Messi va Argentina: MetLife'dagi finaldagi g‘alaba va o‘zini yo‘qotish
MetLife Stadiumdagi final tugaganiga hali ko‘p bo‘lmagan, Ispaniya Argentina ustidan 1:0 hisobida g‘alaba qozongan, dunyo esa Ferran Torresning oltin golini muhokama qilayotgan payt. Shunda ijtimoiy tarmoqlarni boshqa bir kadr portlatdi: Albiceleste kiyim almashtirish xonasidan chiqqan qisqa, ammo keskin video.
U yerda – Lionel Messi. Kapitan, ehtimol, Argentina futbol tarixidagi eng muhim 90 daqiqaga (keyinroq 120 daqiqaga) chiqishdan oldin so‘zlayapti. Tanaffusdagi odatiy hayqiriqlar, devorga urilgan mushtlar, “bugun o‘lamiz ham, lekin yutamiz” ohangidagi dramatik nutqni ko‘rishga o‘rgangan muxlislar esa mutlaqo boshqa manzaraga duch keldi.
Messi TyC Sports tasvirga olgan kadrda forma ustidan rasmiy kurtkasini kiygancha, odatdagidek sokin ohangda jamoadoshlari oldiga chiqadi va ispan tilida shunday deydi: “Bueno, muchachos. Tranquilos. Lo más importante es que estemos tranquilos.” “O‘g‘lonlar, tinchlaninglar. Eng muhimi – xotirjam bo‘lishimiz.”
Shu paytgacha hammasi futbol tarixidagi eng katta o‘yindan oldingi klassik kapitan nutqiga o‘xshardi. Lekin keyingi jumla internetni titratdi.
“Olvidense de todo. Jueguen el partido. Piensen solo en correr, muchachos.” “Hammasini unutinglar. Faqat o‘yinni o‘ynanglar. Faqat yugurishni o‘ylanglar.”
Ijtimoiy tarmoqlar darhol savolga to‘ldi. Bu so‘zlar ichkarida nimadir joyidan siljigani, kayfiyat odatdagidan boshqa bo‘lgani haqida ishorami? Hech qanday aniq ichki muammo isbotlanmagan, lekin muxlislar va sharhlovchilar Messining g‘ayrioddiy darajada o‘lchangan, hissiyotdan xoli ko‘ringan murojaatini final oldidan lager kayfiyati o‘zgarganining ramzi sifatida talqin qila boshladi.
Kapitan “xotirjam bo‘laylik” deb iltimos qildi. Maydonda esa Argentina aynan shu fazilatni topa olmadi.
O‘zini yo‘qotgan chempion
Argentina MetLife Stadiumga Ispaniyani o‘yin bilan yutish uchun kelmadi. Ular o‘zlarini ikki yil davomida dunyoning eng kuchli jamoasi darajasiga olib chiqqan uslubni chetga surdi. To‘pni nazorat qiladigan, pressingni yoqtiradigan, kombinatsiyani qadrlaydigan jamoa o‘rniga boshqa Argentina paydo bo‘ldi: o‘yinni bo‘lib tashlaydigan, ritmni sindiradigan, raqibning nerviga o‘ynaydigan jamoa.
Ispaniyaning erkin oqayotgan kombinatsion futboli ularni tezda asabiylashtirdi. Luis de la Fuente boshchiligidagi jamoa to‘pni aylantirarkan, Argentina ko‘proq soyalarni quvdi. Raqib pressingini yorib o‘tish o‘rniga, ular kontaktni qidirdi, to‘xtashlarni ko‘paytirdi, bahslarni kuchaytirdi. O‘yin davom etgan sari bu yondashuv yanada qo‘pol tus oldi.
Bosim ostida qolgan, to‘pga ega bo‘lishni uddalay olmagan jamoa oxir-oqibat o‘z chegarasidan o‘tdi. Enzo Fernándezning maydondan chetlatilishi – shu asabiylashuv, shu ichki portlashning mantiqiy yakuni bo‘ldi. Yakunda esa finalni yodda qoldiradigan futbol emas, balki xunuk yakunlagan bahs, to‘qnashuvlar va o‘yin tugagach yuzaga kelgan mojaro bo‘ldi.
Messining “faqat yugurishni o‘ylanglar” degan gapi, nihoyat, o‘ziga xos timsolga aylandi: Argentina yugurdi, urishdi, bahslashdi, lekin o‘ynamadi.
Ispaniyaning 120 daqiqalik bo‘g‘ishi
Boshqa tomonda esa – mutlaqo teskari manzara. Ispaniya bir lahzaga ham o‘zini yo‘qotmadi. Ular Messi boshchiligidagi, ketma-ket ikkinchi jahon chempionligini quvlayotgan jamoaga qarshi o‘ynayotganini yaxshi bilardi. Lekin qo‘rquvni tanlamadi, to‘pni tanladi.
Luis de la Fuente o‘z jamoasini finalga tayyorlashda darslikka tushadigan ish qildi. Ispaniya Argentina pressingini bo‘sh zonalarga paslar bilan yorib o‘tdi, yarim himoyada raqibni son jihatdan ham, sifat jihatidan ham bo‘g‘di, Messiga zarur bo‘lgan bo‘shliqni deyarli butunlay yopdi. Har bir pressing to‘lqiniga javoban ular yana bir qo‘shimcha pas, yana bir burilish, yana bir pozitsion ustunlik topdi.
120 daqiqa davomida Ispaniya o‘z yo‘lidan chekinmadi. To‘pni yo‘qotgan zahoti qaytarib oldi, himoyada chiziqlar orasidagi masofani qisqa tutdi, Argentina esa asta-sekin nafaqat oyoqda, balki ruhiy jihatdan ham charchab bordi.
Oxiri bosim samara berdi. Ferran Torres qo‘shimcha bo‘limlarda zarbani topdi, zarbaga esa Ispaniya butun o‘yinda pishitgan ustunlik, taktik tartib va ruhiy barqarorlik olib keldi. To‘p to‘rni topgan paytda, bu nafaqat finalning, balki butun turnirning mantiqiy yakudek tuyuldi.
Yevropa chempionidan dunyo tepasiga
Bu g‘alaba Ispaniyaning ikkinchi Jahon chempionligi bo‘ldi. Birinchi marta – 2010 yil. Qiziq bir tasodif: har ikkala safar ham ular turnirga amaldagi Yevropa chempioni sifatida kelgan.
O‘sha paytda tiki-taka inqilobi haqida gapirilgan bo‘lsa, bu safar De la Fuente boshchiligidagi jamoa boshqacha, lekin baribir o‘ziga xos mukammal ko‘rinish berdi: tezroq, vertikalroq, lekin baribir aqlli pozitsion o‘yin, to‘pni qadrlash va maydonni to‘liq boshqarish.
MetLife’dagi final shuni ko‘rsatdi: Ispaniya o‘z falsafasiga sodiq qolgan holda, uni zamonga moslashtirib, yana cho‘qqiga chiqdi. Argentina esa o‘zini chempion qilgan yo‘lni tark etib, raqib ritmini buzishga urinib, eng katta sahnada o‘z yo‘lini yo‘qotdi.
Kiyim almashtirish xonasidagi o‘sha qisqa, sokin nutq endi boshqacha eshitiladi. Messi “hammasini unutinglar” degan edi. Savol shuki, Argentina shu jarayonda o‘zini ham unutib qo‘ymadimi?
