Afrika futboli ichida to‘lqin: Infantino qarshisida yangi nom keladimi?
Afrika futbolidagi eng ta’sirli arboblar so‘nggi haftalarda yashirincha harakatga tushdi. Ular FIFA bosh kotibi Mattias Grafström bilan bog‘lanib, Gianni Infantino’ga qarshi prezidentlik saylovida nomzod bo‘lishga tayyormi-yo‘qmi, shuni bilmoqchi bo‘ldi. Bu endi shunchaki pichir-pichir emas – qit’a ichida ochiq norozilik pishib yetilmoqda.
Infantino uchun kutilmagan xavf
Keyingi yili bo‘lib o‘tadigan FIFA prezidentlik saylovida Afrikadan kamida 15ta federatsiya Infantino’ni qo‘llamaslikka tayyor ekani aytilmoqda. Bu holat, rasmiy bayonotlarda esa butunlay boshqa ohang eshitilayotgan bir paytda yuz bermoqda.
CAF yaqinda o‘z ijroiya qo‘mitasi – Exco – Infantino’ni “bir ovozdan” yana qo‘llab-quvvatlaganini e’lon qildi. Ammo ichkarida kayfiyat boshqacha bo‘lib chiqdi. So‘nggi yig‘ilishda 21 nafar a’zodan atigi to‘rt nafari – jumladan CAF prezidenti Patrice Motsepe va Marokashdan vitse-prezident Fouzi Lekjaa – ochiqcha Infantino tarafini olgani, qolganlari esa sukut saqlagani aytilmoqda.
“Qolganlar jim qoldi. Odamlar hozircha ochiq fikr bildirishni xohlamayapti, hamma voqealar qanday burilishini kutyapti”, – deydi yig‘ilishda bo‘lgan manbalardan biri.
Grafström: qarshilikdan “to‘liq qo‘llab-quvvatlash”gacha
Mattias Grafström aslida Infantino’ning eng bahsli tashabbuslaridan biri – Fifa Forward Enterprise (FFE) rejasidan o‘zini uzoqroq tutishga urinib ko‘rgan edi. Jahon futboli boshqaruvida ikkinchi odam bo‘lgan shved mutaxassisi jamoaga yuborgan xatida “shaxslar, beqaror lahzalar va noxush voqealar kelib-ketadi”, deb yozdi. Bu xat FFE orqali Jahon chempionati tijorat huquqlarining 20 foizini sotish rejasi bekor qilinganidan uch kun o‘tib tarqatildi.
Oradan bir kun o‘tib esa keskin burilish yuz berdi. Grafström Infantino’ni “to‘liq qo‘llab-quvvatlash” xatini imzoladi va xodimlarga elektron pochta orqali FFE taklifini keskin tanqid qilgan bosh operatsion direktor Kevin Lamour ishdan olinganini ma’lum qildi.
Shunga qaramay, aynan o‘sha dastlabki qarshilik kayfiyati Afrikadagi muxolif lagerga kuch berdi. Manbalarga ko‘ra, ikki nafar Afrika federatsiyasi prezidenti o‘tgan hafta Grafström bilan alohida telefon orqali gaplashib, uning kelasi yilgi saylovda Infantino’ga raqib bo‘lishga qanchalik tayyorligini sinchiklab so‘ragan. U kutilmagan bu murojaatdan hayratga tushgani va hozircha aniq javob bermagani aytiladi.
“Ular Matthias barcha qit’alarni birlashtira oladi, deb o‘ylashyapti, keyin esa oldinga yurish mumkin bo‘ladi”, – deydi Exco a’zolaridan biri. – “Hozir uning pozitsiyasi qandayligini bilmayman, lekin agar u odamlarni atrofida jamlay olsa, ma’lum darajada qo‘llov oladi. Matthias juda ochiq fikrli, bizning fikrlarimizni har doim tinglaydi”.
Grafström may 2024 yilda FIFA bosh kotibi lavozimiga doimiy ravishda tayinlangan, bungacha vaqtinchalik ishlagan edi. So‘nggi ikki yil ichida u CAF va bir qator Afrika federatsiyalari bilan yaqindan ishladi. Endi esa savol bitta: u shu aloqalarni prezidentlik poygasiga aylantiradimi yoki yo‘qmi?
Afrika – Infantino tayanchi endi titrayaptimi?
CAF an’anaviy ravishda Infantino uchun eng ishonchli tayanch bo‘lib kelgan. Lekin qit’a ichida norozi kayfiyat tobora kuchaymoqda. Asosiy og‘riqli nuqta – Afrika Millatlar Kubogi’ni endi ikki yilda bir emas, to‘rt yilda bir o‘tkazish qarori. Ko‘plab mamlakatlar bu qaror FIFA tomonidan ularga “tushirilgan” deb hisoblaydi.
Bu o‘zgarish qit’adagi siyosiy muvozanatni buzdi. 54 a’zoga ega Afrika bloki FIFA saylovlarida hal qiluvchi kuchga ega: Infantino’ga raqib chiqqan har qanday nomzod 211 a’zodan kamida 106 tasining ovozini olish uchun Afrikadagi ovozlarga tayanishga majbur.
Bu yerda yana bir eski tanish ism paydo bo‘ladi – Sheikh Salman bin Ebrahim Al-Khalifa. U Asian Football Confederation prezidenti sifatida UEFA va Concacaf bilan birga Infantino siyosatiga qarshi frontda ko‘rinmoqda. 2015 yilgi saylovda Infantino’ga yutqazgan bo‘lsa-da, Afrikada hanuz sezilarli ta’sirga ega ekani aytiladi.
“Agar Salman kelsa, u albatta saylanadi”, – deydi Exco’dagi manba. – “Agar Yevropa uni qo‘llasa, u Osiyodan, Concacaf’dan qo‘llab-quvvatlash oladi. Afrikadan ham ma’lum bir qismi unga ovoz beradi. Aniq aytsam, 10–15 federatsiya uni qo‘llaydi”.
Pul va va’da: Afrikani kim ishontira oladi?
Infantino’ga raqib bo‘lishni o‘ylayotgan har qanday nomzodga Afrikadan aniq signal yuborilgan: qit’a uchun pul va infratuzilma rejasiz saylovni yutib bo‘lmaydi. FFE rejasidan kutilgan natija – har bir assotsiatsiyaga yiliga qariyb 20 million dollar atrofida mablag‘ yo‘naltirish edi.
Exco a’zosi shunday deydi: “Agar UEFA yoki boshqalar bundan yaxshiroq narsani taklif qilsa, uni ko‘rsatishsin – kim Infantino’dan yaxshiroq dastur ko‘rsatsa, odamlar o‘sha tomonga ovoz beradi. Kimdir chiqib, ‘Biz UEFA bilan shunday kelishuv qilamizki, kambag‘al mamlakatlarni qo‘llab-quvvatlaymiz, u yerda yaxshi infratuzilma quramiz’, desa, uni qo‘llashadi.”
Savol endi bitta: Afrikaga haqiqiy hamkorlik va’dasini kim beradi – amaldagi prezidentmi, eski raqibmi yoki hozircha sukut saqlayotgan bosh kotibmi?
