Tomас Tuchel: Nazorat va xaos o‘rtasidagi tanlov
Tomас Tuchel yozda AQShni tark etganida, boshida bitta fikr aylangandi: ko‘proq nazorat. Oradan ikki oy o‘tib, u endi boshqa so‘zlarni tanlayapti – “xaosni quchoqlash”.
Bu qarama-qarshilik emas, balki yangi Angliyaning konturi.
AQShdan keyingi savol: nazorat yetdimi?
Jahon chempionatida uchinchi o‘rin – 1966 yildan buyon Angliya uchun eng yorqin natija. Lekin Argentina bilan yarim finaldagi og‘riq hali ham ketgani yo‘q. Anthony Gordon gol urganidan keyin hamon Tuchelni qiynaydigan savol bitta: jamoa oldinda borayotgan paytda o‘yinni qo‘lga ola olmadi, nazoratni ushlay olmadi va oxirida quladi.
O‘sha paytda nemis murabbiy aniq gapirgan: nazorat yetishmadi, shu sabab yiqildik. Endi esa u o‘zi tan oladi – hammasini boshqarishga urinish ham chegaraga yetib keldi.
“Futbol vaziyatlarga moslashish haqida, – deydi u. – 6:4 bo‘lgan Fransiyaga qarshi o‘yin murabbiy uchun hazm qilish qiyin, lekin odamlar buni hayotidagi eng yoqimli tomoshalardan biri sifatida eslashadi. Balki nazorat istagimni biroz chetga surib, ozgina ko‘proq xaosga ruxsat berishim kerakdir. Ehtimol, shu bizdan eng yaxshisini chiqarar.”
Tuchelning bugungi Angliyasi aynan shu savol atrofida aylanmoqda: tartibli, hisob-kitobli futbolmi yoki ritmi uzluksiz o‘zgarib turadigan, raqibni hayron qoldiradigan o‘yinmi?
So‘z – xaos, amalda – texnika va tartib
Gaplari bir tomonda, lekin yangi tarkibga qarasangiz, Tuchelning yuragi hanuz nazorat tomonga tortayotganini ko‘rasiz.
Trent Alexander-Arnold qaytdi. Cole Palmer qaytdi. Ikkalasi ham to‘p bilan qaror qabul qilish tezligi, maydonni ko‘rish qobiliyati bo‘yicha Angliya futbolidagi eng nozik texnikalardan. Bu – xaosni emas, tartibni eslatadi.
Bournemouth yarim himoyachisi Alex Scott va Newcastle chap qanot himoyachisi Lewis Hall ham chaqirildi. Ikkalasi ham to‘pni oyoqda ushlash, bosim ostida to‘g‘ri yechim topish bo‘yicha juda sokin, hisob-kitobli o‘yinchilar. Bu ham nazoratning yana bir qatlamidir.
Shunga qaramay, Tuchel muvozanat izlayapti. U nazoratdan butunlay voz kechmaydi, lekin o‘yinni ham bo‘sh qo‘yib yubormaydi. Ideal variant – ikkisining kesishgan nuqtasi.
Shu yerda sahnaga Rio Ngumoha chiqadi.
Ngumoha va yangi Angliyaning betartib ritmi
Liverpool qanot hujumchisi atigi 18 yoshda. Lekin bu mavsum startidayoq uning o‘yini ko‘pchilikni o‘ylantirdi. Andoni Iraola qo‘l ostida u ikkala qanotda ham o‘ynab, tezligi, fintlari, kutilmagan driblinglari bilan raqib himoyachilarini chalg‘itib yuribdi.
Ngumoha ilk bor kattalar terma jamoasiga chaqirilishi – Tuchelning hujum chizig‘ini yangilash istagining eng yorqin signali. Bu – xavfga borish, natijani faqat struktura bilan emas, ijodkorlik bilan ham qidirish.
Murabbiy Fulham hujumchisi Josh King ham deyarli eshik oldida turganini ochiqladi. Bu ham bir xabar: Angliyaning oldingi chizig‘i o‘zgaryapti, raqiblar uchun o‘qilishi qiyin bo‘lgan, ko‘p vektorli hujumlar uchun zamin hozirlanmoqda.
Shu bilan birga, Tuchel to‘liq “qo‘l tormozi”ni yechib yubormaydi. U hamon o‘zini va jamoasini “Premier League tezligi + nazorat” formulasiga yaqinlashtirishga urinmoqda.
