Kane va Angliyaning Jahon Chempionatidagi Ta'siri
Bir soat davomida Angliya Argentinaga qarshi haqiqatan ham ishontirarli ko‘rindi. Thomas Tuchel boshqarayotgan jamoa amaldagi jahon chempionini yanchib tashlay olmasdi, lekin ularni kamida teng darajada ushlab turdi. 55-daqiqada Anthony Gordon gol urganida bu adolatga qarshi qo‘pol tajovuzdek tuyulmadi. Bu ilk zarba edi. Argentina javob qaytarishi aniq edi. Angliya esa yana bir zarba berishga tayyor ko‘ringan.
Keyin hammasi cho‘kib ketdi.
Angliya ortga chekinib, panikaga tushib himoyalandi. Argentina esa hech qanday qo‘rquvsiz hujumga o‘tdi. Lionel Scaloni “qonda hid sezdik”, dedi. Tuchel esa go‘yoki o‘zi akulalarga yem tashlayotgandek harakat qildi.
Bu paytda Harry Kane esa g‘alati tomoshabinga aylandi. Uning statistikasi juda xunuk ko‘rinadi: 26 ta tegish, 9 ta aniq pas, atigi bitta zarba (u ham bloklangan) va Argentina jarima maydonida nol marta to‘pga tegish. Bu, ehtimol, Kane o‘yinini to‘liq aks ettirmaydi, lekin baribir og‘ir manzara.
O‘yin bo‘lak-bo‘lak, asabiy, to‘xtovsiz to‘qnashuvlarga boy bo‘ldi, Kane esa aynan shunday jang uchun maydonda edi. Birinchi bo‘limning katta qismini u jang qilib o‘tkazdi. U Lisandro Martínez va Alexis Mac Allisterdan ko‘proq yakkakurashga kirishdi. Ba’zi vaziyatlarda u o‘z tanasini butunlay xavf ostiga qo‘yib, juda qo‘pol sakrashlarga ham bordi.
Birinchi bo‘limda, o‘yin to‘pdan ko‘ra to‘qnashuvga o‘xshagan paytda, bu juda qadrli edi. Ammo ikkinchi bo‘limda, Angliya oldinga yurishi kerak bo‘lgan pallada, hammasi so‘nib qoldi.
Tuchelning bosh og‘rig‘i va Kane muammosi
Gordonning golidan keyingi ikkinchi bo‘lim Tuchel uchun g‘alati taktik jumboqqa aylandi. U ham murakkab vaziyatda edi. Angliya bundan avval Azteca stadionida Meksikoga qarshi tarixiy darajadagi mudofaa spektaklini ko‘rsatib, kichik hisobni oxirigacha ushlab qolgan edi. O‘sha kechada Kane 89 daqiqa maydonda bo‘lib, tepishdi, sakradi, kurashdi, himoyaga tushdi.
U xuddi shunday ruhda chorshanba kuni ham maydonda qoldi — hatto o‘zi Angliya chizig‘ini balandroq ko‘tarishi kerakligini ta’kidlagan bo‘lsa ham.
“Kimgadir bog‘liq bo‘ldimi-bilmadim, biz to‘pni nazorat qilishda qiynaldik, raqibga bosim qilishda qiynaldik, natijada ular tobora ko‘proq bosim o‘tkaza boshladi, uchinchi zonamizda hujumlar soni oshib ketdi”, dedi Kane. Bu gaplarning achchiq paradoksi shundaki, Kane o‘zi ham shu muammoning bir qismi.
Angliyaga aynan shu paytda “out ball” kerak edi — raqibning bo‘shashmaydigan, lekin og‘ir markaziy himoyachilaridan biriga yelkama-yelka turib, ularni ortga qaytishga majbur qiladigan hujumchi. Kane deyarli to‘liq jamlangan hujumchi: zarba, texnika, pas, pozitsiya — hammasi bor. Lekin unda yo‘q bir narsa — tezlik. Shu bois u yana chuqurroqqa tushib, bosimni yumshatishga urinib ko‘rdi, ammo kutilganidek, to‘lqin ortidan to‘lqin bo‘lib kelayotgan Argentina bosimini to‘xtata olmadi.
Bu endi Kane uchun o‘yin emasdi. Tuchel uni almashtirishi kerak edi. U esa maydonda qoldi, oldida ro‘y berayotgan halokatni tomosha qildi, xolos.
