Keane sahnada, BBC esa Linekersiz yo‘l izlayapti
ITV efirga yulduzlar bilan chiqdi. Oldingi chiziqda ikki katta ism: doimiy norozi, ammo o‘tkir fikrli Roy Keane va Avstraliya turnirda bo‘lgan paytda “professional Ange”ga aylangan Ange Postecoglou. Jobi McAnuff kechki o‘yinlarga ko‘proq “surib qo‘yilgani” bilan biroz omadsiz bo‘ldi, lekin juda samarali chiqish qildi. Ian Wright esa har doimgidek — ko‘rishga yoqimli, energiyaga to‘la.
Turnir boshida ITV bir xatoga ham yo‘l qo‘ydi: sovrinlarga ko‘milgan Emma Hayesni tomoshabinlar tezda “taktik oshxona” deb atagan formatga joylashtirishdi. Ammo bu noqulaylik tezda unuttirildi.
BBC esa hali ham Linekerdan keyingi davrni to‘liq his qilolmayapti. U nafaqat boshlovchi, balki Jahon chempionatini boshidan kechirgan sobiq hujumchi sifatida ham studiyaning markazida turardi. Endi esa bo‘shliq seziladi. Micah Richardsning shovqin-suronli energiyasini kimdir yoqtiradi, kimdir yo‘q, lekin BBC safidan eng ko‘zga tashlangani — sobiq England darvozaboni Joe Hart bo‘ldi. Alan Shearer va Wayne Rooney esa ko‘p hollarda Argentina hujumi qarshisida turgan England orqa chizig‘idek — juda sekin, zerikarli taassurot qoldirdi.
Bu toifada ham ustunlik: ITVda.
Sharhlovchilar: entuziazmsiz ovozlar va Ally McCoistning qarama-qarshi qiyofasi
Sof futbol zavqini izlaydigan tomoshabin uchun doim bir jumboq bor: qanday qilib dunyoning eng katta o‘yinlarini sharhlab turgan odamlar shunchalik zerikkan, hatto biroz ranjigandek eshitilishi mumkin? Bu holatni ko‘pchilik allaqachon “Mark Lawrenson sindromi” deb atay boshlagan.
Bu safar ham tanish manzara: Jonathan Pearce (BBC) va Lee Dixon (ITV) ba’zan shunday kayfiyatda efirga chiqdi. Ularga keskin zid obraz — Ally McCoist. Uning to‘xtamas entuziazmi, zavq bilan hikoya qilishi ekranni jonlantirib yubordi.
Baribir umumiy tarkibga qaralganda, BBC sharhlovchilari chizig‘i kuchliroq ko‘rindi. Guy Mowbrayning ovozi va ritmi Sam Matterfacega qaraganda ancha yengil, quloqqa yoqimli bo‘ldi.
Bu yerda hisob: BBC foydasiga.
O‘yin ortidan intervyular: yo‘qolgan ovoz va qayta ochilgan jarohatlar
Post-match intervyular ikki kanal uchun ikki xil sabab bilan trendga chiqdi.
BBC tomonda — kulgili sahna. Azteca stadionida Meksikaga qarshi g‘alabadan so‘ng Harry Kanening ovozi deyarli chiqmay qoldi. Sport tarixidagi eng tasodifiy kulgili intervyulardan biri. Ijtimoiy tarmoqlar uni darhol qo‘lga oldi, qayta-qayta montaj qilindi, memga aylandi.
ITV esa butunlay boshqa sabab bilan sarlavhalarga chiqdi. England – Norway chorak finalidan keyin Gabriel Clarke Jude Bellinghamga to‘g‘ridan-to‘g‘ri Thomas Tuchelning o‘yinga nisbatan tanqidini yetkazdi. Savol emas, go‘yoki eski mojaroni qayta kavlash edi. Murabbiy va yulduz o‘yinchi o‘rtasidagi eski chiziqlar yana chizilgandek bo‘ldi — efir o‘rtasida.
Bu bo‘limda sezilarli ustunlik: BBCda.
Hakamlik tahlili: aniq gap va cheksiz “agar”lar to‘qnashuvi
ITV uchun Christina Unkel — haqiqiy topilma bo‘ldi. U vaziyatlarni ortiqcha aylantirmadi, bevosita, aniq gapirdi. Qaror yoqadimi-yo‘qmi, baribir tomoshabin nimani ko‘rayotganini tushundi.
BBCda esa Darren Cann tahlili ko‘p hollarda cheksiz ogohlantirishlar, ehtiyot iboralariga burkandi. Shunchalik ko‘p “lekin” va “agar”lar bo‘ldiki, fikrning o‘zi xira bo‘lib qoldi.
Bu yerda bahs qisqa: ustunlik — ITVda.
Musiqa va titrlar: klassikaga yaqinlashgan yagona tomon
Nessun Dorma (1990) yoki ITVning kutilmagan Mexico 1986 “xiti” darajasiga hech kim chiqa olmadi. Lekin bu safar ham farq aniq sezildi.
ITV tanlagan Rascal Flatts’ning “Life is a Highway” qo‘shig‘i turnirning ilk haftalaridayoq ko‘pchilikni charchata boshladi. Bir payt kelib, kanalni yoqish bilan birga shu kuyga nisbatan ham sabr tugayotgandek bo‘ldi.
BBC esa tarixiy lahzalar va Jahon chempionati afsonalarini qayta jonlantirgan animatsion titrlar bilan ish tutdi. Atmosfera, vizual uslub, musiqaning kayfiyati — bularning barchasi ancha puxta va esda qoladigan bo‘ldi.
Bu toifada g‘alaba: BBCda.
Argentina va Spain maydonga chiqadi, lekin Britaniyada ko‘pchilik uchun mundial allaqachon yakuniy hisobni ko‘rdi: ITV studiya va punditlar bilan zarba berdi, BBC esa sharhlovchilar, titrlar va efirdan keyingi lahzalarda javob qaytardi. Keyingi Jahon chempionatida savol bitta bo‘ladi: bu ikki gigant yana o‘yinlarni emas, bir-birini yutishga qancha kuch sarflaydi?