“Orzumiz shuki, ba’zi paytlar 10 daqiqaga bo‘lsa ham Ispaniyaga o‘xshab o‘ynashimiz, – deydi u. – Lekin ko‘proq o‘ylab qarasam, aslida o‘z kuchli tomonlarimizga ko‘proq ishonishimiz kerak. Xorvatiyaga qarshi ikkinchi bo‘limdagi, Fransiyaga qarshi birinchi bo‘limdagi o‘yinni ko‘proq daqiqalarga yoyish. Shunda biz katta qiymat olamiz, muxlislar bilan kuchli aloqa o‘rnatamiz. Bu – Premier League ruhiga mos.”
Tuchel Angliyaning futbolini “iqtisodiy emas” deb ta’riflaydi – ya’ni energiya, pressing, tempga nihoyatda ko‘p kuch sarflanadi. Uningcha, bu yomon emas, aksincha, bu liganing o‘ziga xos go‘zalligi. Har o‘yin maksimal darajada o‘ynalmasa, chempionlik uchun kurashib bo‘lmaydi.
Shu sabab u o‘z fikrini “hali ham biroz ikkilanayotgan” deb tan oladi. Nazoratmi? Xaosmi? Yoki ikkalasini birlashtiradigan o‘sha ideal nuqtami?
Shtabdagi qat’iyat: kim eng yaxshilar – aniq
Bitta narsa esa mutlaqo ravshan: Tuchel kimga ishonishini aniq biladi.
Palmer va Alexander-Arnoldning qaytishi – Jahon chempionati tarkibi bo‘yicha xato tanlovni tan olish emas, deya ta’kidlaydi u. Aksincha, agar barcha futbolchilar sog‘lom bo‘lganida, hozirgi tarkib o‘sha AQShdagi ro‘yxatga juda yaqin bo‘lishini ochiq aytadi.
“Oxirgi oyda nomzodlarni ko‘rib chiqqanimizda, Jahon chempionati tarkibini deyarli davom ettirishni xohlagandim, – deydi Tuchel. – Lekin Reece (James), Dan (Burn), Dean Henderson, John Stones, Jordan Henderson, Djed Spence jarohatlar sabab biz bilan bo‘la olmaydi. Demak, to‘liq davomiylik haqida gap bo‘lishi mumkin emas.”
U bu futbolchilarni nafaqat maydondagi rol, balki ichki muhit, ruh, “birodarlik” tuyg‘usini yaratishdagi o‘rni uchun alohida ajratib ko‘rsatadi. Tuchel bu tamoyildan chekinmasligini, mentalitet borasida murosa bo‘lmasligini ochiq aytadi.
“Endi boshqa futbolchilar oldinga chiqadi. Men bu yig‘inni shunday ko‘ryapman,” – deydi u.
Taktika bo‘yicha esa murabbiy keskin burilish kutmaydi. “Hozircha sxemalarni juda ko‘p o‘zgartirish niyatim yo‘q,” – deya izohlaydi u. Demak, tuzilma saqlanadi, ichiga esa yangi xarakterlar, boshqa ritm, yangi xavf kiritiladi.
Wembleyda sinov: Ispaniya, Chexiya, Xorvatiya
Endi gapni maydonga ko‘chirish vaqti.
Angliya 26 sentabr, shanba kuni Wembleyda Jahon chempioni Ispaniyani qabul qiladi. Bu – Tuchelning “nazorat va xaos” haqidagi barcha gaplari uchun jonli test. To‘pni o‘zida ushlash ustasi bo‘lgan raqibga qarshi Angliya qancha xavf oladi? Qancha nazoratni boy bermaydi?
Keyin safar: 29 sentabr kuni Chexiya, 3 oktabr kuni Xorvatiya. So‘ngra 6 oktabrda Chexiya yana mehmon bo‘lib keladi.
Bu to‘rtta o‘yin Nations League uchun ochko talashishdan ham ko‘proq ma’noga ega. Bu – Tuchelning Angliyasi qaysi yo‘lni tanlashini ko‘rsatadigan davr. Wembley chiroqlari ostida savol aniq bo‘ladi: bu jamoa tartib bilan g‘alaba qozonadimi yoki nazorat bilan uyg‘unlashgan xaos uni yangi bosqichga olib chiqadimi?
