2030 jahon chempionati finali: Marokash va Ispaniya o‘rtasidagi siyosiy kurash
2030 yilgi jahon chempionati hali start olmagan, lekin final bahsi allaqachon qizib ketdi. Maydonda emas, siyosiy sahnada.
Turnirni Marokash, Ispaniya va Portugaliya birgalikda qabul qiladi. Yubiley yiliga ishora sifatida dastlabki uchta o‘yin Urugvay, Argentina va Paragvayda o‘tkaziladi. Qolgan mezbon stadionlar ro‘yxati taklif qilingan, lekin yakuniy ro‘yxat ham, eng muhimi – final manzili ham hali tasdiqlangani yo‘q.
Shunga qaramay, siyosiy bayonotlar allaqachon chiziqdan chiqib ketdi.
Casablanca va’da qilindi, bosh vazir to‘xtatdi
Marokash futbol federatsiyasi (RMFF) prezidenti Fouzi Lekjaa o‘z mamlakatidagi siyosiy partiya tadbirida sahnaga chiqdi va Casablanca shahri jahon chempionati finalini qabul qilish “sharfiga muyassar bo‘lishini” e’lon qildi.
Bu gaplar stadiondagidan ko‘ra ko‘proq siyosiy minbarga o‘xshab ketdi. Ayniqsa, saylovoldi kayfiyati sezilib turgan paytda.
Marokash bosh vaziri Aziz Akhannouch esa omma oldida Lekjaani keskin to‘xtatdi. U mitingda shunday dedi:
“Biz hali ittifoqchilarimiz – Ispaniya va Portugaliya bilan bu masalani muhokama qilmagan bo‘lsak, katta final o‘yinini Marokashda o‘tkazishni va’da qilmang. Birodarlar, ozgina hurmat bo‘lishi kerak. Saylov va’dalari bilan bizning oyoq ostimizdan gilamni tortmang. Bu ulkan masalalar. Final qayerda bo‘lishini hal qilish – eng yirik qarorlardan biri.”
Siyosiy signal aniq: Rabotda final masalasi ichki siyosiy kapital uchun ishlatilishini hukumat xohlamayapti.
FIFA esa odatdagidek ehtiyotkorona ohangda javob berdi – ular yakuniy qaror “o‘z vaqtida qabul qilinishini” ma’lum qilish bilan cheklanishdi.
Ispaniya: “Final boshqa joyda bo‘lishi mumkin emas”
Bu orada Ispaniya tomoni sukut saqlamayapti. Ispaniya futbol federatsiyasi (RFEF) prezidenti Rafael Louzan avvalroq final Ispaniyada bo‘lishini ochiq aytgan, hozir esa bu da’vo yanada qat’iy tus olayapti.
U Cadena SER radiostansiyasiga bergan intervyusida o‘z pozitsiyasini aniq ifoda etdi:
“Qaror hali qabul qilinmagan bo‘lsa-da, menimcha, final manzili Ispaniya bo‘lishi kerak, chunki boshqacha bo‘lishi mumkin emas. Bilasiz, hozir biz jahon chempionimiz. Ispaniyaning yirik musobaqalarni tashkil etishdagi salohiyati shubhasiz, shu bois real vaziyat shuni ko‘rsatadiki, grand final Ispaniyadan boshqa joyda bo‘lishi mumkin ham, bo‘lmasligi ham kerak.”
Ispaniya yozda jahon chempionligini ikkinchi bor qo‘lga kiritib, siyosiy va sportiy pozitsiyasini yanada mustahkamlab oldi. Ularning fikricha, kubokni ko‘targan mamlakat – finalni ham qabul qilishi kerak.
Tarix ham ularning yonida: joriy jahon chempionatida Argentina finalda mag‘lub etilgan bo‘lsa-da, final mezboni – Nyu-Jersi – rasmiy ravishda faqat 2024 yil fevralida, turnirga ikki yil qolganida tasdiqlangan. Demak, 2030 yil uchun ham vaqt bor, lekin poyga allaqachon boshlangan.
Stadionlar poygasi: gigant loyihalar va ramziy kuch
Final uchun asosiy dalillar endi faqat siyosiy nutqlarda emas, beton va po‘latda, qurilish kranlari ostida ham yozilmoqda.
Marokash 115 ming tomoshabinga mo‘ljallangan ulkan stadion qurishni rejalashtirgan. Agar loyiha yakunlansa, bu arena dunyodagi eng katta futbol stadioni bo‘ladi. Bunday raqam – nafaqat infratuzilma, balki ambitsiya bayonoti.
Ispaniya esa mavjud gigantlarini yangilash bilan javob qaytaryapti. Madriddagi Real Madrid uyi – Bernabeu – yaqinda tubdan rekonstruksiya qilindi va hozir 83 ming muxlisni sig‘dira oladi. Kataloniyadagi Barcelona uyi – Spotify Camp Nou – qayta qurilish tugagach, 105 ming o‘rinli bo‘lishi kutilmoqda.
Sonlarda raqobat aniq: Marokash – dunyodagi eng katta stadion g‘oyasi bilan, Ispaniya – tarix, infratuzilma va amaliy tajriba bilan maydonga tushgan.
Uchtalik mezbonlik, lekin bitta sahna
2030 yilgi mundial tarixiy bo‘ladi: uchta asosiy mezbon, yana uchta Janubiy Amerika davlati ochilish uchrashuvlariga mezbonlik qiladi. Lekin barcha siyosiy, iqtisodiy va ramziy og‘irlik baribir bitta o‘yinga jamlanadi – finalga.
Aynan shu o‘yin uchun Rabot va Madrid hozirdan pozitsiya egallayapti. Bosh vazir Akhannouchning ogohlantiruvi ichki siyosiy o‘yinlarni jilovlashga qaratilgandek ko‘rinadi, lekin u bir haqiqatni ham ochib qo‘ydi: Marokash Ispaniya va Portugaliya bilan bu masalada kelishib harakat qilishi kerak.
FIFA esa nihoyat qaysi shaharni tanlaydi? Casablanca? Madrid? Yoki boshqa variant paydo bo‘ladimi?
Finalga hali yillar bor. Lekin siyosiy va sportiy bosim shundoq hozirdanoq tribuna ustidagi projektorlar kabi qizib turibdi.
