Patrick Vieira: Senegal terma jamoasi bosh murabbiyi
Patrick Vieira nihoyat bolalik orzusiga qaytdi. U endi Senegal terma jamoasi bosh murabbiyi. Uning so‘zlari qisqa, lekin og‘ir: bu lavozim – “sharaf” va “yurakdan chiqqan qaror”.
50 yoshli mutaxassis G‘arbiy Afrikada tug‘ilgan, lekin futbol tarixida u avvalo Fransiya bilan bog‘liq: 1998-yilgi Jahon chempionati, 2000-yilgi Yevropa chempionati – ikkalasida ham “Les Bleus” safida kubok ko‘targan. Endi esa u o‘zi tug‘ilgan yurtga qaytib, Teranga Lions boshida ilk xalqaro murabbiylik ishini boshlamoqda.
Dakar shahrida bo‘lib o‘tgan taqdimot marosimida u bir necha bor “g‘urur” so‘zini ishlatdi. Bu safar u klub emas, butun xalqning ramzi bo‘lgan jamoani qabul qilyapti.
Jahon sahnasida o‘zgargan Senegal
Vieira Pape Thiaw iste’fosidan so‘ng lavozimni qabul qildi. Senegal esa hozir oddiy afrikalik jamoa emas, global sahnada o‘z o‘rnini talab qilayotgan kuch.
2026-yilgi Jahon chempionati bu borada achchiq saboq bo‘ldi: Belgiya bilan o‘yin, 85-daqiqagacha 2:0 hisobida oldinda, yakunda esa 3:2 hisobida mag‘lubiyat va turnirdan chiqib ketish. Bunday qulash iz qoldirmasdan o‘tmaydi.
Shunga qaramay, bu avlod qo‘lga kiritgan sovrinlar ham bor. 2025-yilda Marokashga qarshi finalda qo‘shimcha daqiqalarda urilgan yagona gol Senegalga Afrika Kubogini olib kelgandi. Ammo bahs hali yakuniga yetgani yo‘q: finaldagi penalti atrofidagi mojaro, Senegal o‘yinchilari va shtabining maydonni tark etishi, kubokning vaqtincha mezbonlarga topshirilishi – endi hammasi Sport arbitraj sudi qo‘lida. Qog‘ozda chempion hali aniq emas, ammo maydonda bu jamoa o‘zini Afrika tojiga loyiq ekanini allaqachon isbotlab bo‘lgan.
Vieira ham shunga urg‘u berdi: Senegal endi 10–15 yil avvalgi darajada emas. Natijalar, ambitsiya, bosim – hammasi oshgan. Endi bu terma jamoa o‘zini “katta davlatlar” qatorida ko‘radi va bosh murabbiy ham shu mezonda baholanadi.
“Hammasini buzib tashlash uchun kelmadim”
Vieira o‘z falsafasini aniq chizib berdi. U qayta qurish haqida emas, davom ettirish haqida gapirdi.
U jamoaga “aniq tuzilma”, “intensivlik” va “tajovuzkorlik” olib kirishni rejalashtiryapti. Lekin shu bilan birga, so‘nggi yillarda federatsiya yaratgan poydevorni buzishni istamaydi. U yangi bob ochmoqchi, lekin eski kitobni yirtib tashlamasdan.
Murabbiy Senegalning asosiy kuchini sanab o‘tdi: identitet, birlik, birga qiynalishga tayyorlik. Bu xususiyatlar yo‘qolmasligi kerak, aksincha, yangi bosqichga ko‘tarilishi lozim.
Uning so‘zlariga ko‘ra, loyiha muvaffaqiyati uchun butun mamlakat birlashishi kerak. U “jamoa sha’nini tiklash” uchun “jon-jahdi bilan ishlash”ga va’da berdi. Gap shunchaki taktika va sxemalarda emas, gap milliy g‘ururda.
Boshlanishga ham vaqt yo‘q: Afcon 2027 saralashi allaqachon eshikda
Vieira uchun “moslashish davri” degan narsa bo‘lmaydi. U darhol jangga tashlanadi. 2027-yilgi Afrika Kubogi saralashi allaqachon start olgan, bu oyning o‘zida ikki o‘yin, noyabrda yana ikkitasi, 2027-yil martda yakuniy turlar.
Uning debyuti aslida 25-sentyabr kuni Dakarda, Mozambikga qarshi o‘yinda bo‘lishi kerak edi. Lekin poytaxt 2026-yilgi Youth Olympic Games tayyorgarligi bilan band, shuning uchun uchrashuv joyi almashtirildi. Endi Senegal safarda o‘ynaydi.