Rekordlar, raqamlar – va bekor ketgan mavsum
Kontekstda qaralsa, bu yakun nafaqat alamli, balki ma’lum ma’noda adolatsiz ham. Kane o‘tgan mavsum Bayern Munich safida mislsiz darajada zo‘r o‘yin ko‘rsatdi. U barcha musobaqalarda 58 ta gol urib, Bundesliga futbolchisi uchun bir mavsumlik rekordni yangiladi. Yevropaning besh yirik ligasi ichida hech kim uning 36 ta liga goli darajasiga chiqa olmadi. U Bayern Munich tarixida 100 ta “gol+assist”ga eng tez yetgan futbolchiga aylandi. Klub esa mavsum oxirida biroz sekinlashganiga qaramay, chempionlikni 16 ochko farq bilan qo‘lga kiritdi.
Shu bois ingliz hujumchisiga Ballon d’Or atrofida juda jiddiy nomzod sifatida qaralayotgani bejiz emasdi. Bu raqamlarga Robert Lewandowski ham yetolmagan. Statistik jihatdan Kane Messi va Ronaldo hududiga kirib bordi. Faqat raqamlarni olaylik: u Michael Owen’dan keyin sovrinni qo‘lga kiritishi mumkin bo‘lgan birinchi ingliz bo‘lishi haqidagi fikrlar asossiz emasdi.
Ammo Bayernning yirik turnirlardagi muvaffaqiyatsizliklari uning imkoniyatlarini jiddiy cheklab qo‘ydi. Ular yakunda chempion bo‘lgan PSG bilan tengma-teng kurashdi, lekin javob uchrashuvida kambek qila olmadi va yarim finalda umumiy 6:5 hisobida mag‘lub bo‘ldi.
Jahon chempionati esa Kane uchun o‘zini qayta isbotlash maydoniga o‘xshardi. U o‘zi ham tan oldi: kuchli mundial uni yana Ballon d’Or poygasiga qaytarishi mumkin edi.
“Men albatta favoritlardan biri bo‘lardim, — degan edi Kane turnir oldidan. — Bu mavsum qo‘lga kiritgan sovrinlarim va urgan gollarim bilan albatta nomzod bo‘laman. Ayniqsa, agar Angliya Jahon chempionligini olsa, sovrinning ingliz futbolchisiga berilishini tasavvur qilish qiyin emas”.
Besh o‘yin davomida u aynan shunday darajada o‘ynadi ham. Ikki marta Croatia darvozasini ishg‘ol qildi, Panama bilan o‘yinda bir gol urdi, Congo bilan bahsda yana dubl qayd etdi, Azteca stadionida esa bitta golli uzatma berdi. U va Jude Bellingham Angliyaning yuragini tashkil etdi. Qolganlar o‘z vazifasini sadoqat bilan bajardi, xolos.
Bunday bahslarda Golden Boot ham ko‘p narsani hal qiladi. Yarim final oldidan Kane Messi va Mbappe’dan atigi ikki gol ortda borayotgan edi. Mantiqan, Angliya finalga chiqmoqchi bo‘lsa, ularning yetakchi hujumchisining gollariga muhtoj edi. Oddiy qilib aytganda, Kane zarba berishga tayyor turgan.
U esa Argentina darvozasini ishg‘ol qila olmagani bilan, deyarli shubhasiz, Golden Boot imkoniyatlarini qo‘ldan chiqardi. Hatto u uchinchi o‘rin uchun o‘yinda France darvozasiga uchta gol urgani taqdirda ham — u o‘yinda umuman maydonga tushmasligi kerak bo‘lgan paytda — Messi Spain bilan finalda gol ura olmaydi, deb aytish juda mantiqsiz bo‘ladi.
Kane Germaniyaga Golden Bootsiz qaytadi. Jamoaviy jihatdan ham bir qadam yetmay qoldi. Uning bu mavsumdagi imkoniyatlari tugadi.
Bu chindan ham oxir bo‘lishi mumkinmi?
Eng achinarlisi shundaki, bu haqiqatan ham tugash bo‘lishi mumkin. Kane’ning Bayern’ga o‘tishi uning karerasida qayta tug‘ilishdek ko‘rindi. Orqaga qaralganda, u Tottenham’da bir-ikki yil ortiqcha qolib ketgandek. U yerda ham ajoyib edi, Premier League’ning muntazam ravishda eng yaxshi futbolchilaridan biri bo‘lib keldi. Ammo atrofida muammolar ko‘p, mablag‘ kam edi (kinoya shundaki, klub aynan bu yozda yuzlab million sarflashga qaror qildi).
Bayern’dagi dastlabki ikki mavsumidagi yutuqlari, eng avvalo, uning haqiqiyligini isbotladi. Kane yuqori darajada hamon o‘ynay olishini ko‘rsatdi. Balki u hali cho‘qqisiga ham chiqmagandir. U boshqa sport turlarini o‘rganishi, boshqa atletlarning tanasini qanday asrashini kuzatishi haqida ko‘p gapirgan. Kane vaqtni yengishni xohlaydi, Bayern’dagi ko‘rinishi esa kamida klub darajasida bunga qodir ekanini ko‘rsatmoqda.
