Dylan Tombides: Moyak Saratoniga Qarshi Kurash
Qatarda o‘tayotgan navbatdagi Fifa U-17 jahon chempionati maydonlarida bugun faqat gollar va taktika haqida emas, hayot va o‘lim haqida ham gap ketmoqda. Bunga sabab — 15 yil avval saraton tashxisi qo‘yilgan, keyinroq 20 yoshida hayotdan ko‘z yumgan sobiq West Ham United hujumchisi Dylan Tombidesning merosi.
Bitta o‘yin, bitta tashxis, butun umrga saboq
Dylan Tombides nomi ko‘p futbol ishqibozlari uchun qisqa, ammo yorqin hikoyani eslatadi. West Ham safida atigi bitta asosiy tarkibdagi o‘yin. Avstraliya yoshlar terma jamoasi bilan xalqaro maydon. Va 2011 yilda — Fifa U-17 jahon chempionati arafasida qo‘yilgan dahshatli tashxis.
O‘sha musobaqadan so‘ng aniqlangan o‘simta uning hayot yo‘lini butunlay o‘zgartirdi. Bugun esa aynan shu yo‘l boshqa o‘smir futbolchilar uchun ogohlantiruvchi darsga aylangan.
2014 yilda Dylan vafot etgach, onasi Tracey Lee va ukasi Taylor Tombides DT38 Foundation jamg‘armasini tashkil qildi. Maqsad bitta: 15–44 yoshdagi erkaklar orasida eng ko‘p uchraydigan xavf — moyak saratoni haqida ochiq gapirish, erta tashxisni odatiy odatga aylantirish.
Endi ular Fifa bilan hamkorlikda ishlayapti. Bu hamkorlik Qatar maydonlarida o‘ynayotgan butun bir avlodni hushyor tortishga majbur qilmoqda.
“Tog‘ cho‘qqisi”ga chiqilgan lahza
Tracey Lee bu hamkorlikni qisqa va juda aniq ta’riflaydi: bu ular uchun “tog‘ cho‘qqisi”.
Fifa bilan bog‘lanish DT38 Foundation ishiga rasmiylik, ishonch va global minbar berdi. Lekin bu faqat nufuz masalasi emas. Bu — qayg‘uni ma’noga aylantirish yo‘li.
Tracey shunday deydi: ular muntazam ravishda xabarlar olishadi — kimdir o‘zida shish payqagan, Dylan hikoyasini eslagan, shifokorga borgani uchun vaqtida davolangan. Endi u saratondan xoli. Va o‘sha insonlar bitta gapni aytadi: “Dylan mening hayotimni saqlab qoldi”.
Bir oilaning fojeasi boshqa oilalar uchun najotga aylanmoqda. Har bir bunday xabar Tombideslar oilasining og‘rig‘ini biroz bo‘lsa ham yengillashtiradi. Chunki ular bilishadi: bu hikoya faqat o‘tmish haqida emas, bugun ham hayotlarni o‘zgartiryapti.
48 ta jamoa, 1 200 nafar futbolchi va noqulay mavzu
Qatardagi musobaqaga kelgan har bir terma jamoa — jami 48 ta, taxminan 1 200 nafar futbolchi — DT38 Foundation tayyorlagan taqdimotni ko‘rdi. Mavzu oddiy, lekin ko‘pchilik uchun noqulay: moyak saratonining alomatlari va o‘zini-o‘zi tekshirishning ahamiyati.
Dastlabki daqiqalar odatdagidek o‘tadi. Zalda kulgi, o‘rtoqlar o‘rtasida hazillar, murakkab mavzudan qochishga urinish. Yosh futbolchilar uchun bunday ochiqcha gaplar odatiy emas.
Ammo Fifa tibbiy direktori doktor Andrew Massey ta’kidlaganidek, Tracey Lee o‘g‘lining hikoyasini boshlab bergan zahoti ohang butunlay o‘zgaradi. Kulgi jimjitlikka almashadi. O‘yinchilarning nigohi ekranda, savollar esa allaqachon ichkarida tug‘ilayotgan bo‘ladi.
Nega u klub shifokoriga bormadi?
Dylanning hikoyasi aynan shu joyda yanada og‘irlashadi. 2011 yil. West Ham relegatsiya uchun kurashayotgan payt. 17 yoshli hujumchi o‘zida g‘alati o‘zgarish sezadi, ammo klub shifokorlarini band qilgisi kelmaydi. Ular, deb o‘ylaydi u, maydondagi jangga tayyorlanishi kerak.
Shuning uchun u oddiy oilaviy shifokorga — GPga boradi. U yerdan esa yengilgina tashxis eshitadi: “Bu shunchaki kista, do‘stim. Odamlar butun umr kista bilan yashaydi”.
Dylan shunday tashxis bilan mavsumni yakunlaydi, Avstraliyaga uchib ketadi, jamoadoshlari bilan mashg‘ulotlarga qaytadi va nihoyat Meksikadagi turnirga yo‘l oladi.
Qismat esa aynan o‘sha yerda keskin buriladi.
Doping nazoratidagi ogohlantirish
Meksikada Dylan tasodifiy dopинг nazoratiga jalb qilinadi. Oddiy tartib, minglab futbolchilar boshidan kechiradigan jarayon. Ammo bu safar natija boshqacha chiqadi: namuna tarkibida taqiqlangan modda yoki o‘simta alomatlari aniqlanadi.
Shundan keyin nihoyat to‘g‘ri tashxis qo‘yiladi: moyak saratoni.
Uning yo‘li operatsiya bilan boshlanadi — moyak olib tashlanadi. Keyin esa uch yil davom etgan og‘ir, tinimsiz kimyoterapiya. Futbol orzulari asta-sekin shifoxona palatalari va davolash kurslariga almashadi.
Tracey o‘sha davrni eslar ekan, eng og‘ir lahzani yashirmaydi: shifokorlar navbatdagi davolash bosqichi atigi 10 foiz muvaffaqiyat ehtimoliga ega ekanini aytgan payt. Ular baribir kurashni davom ettiradi. Lekin natija hammaga ma’lum.
Maydon chetidagi sukunat va yangi hurmat
Bugun Qatarda o‘sha hikoya boshqa yoshlarga aytilayotganda, zalda o‘tirgan futbolchilar buni oddiy tibbiy ma’ruza sifatida qabul qilmayapti. Bu — ular tushunadigan tilda, ular tushunadigan misol orqali yetkazilayotgan xabar.
Yamayka yoshlar terma jamoasi futbolchilari taqdimotdan so‘ng Tracey oldiga kelib, yo‘qotish uchun samimiy uzr so‘rashadi. Fransiya terma jamoasi bilan bo‘lgan uchrashuv esa quchoqlash va qo‘l siqishlar bilan yakunlanadi. Bu yerda rasmiylikdan asar ham yo‘q — faqat insoniy hamdardlik va chuqur hurmat.
Dylan Tombides o‘z davrida Premier League yulduziga aylanishga ulgurmagan bo‘lishi mumkin. Lekin uning nomi bugun boshqa maydonda, ancha kengroq arenada yodga olinmoqda. Har bir taqdimot, har bir savol, har bir o‘zini tekshirishga jur’at qilgan yigit — bu uning davom etayotgan karerasi.
Savol endi bitta: bu hikoya qancha ko‘p yosh futbolchini vaqtida to‘xtab, o‘z sog‘lig‘iga jiddiy qarashga majbur qiladi?

