Tuchel: Muxlislar o‘yinchidan emas, xotiradan gapiradi
Thomas Tuchel uchun bu yozgi jahon chempionati hamon tinmaydigan savollar manbai bo‘lib turibdi. Ayniqsa, Argentina bilan yarim finaldagi so‘nggi yarim soat. Ammo Angliya bosh murabbiyi o‘z hikoyasini boshqacha boshlaydi.
U raqam bilan kirib keladi.
“99,9 foiz muxlislar almashtirishlar, taktik o‘zgarishlar yoki mayda detallar haqida gapirmaydi,” – deydi Tuchel matbuot anjumanida. Ularning yodida boshqa narsa qolgan.
Yarim final: ustunlikdan qulash
Argentina bilan o‘sha 2:1 hisobidagi mag‘lubiyat Angliya futbol yilining markazida turibdi. Anthony Gordon ikkinchi bo‘limda hisobni ochganida, mamlakat bo‘ylab umid yana alangalanib ketdi. Bu gol Tuchel rejasi ishlayotgandek ko‘rindi: intizomli pressing, tezkor qanotlar, ishonchli ritm.
Keyin esa hammasi o‘zgardi.
Tuchel Enzo Fernandez hisobni tenglashtirishidan avval ketma-ket uch nafar himoyachini o‘yinga tashladi. Shu bilan Angliya ortga chekina boshladi, chiziqlar chuqurlashdi, tashabbus esa to‘liq Argentinaga o‘tdi. To‘lqinma-to‘lqin hujumlar, bosim, charchayotgan oyoqlar. Oxiri Lautaro Martinez zarbasi barcha himoya devorini yorib o‘tdi. Argentina finalga chiqdi, Angliya esa yana bir bor chetga surildi.
Muxlislar uchun aynan shu kadrlar – orqaga o‘tirib qolgan jamoa, Messi va jamoadoshlariga berilgan haddan tashqari hurmat, o‘zgarmagan ssenariy – bu kampaniyaning bosh sarlavhasi bo‘lib qoldi.
Tuchel esa o‘zini boshqa joyda ko‘radi.
“Ular Meksika haqida gapirishadi, almashtirishlar haqida emas”
Murabbiyga ko‘ra, Angliya jahon chempionatini eslayotgan odamlardan kelayotgan asosiy “feedback” umuman boshqa.
“Ular Meksika o‘yinini qayerda ko‘rganini aytishadi, – deydi u. – Xorvatiyaga qarshi ikkinchi bo‘limdagi energiya haqida gapirishadi. Kongo bilan o‘yinni tomosha qilish qanchalik asabiy bo‘lganini, g‘alabani qayerda nishonlashganini so‘zlab berishadi. Menga kelayotgan fikrlar shunday. Biz yaratgan narsa shu, va aynan shunday bo‘lishi kerak.”
Tuchel uchun bu turnir – faqat taktika emas, ijtimoiy voqea. U davom etadi:
“Jahon chempionati odamlarni bog‘lash, unutib bo‘lmaydigan lahzalar berish uchun. Bu meni faxrlantiradi, xursand qiladi. Taksi bo‘lsin, qahvaxonami, supermarketmi – shu kichik lahzalarni bo‘lishasiz va bular ular uchun nimadir anglatganini his qilasiz. Futbolchilar barpo etgan narsa odamlarga o‘tganini ko‘rdik. Endi shundan davom qurmoqchimiz.”
Uning qarashlari ko‘pchilik Angliya muxlislarining kayfiyati bilan to‘qnash keladi. Ular uchun bu kampaniya – chiroyli lahzalardan ko‘ra, yana bir imkoniyat qo‘ldan ketgani.
Uchinchilik o‘yini va “go‘zal” yozgi hikoya
Tuchel o‘z tahlilida jahon chempionatini faqat Argentina bilan o‘yin orqali baholashga qarshi. U ichkaridan boshqa manzarani ko‘radi.
FA bilan o‘tkazilgan ichki tahlilni “go‘zal” deb ataydi: jamoa ichidagi birodarlik, kiyinish xonasidagi birlashgan muhit, Fransiyaga qarshi bronza medali uchun o‘yin. U raqibni “dunyodagi eng kuchli tarkiblardan biri” deya ta’riflab, o‘sha uchrashuvdagi o‘yin sifatini alohida urg‘ulaydi – garchi bu o‘yin turnir nuqtai nazaridan deyarli hech narsani hal qilmagan bo‘lsa ham.
Fakt o‘zgarmaydi: uchinchi o‘rin – Angliyaning 1966 yildan buyon jahon chempionatlaridagi eng yaxshi natijasi. Tuchel bu nuqtani doimiy eslatadi. Lekin shu bilan birga, u qanday lavozimga kelganini ham hamma biladi: FA uni aynan “chiziqdan o‘tkazib yuboradigan” murabbiy sifatida olib keldi. Gareth Southgate ikki marta juda yaqin kelgan, Tuchel esa shu bosqichni bosib o‘tishi kerak edi.
Hozircha esa sarlavha bitta: yana yarim final, yana alamli yiqilish.
Tanqidlar, xotiralar va savol: keyingi safar boshqacha bo‘ladimi?
Argentina bilan o‘yindan keyingi asosiy bahs – aynan Tuchelning himoyaviy almashtirishlari. Jamoa orqaga tortildi, tashabbusni topshirdi, avvalgi yillarda ham takrorlangan xatolar qaytdi. Muxlislar va mutaxassislar hamon shu qarorlarni tilga olishadi. Tuchel esa bu bahsni kontekstga qo‘yishga urinadi: yozdan o‘rganiladigan ijobiy tomonlar bor, deydi u, tajriba esa o‘sishning ajralmas qismi.
Ammo savol ochiq qoladi: Angliya haqiqatan ham o‘sha xatolardan saboq oldimi yoki navbatdagi yirik turnirda yana o‘sha manzarani ko‘ramizmi?
Ishonch krediti: Tuchel kelajagini qachon bilgan?
Qiziq bir tafsilot: Tuchel o‘z kelajagini Meksikaga qarshi o‘yindan oldin bilib bo‘lgan. Argentina bilan yarim finaldagi mag‘lubiyat hali oldinda edi, lekin FA allaqachon qaror qilgan.
“Turnir davomida rahbariyatning to‘liq ishonchini his qildim, – deydi u. – Meksika bilan o‘yindan oldin ular menga: futbol o‘yinda hamma narsa bo‘lishi mumkin, lekin xavotir olmang, biz nimalar bo‘layotganini ko‘ryapmiz, deb aytishdi. Men tanlovlarimni erkin qabul qilish, erkin murabbiylik qilish erkinligini sezdim. Birgalikda davom etishimizga shubham bo‘lmagan, ularda ham bo‘lmagan.”
Bu so‘zlar fonida Argentina bilan o‘yindagi qarorlar yana bir bor boshqacha rangga kiradi: Tuchel o‘sha almashtirishlarni bosim ostida emas, o‘zini xavfsiz his qilgan holda qilgan. Bu ishonch unga erkinlik bergan, lekin aynan shu erkinlik Angliya orzularini yana bir marta yarmida to‘xtatdi.
Endi esa navbatdagi yirik turnirgacha vaqt bor. Savol esa juda sodda va shu qadar og‘ir: Tuchel shu tajribani chempionlikka aylantira oladimi yoki Angliya yana bir bor “deyarli” so‘ziga mahkum bo‘lib qoladimi?
