Sophie Cunninghamning ijtimoiy tarmoqdagi savoli: qishloq yerlarini qanday saqlaymiz?
Sophie Cunningham bu safar uchlik otish yoki himoyadagi fidoyiligi bilan emas, bitta ijtimoiy tarmoq posti bilan mamlakat e’tiborini tortdi. Indiana Fever yulduzi maydondagi o‘yinidan ham ta’sirliroq ish qildi: u bir paytning o‘zida ham chap, ham o‘ng qanotni jahli chiqargan kam sonli sportchilardan biriga aylandi.
Bitta savol bilan.
X tarmog‘ida Cunningham shunchaki yozdi: “so how do we save our farm land and stop all these dumb data centers?”
Shu kifoya bo‘ldi. Portlash.
Birgina post millionlab odamlarni bahsga tortdi. 8 milliondan ortiq ko‘rish, 4 mingdan ziyod repost va 6 mingga yaqin izoh — bu allaqachon uning eng “portlagan” posti. Bu ham yetmagandek, u allaqachon Caitlin Clarkdan keyingi eng yirik WNBA yulduzlaridan biri sifatida tilga olinayotgan bir paytda.
Bu safar esa gap uchliklar yoki statistikalar haqida emas. Gap shundaki, Cunningham ijtimoiy tarmoqlarda odatda bir-birini “blok” qilib yashaydigan ikki lager – liberal va konservatorlarni – bitta savol atrofida birdek asabiylashtirdi.
Chap tomonda norozilik. O‘ng tomonda ham norozilik. O‘rtada esa Sophie.
Bitta tvit, to‘rtta front
Post ostidagi javoblar rang-barang. “Project Liberal” singari chap qanot akkauntlari ham, konservativ lagerdagi taniqli siyosiy figur Stephen Miller ham norozi. Oddiy foydalanuvchilar ham o‘z navbatida uni tanqid ostiga olgan.
Nega? Ko‘pchilik aniq tushuntira olmaydi.
Aslida, masalaning markazida oddiy savol turibdi: ma’lumot markazlari qayerda va qanday qurilyapti? Qancha yer egallaydi? Qishloq xo‘jaligi yerlariga bosim qanchalik kuchli?
Ko‘pchilik bu markazlar qanday ishlashini ham to‘liq tasavvur qilmaydi. “Bulut” degan tushuncha smartfonlarimizda qanday ishlashini aniq tushuntirib bera oladiganlar ham kam. Baribir hammamiz foydalanamiz. Qayerga ketayotganini bilmaymiz, lekin surat, hujjat, xabarlarimizni o‘sha yerga yuboramiz.
Ma’lumot markazlari ham hozir shunday mavhum tushuncha bo‘lib turibdi. Ular haqiqatan ham qanchalik xavfli? Haqiqatan ham shuncha ko‘p yer yutib yuboryaptimi? Suv resurslarini chindan ham talayaptimi? Yoki bu faqat navbatdagi qo‘rquvmi?
Aniq javob yo‘q. Lekin savol bor. Va Cunningham aynan shu savolni keskin shaklda qo‘ydi.
Qishloq, texgigantlar va suv orasidagi chiziq
Cunninghamning xavotiri aniq: u ma’lumot markazlari “bizning buyuk qishloq yerlarimiz” ustiga qurilayotganini aytmoqda. Bu qanchalik keng ko‘lamda ro‘y berayotgani aniq emas, lekin alohida shtatlarda qishloq xo‘jaligi yerlari, subsidiyalar, infratuzilma va katta texnologiya kompaniyalari manfaatlari to‘qnash kelayotgani sir emas.
Post ostidagi bahslar aynan shu yerda qaynaydi: kimdir uni texnologiyadan qo‘rqayotganlikda ayblaydi, boshqalar esa aksincha, qishloq xo‘jaligini himoya qilgani uchun maqtaydi. Yana bir qism foydalanuvchilar hukumat imtiyozlari va soliq chegirmalarini tilga oladi, ayrimlar esa ekologik xavflarni eslatadi.
Bir narsa aniq: Cunningham tasodifan emas, jamiyatdagi eng og‘riqli chiziqlardan biriga tegib ketdi — qishloq Amerikasi, Big Tech, davlat subsidiyalari va atrof-muhit ustuvorliklari kesishgan nuqtaga.
Yozning sust kunlarida internetni uyg‘otgan savol
Kundalik mavsum bahslari, transfer xabarlari va odatiy sport yangiliklari fonida bu post boshqacha ko‘rindi. Sportchi odatda siyosiy maydonda ko‘p ko‘rinmasligi mumkin, lekin u savol bergan zahoti jamiyatdagi keskin bo‘linishlar yana yuzaga qalqib chiqdi.
Eng qizig‘i, bahsda qatnashayotganlarning ko‘pi ma’lumot markazlari texnik tomonini ham, ularning haqiqiy ekologik izini ham oxirigacha tushunmaydi. Lekin hamma pozitsiya tanlashga shoshadi. Aynan shu — hozirgi davrning portreti.
Cunningham esa atigi bir savol berdi. U javob bermadi, u hukm ham chiqarmadi. Shunchaki: “Qanday qilsak, qishloq yerlarini saqlab qolamiz?” dedi.
Yana bir g‘oya ham ko‘tarildi: “fermalarni saqlash uchun golf maydonlarini qisqartirish kerak”, degan izohlar paydo bo‘ldi. Bu esa alohida front. Chunki golf maydonlariga tegish — butunlay boshqa urushni boshlab berishi mumkin.
Bir tomonda ma’lumot markazlari, bir tomonda qishloq xo‘jaligi, yana bir tomonda golf maydonlari. Savol esa o‘sha-o‘sha: kimning yeri, kimning suvi, kimning kelajagi ustuvor bo‘ladi?
Sophie Cunningham bitta tvit bilan aynan shu bahsni stol ustiga qo‘ydi. Endi esa navbat javob berishi kerak bo‘lganlarga.
