2030 Jahon chempionati finali: Marokash va Ispaniya o'rtasidagi siyosiy bahs
2030 yilgi Jahon chempionati hali boshlanmagan, lekin uning eng katta savoli allaqachon qizg‘in bahsga aylangan: final qayerda o‘tkaziladi?
Marokash, Ispaniya va Portugaliya musobaqani birgalikda mezbonlik qiladi. Turnirning ilk uch uchrashuvi esa turnirning 100 yilligiga ishora sifatida Urugvay, Argentina va Paragvayda o‘tkaziladi. Ammo eng muhim sahna – final stadioni – hanuz noma’lum.
Shunga qaramay, siyosiy maydonda so‘zlar allaqachon finalga xos keskinlikka kirib bormoqda.
Kasablanka va’da qilindi, bosh vazir tormozni bosdi
Marokash futbol federatsiyasi prezidenti Fouzi Lekjaa yaqinda bir siyosiy partiya tadbirida Kasablanka Jahon chempionati finalini qabul qilish “sharfiga ega bo‘ladi”, deb e’lon qildi. Bu gap zalni qizitdi, ammo hukumat rahbarini esa darhol sergaklantirdi.
Bosh vazir Aziz Axannush mitingda Lekjaaga yuzlanib, ochiqcha ogohlantirdi:
“Biz hali ittifoqchilarimiz – Ispaniya va Portugaliya – bilan bu masalani muhokama qilmaganimizda, Marokashda katta final o‘tkazishni va’da qilmang”, – dedi u.
So‘ngra ohang yanada keskinlashdi: “Birodarlar, biroz hurmat bo‘lsin. Bizning oyoq ostimizdan gilamni tortib olish uchun saylov va’dalaridan foydalanishni bas qiling. Bu ulkan masalalar. Final qayerda bo‘lishini hal qilish – eng yirik qarorlardan biri.”
Birgina jumla bilan bosh vazir sport mavzusini siyosiy maydonga ko‘chirdi: federatsiya rahbariga nafaqat FIFA, balki ichki siyosiy muvozanat oldida ham javobgarlikni eslatdi.
Ispaniya: “Final boshqa joyda bo‘lishi mumkin emas”
Bu orada Ispaniya tomoni ham jim emas. Ispaniya futbol federatsiyasi prezidenti Rafael Louzan allaqachon finalni o‘z uyida ko‘rayotganini yashirmayapti.
U radioefirda shunday degan: “Hali rasmiy qaror qabul qilinmagan bo‘lsa-da, menimcha, final Ispaniyada bo‘ladi, chunki boshqacha bo‘lishi mumkin emas. O‘zingiz bilasiz, hozir biz jahon chempionimiz”.
Uning fikricha, Ispaniyaning yirik sport tadbirlarini tashkil etishdagi tajribasi shubhasiz va “haqiqat shuni ko‘rsatadiki, katta final Ispaniyadan boshqa joyda bo‘lishi ham, bo‘lishi kerak ham emas”.
Bu so‘zlar nafaqat sportiy ambitsiya, balki siyosiy bosim ham. Ispaniya o‘zini tabiiy markaz sifatida ko‘rsatmoqchi: yangi jahon chempioni, kuchli infratuzilma, tarix, tajriba.
Stadionlar poygasi: gigantlar kurashi
Final mezbonligi uchun bahs qog‘ozda emas, beton va po‘latda ham davom etmoqda.
Marokash ulkan loyiha ustida ishlamoqda: 115 ming tomoshabinga mo‘ljallangan yangi stadion qurilishi rejalashtirilgan. Agar bu loyiha yakunlansa, u dunyodagi eng katta futbol stadioni bo‘lib, Marokashning finalga da’vosini juda jiddiy asoslaydi.
Ispaniyada esa tayyor “brendlar” bor. Madriddagi qayta qurilgan Santiago Bernabeu hozir 83 ming tomoshabinni sig‘dira oladi. Barselonadagi Spotify Camp Nou rekonstruksiyadan so‘ng 105 ming o‘ringa ega bo‘lishi kutilmoqda.
Raqamlar shuni ko‘rsatadiki, har ikki tomon ham final uchun infratuzilmaviy dalillarni qo‘lida ushlab turibdi: biri – mutlaqo yangi gigant, ikkinchisi – allaqachon dunyoga tanilgan arenalar.
FIFA sukut saqlayapti
Bu bahs fonida hammasini hal qiluvchi yagona ovoz – FIFA. Tashkilot hozircha bir og‘iz gap bilan cheklanmoqda: “Qaror o‘z vaqtida qabul qilinadi”.
Bu jumla ortida esa siyosiy savdolashuv, diplomatik uchrashuvlar va uch mezbon mamlakat o‘rtasidagi muvozanat yotgani aniq. 2026 yilgi Jahon chempionatida ham final mezboni – Nyu-Jersi – rasmiy tarzda turnirga ikki yil qolganda tasdiqlangan. Demak, 2030 yil uchun ham bu jarayon cho‘zilishi tabiiy.
Uch sherik, bitta sahna
Marokash – yangi gigant stadion va Afrika uchun ramziy ma’no bilan.
Ispaniya – jahon chempioni maqomi va sinovdan o‘tgan infratuzilma bilan.
Portugaliya – bu bahsda hozircha sokinroq, ammo hamon rasmiy hamkor.
Bosh vazir Axannushning keskin chiqishi shuni ko‘rsatdi: 2030 yilgi final maydoni endi nafaqat sport, balki ichki siyosat va mintaqaviy nufuz masalasiga aylangan.
Endi savol bitta: tarixiy kubokni ko‘taradigan jamoa qaysi shaharda osmon sari qo‘l ko‘taradi – Kasablanka yorqin yangi gigant ostidami yoki Madrid va Barselona orasidagi ispan gigantlaridan biridami?
