AFC va FIFA o‘rtasida ziddiyat: Jahon chempionati ustidan nazorat kimda?
Osiyo futboli rahbariyati FIFAga ochiqchasiga qarshi chiqdi. Asian Football Confederation (AFC) prezidenti Sheikh Salman bin Ebrahim Al Khalifa FIFAning Jahon chempionati va boshqa turnirlar tijoriy huquqlarini xususiy investorlar qo‘liga berish rejasini “mutlaqo qabul qilib bo‘lmaydigan” deb atadi.
Bu shunchaki norozilik emas. Bu – tuzilma, hokimiyat va futbol kelajagi uchun ochiq kurashning boshlanishiga o‘xshaydi.
20 milliard dollarlik reja va “ko‘r qolgan” konfederatsiyalar
FIFA haftaning boshida 20 milliard dollarlik tijoriy sho‘’ba korxona tuzish niyatini e’lon qildi. Yangi tuzilma Jahon chempionati va boshqa global musobaqalarning tijoriy boshqaruvini o‘z qo‘liga olishi kerak edi.
Aynan shu joyda ziddiyat portladi.
AFC, Kuala Lumpurda joylashgan, Osiyo, Yaqin Sharq va Avstraliyani qamrab oluvchi 47 a’zolik konfederatsiya, bu rejadan faqat ommaviy e’londan keyin xabar topganini ma’lum qildi. Hech qanday maslahatlashuvsiz. Hech qanday oldindan ogohlantirishsiz.
“Sheikh Salman” a’zolarga yo‘llagan maktubida shunday yozadi: AFC na FIFA bilan biror darajada maslahatlashuv ko‘rgan, na taklifning boshqaruv, moliyaviy yoki yuridik tahlilini olgan. U buni “mutlaqo qabul qilib bo‘lmaydigan” deb ta’riflaydi.
Uning so‘zlariga ko‘ra, FIFAning bir tomonlama harakatlari “hamjihatlik, hamkorlik va oshkoralikka” asoslangan qit’alararo futbol tuzilmasining poydevorini yemiradi.
Infantino taklifi va bosim ostidagi muddat
FIFA prezidenti Gianni Infantino bu reja uchun kuchli rag‘bat ham taklif qilgan: u haftaning o‘zida barcha 211 milliy assotsiatsiyaga maktub yuborib, agar ular 19 sentyabrgacha taklifni ma’qullasa, har biriga 40 million dollar ajratilishini bildirdi.
Pul katta. Muddat esa qisqa.
Sheikh Salman aynan shu shoshilinchlikni ham tanqid qildi. Uning fikricha, bunday miqyosdagi qarorlar hech qachon shoshma-shosharlik bilan qabul qilinmasligi kerak, hozirgi jadval esa “nihoyatda cheklangan” o‘rganish muddatini beradi.
U bu tashabbus barcha qit’a konfederatsiyalarining qo‘llab-quvvatlashisiz baribir muvaffaqiyat qozona olmasligini ochiq aytdi.
Osiyo pozitsiyasi: to‘xtang va kuting
AFC prezidenti o‘z a’zolarini shoshilinch ovoz berishdan tiyilishga chaqirdi. U barcha milliy assotsiatsiyalardan FIFA bilan qo‘shimcha muzokaralar va ichki huquqiy-boshqaruviy tahlillar yakunlanmaguncha hech qanday pozitsiya bildirmaslikni so‘radi.
Bu – ochiq signal: Osiyo futboli o‘zini chetga surdirishga tayyor emas.
Sheikh Salman maktubida AFCning barcha a’zolar, FIFA va boshqa manfaatdor tomonlar bilan konstruktiv ishlashga sodiqligini ta’kidladi, lekin bu hamkorlik “ishonch, oshkoralik va birlik” poydevorida bo‘lishi shartligini eslatib o‘tdi.
Qit’alararo kuchlar muvozanati sinovda
AFC – FIFA tarkibidagi olti konfederatsiyadan biri. Uning qo‘lida Osiyodagi klub va terma jamoalar musobaqalarini tashkil etish, tijoriy huquqlarni boshqarish va mintaqaviy rivojlanish dasturlarini yuritish vakolati bor.
FIFAning yangi tijoriy sho‘’ba tuzish rejasi esa aynan shu vakolatlar, pul oqimlari va ta’sir doirasiga bevosita ta’sir qilishi mumkin.
AFCning keskin reaksiyasi, boshqa mintaqaviy konfederatsiyalar bildirgan noroziliklar bilan birga, bitta savolni o‘rtaga tashlaydi: global futbol boshqaruvida qit’a konfederatsiyalari hanuz real kuchmi yoki endi faqat rasmiy shakl bo‘lib qoladimi?
FIFA hali bu maktubga javob bermagan. Endi navbat ularning pozitsiyasiga.