Vieira bu qarorni og‘irlik bilan qabul qilgani seziladi, ammo bahona qidirmaydi. U buni qiyinchilik sifatida tan oladi va “qabul qilib, yechimini topamiz”, deydi. Bosh murabbiy uchun ilk sinov – nafaqat raqib, balki sharoit ham.
Keyingi raqib – 29-sentyabr kuni safarda Ethiopia. Demak, yangi murabbiy ilk oyning o‘zida ikki marta safarga chiqadi. Bu jamoa xarakterini sinovdan o‘tkazadigan tezkor marafon.
Sadio Manesiz, Mendisiz Senegal
Bu safar Teranga Lions bir nechta asosiy figuralarsiz maydonga tushadi. Yillar davomida darvozani qo‘riqlab kelgan Edouard Mendy terma jamoadagi faoliyatini yakunladi. Bu – butun avlod uchun ramziy uzilish.
Eng katta savol esa, albatta, Sadio Mane atrofida. Vieira uning “biroz jismoniy muammo” sabab safdan tashqarida qolishini aytdi. Shunga qaramay, u 34 yoshli hujumchini keyingi safar tanloviga “deyarli aniq” qaytishini ta’kidladi – albatta, sog‘lig‘i ruxsat etsa. Demak, bu hali xayrlashuv emas, balki qisqa tanaffus.
Yana bir yo‘qotish – o‘ng qanot himoyachisi Krepin Diatta. U hozir klubsiz, shu sababli tarkibdan tashqarida qoldi. Hujumchi Ismaila Sarr ham yo‘q: u Crystal Palace safida bu mavsumda maydonga tushgani yo‘q, transfer atrofidagi mish-mishlar va son-dumba jarohati uni ham Senegal yig‘inidan uzoqlashtirdi.
Vieira ilk ro‘yxatini shundoqdayoq murakkab sharoitda tuzmoqda. Lekin bunday vaziyatlar murabbiyning haqiqiy qiyofasini ko‘rsatadi.
Murabbiy sifatida og‘ir yo‘l, lekin qattiq toblangan xarakter
Vieiraning o‘yinchi sifatidagi karerasini eslatishning hojati yo‘q: kuboklar, yulduzlar, Arsenaldagi afsona maqomi. Lekin murabbiy sifatida u hali o‘sha darajadagi muvaffaqiyatni topgani yo‘q.
New York City, Nice, Crystal Palace, Strasbourg, Genoa – har bir bosqichda o‘ziga xos sinovlar, o‘ziga xos zarbalar bo‘ldi. Crystal Palace bilan 74 o‘yinda atigi 22 g‘alaba. Genoada esa manzara yanada keskinroq: 2024–25 mavsumida jamoani Serie Ada saqlab qoldi, lekin keyingi mavsum startida 9 o‘yindan 6 tasida mag‘lubiyat – va noyabrda iste’fo, klub turnir jadvalining eng past pog‘onasida.
Vieira bu haqda gapirganda o‘zini oqlashga urinmaydi. U tajriba haqida so‘zlaydi. U o‘zini “har doim ijobiy qaraydigan odam” deb ta’riflaydi va har bir bosqichdan saboq olganini aytadi. Genoa davri ham uni sindirmagan, aksincha, murabbiy sifatida o‘stirganini ta’kidlaydi.
Uning ishonchi qat’iy: hozirgi Vieira – Genoa davridagidan kuchliroq murabbiy. Va bu tajriba Senegal muxlislarining talabiga javob bera olishiga ishonch beradi.
Dakar tunidagi bayroq va qaytish hissi
Vieiraning Dakar aeroportiga kelishi allaqachon kichik bayramga aylandi. Ijtimoiy tarmoqlarda tarqalgan videolarda u Senegal bayrog‘ini baland ko‘tarib, muxlislar bilan qo‘l berib ko‘rishayotgani aks etgan. Atrofini o‘rab olgan olomon, yuzlardagi quvonch – bu shunchaki yangi murabbiy kutib olish marosimi emasdi, bu qaytib kelgan o‘g‘ilni qarshi olish edi.
U bu iliq kutib olishni alohida ta’kidlab, muxlislarga minnatdorlik bildirdi. Uning so‘zlari sodda, lekin mazmunli: bu lavozim – nafaqat karerasidagi yangi bosqich, balki “uyga qaytish”.
Endi esa u shu uyda natija ko‘rsatishi kerak. Senegal allaqachon Afrikani zabt etgan, jahon sahnasida esa o‘zini kuchli raqib sifatida tanitgan. Savol bitta: Patrick Vieira bu avlodni yanada balandroqqa olib chiqadimi yoki bu hikoya eng muhim bobida sinovga chiday olmay qoladimi?