Ammo terma jamoa futbolda hammasi boshqacha. Bu yerda uzoq kampaniyalar, haftalab taktikani sayqallash, tana uchun “nafas olish kunlari” yo‘q. Dam olish, rotatsiya, o‘yinlarni o‘tkazib yuborib, oyoqni tiklash imkoniyati bo‘lmaydi. Angliya o‘z yig‘inini cho‘zishga harakat qildi, baribir ikki oydan kam bo‘ldi. Uzoq mavsumdan keyin bu deyarli to‘g‘ri chiziq bo‘ylab sprint edi. Va Kane eng kerak bo‘lgan paytda yetakchi sifatida sahnaga chiqa olmadi.
Agar bu chindan ham oxiri bo‘lsa, uning Angliya terma jamoasidagi merosi juda g‘alati ko‘rinishga ega bo‘ladi. Birinchidan, u deyarli shubhasiz, Angliya tarixidagi eng yaxshi sof hujumchi. Agar o‘ynashda davom etsa, terma jamoadagi gollari 100 tadan oshishi deyarli aniq. Peter Shilton’ning 125 o‘yinlik rekordi ham qo‘l yetadigan masofa (Kane hozir 121 o‘yinga ega). U Jahon chempionatlari tarixida penaltidan eng ko‘p gol urgan futbolchi, 2018 yilda Golden Boot sohibi bo‘lgan.
Lekin yirik turnirlardagi muvaffaqiyatsizliklar uning merosiga og‘ir dog‘ bo‘lib tushadi. Euro 2024’da u deyarli ta’sir ko‘rsata olmadi, Qatar 2022’da esa hal qiluvchi penaltini yo‘qotdi. 2018 Jahon chempionati va 2021 Euro’dagi tarkiblar hozirgidan ancha zaif bo‘lganini inobatga olsak ham, Kane hech qachon o‘z darajasidagi super yulduzga xos tarzda mamlakatni yelkasiga ko‘tarib chiqqan emas. Bunday miqyosdagi rekordchi to‘purarlarda — Messi, Ronaldo, Pelé, Maradona, Henry — barchasida ko‘rsatadigan yirik sovrin bor. Kane’da esa yo‘q.
Angliyaning ertasi va Kane’dan keyingi bo‘shliq
Bu yerda muammo faqat Kane’da emas, Angliyaning o‘zida ham. Hujumchi chizig‘iga qarasangiz, manzara xavotirli darajada sayoz. Tuchel bu Jahon chempionatiga 30 yoshli Ollie Watkins va 30 yoshli Ivan Toney’ni olib keldi. Ularning ortidan kelayotgan, hozirning o‘zida elka olishga tayyor bo‘lgan yosh to‘purarning nomi ko‘rinmaydi. Kane’ni chetga surib qo‘yish juda qiyin bo‘ladi.
Demak, Angliya ehtimol yana shu tarkib bilan davom etadi. Kane 2028 yilgi yirik turnirda ham jamoada bo‘lishi kutiladi. O‘sha paytda ham Angliya kuchli bo‘lishi mumkin. Lekin u vaqtda Kane allaqachon fizik cho‘qqidan o‘tgan bo‘ladi. Boshqa yo‘lchi yulduz esa ko‘rinmayapti.
Kane esa davom etishni istaydi.
“Terma jamoa — mening faxrim va quvonchim, — dedi u. — Futbolda eng ko‘p yaxshi ko‘radigan narsam shu. To‘rt yil uzoq muddat, bu yozda 33 ga kiraman, lekin Leo [Messi] misoli bor — u hamon eng yuqori darajada o‘ynayapti. Men hech qachon o‘zimga chegaralar qo‘yishni xohlamayman”.
Lekin bunga suyanib bo‘lmaydi. Kane o‘z buyukligini isbotlashi mumkin bo‘lgan turnirlarni avval ham ko‘rgan, ularning bir nechtasi qo‘lidan chiqib ketgan. Bu safargi imkoniyat esa, natija ham, uslub ham hisobga olinsa, ehtimol eng kattasi va eng alamli boy berilgan imkon bo‘lib qoldi.
Endi savol shuki: Angliya va Kane yana bir marta sahnaga qaytadimi yoki bu kecha, Argentina qarshisidagi shu so‘nib borayotgan ikkinchi bo‘lim, butun bir avlodning yo‘qolgan shon-shuhrat lahzasiga aylanadimi?
