Balogun va FIFA: Trumpning ta'siri va Belgiya g‘azabi
Miami shahridan boshlangan voqea butun jahon futbolini larzaga keltirdi. AQSh hujumchisi Folarin Balogun qizil kartochka ortidan olgan diskvalifikatsiyasiga qaramay, Belgiya bilan bo‘ladigan jahon chempionati nimchorak finalida maydonga tushishi mumkin bo‘ldi. Bunga sabab – FIFAning misli ko‘rilmagan qarori va Oq uydan kelgan telefon qo‘ng‘irog‘i.
Qizil kartochkadan – siyosiy sahnaga
Bosniyaga qarshi 2:0 hisobidagi g‘alabada Balogun o‘zining joriy mundialdagi uchinchi golini urdi. Lekin uchrashuvning ikkinchi bo‘limida Tarik Muharemovic to‘pig‘iga tagcharmini qo‘yib yuborgani uchun VAR ko‘magida maydondan chetlatildi.
25 yoshli forvardning zarbasi hakamlar uchun qizil kartochkaga arzigulik deb topildi, ammo AQSh terma jamoasi bosh murabbiyi Mauricio Pochettino bu epizodni hech qachon maydondan haydash darajasidagi qo‘pollik deb hisoblamasligini ochiq aytdi.
Shu payt futbol maydonidan tashqaridagi kuchlar ishga tushdi. AQSh prezidenti Donald Trump FIFA rahbari Gianni Infantino bilan bog‘landi. Manbalarga ko‘ra, u aynan shu qizil kartochkani qayta ko‘rib chiqishni so‘ragan.
Natija uzoq kuttirmadi. FIFA Balogunga qo‘yilgan bir o‘yinlik diskvalifikatsiya ijrosini to‘xtatib turish qarorini e’lon qildi. Qizil kartochkaning o‘zi bekor qilinmadi, lekin jazo “muzlatildi”.
Tashkilot rasmiy bayonotida shunday deyiladi: FIFA Intizom kodeksining 27-moddasiga asosan, Balogunning o‘yin o‘tkazib yuborish jazosi bir yil muddatga sinov tariqasida to‘xtatiladi. Agar shu davr ichida u xuddi shunday darajadagi qo‘pollik takrorlasa, diskvalifikatsiya darhol kuchga kiradi va yangi intizomiy choralar ham qo‘llanishi mumkin.
FIFA intizom organlari qo‘lida bitta kuchli qurol bor: ular sanksiyani to‘liq yoki qisman ijro etmaslikni tanlash huquqiga ega. Bu safar aynan shunday yo‘l tutildi.
Trumpning “adolat” talabi va AQSh lageridagi yengillik
Oq uy bu qarorni bayramona kayfiyatda kutib oldi. Donald Trump o‘zining Truth Social platformasida FIFAga minnatdorchilik bildirib, bu qarorni “katta adolatsizlikni bartaraf etish” deb atadi. Oq uy esa X ijtimoiy tarmog‘ida qisqa, lekin baland ohangli xabar bilan bo‘lishdi: “USA-USA-USA”.
AQSh terma jamoasi lagerida ham kayfiyat keskin o‘zgardi. Balogun qaytishi haqida futbolchilar mashg‘ulotga yo‘l olayotganda, ijtimoiy tarmoqlar orqali xabar topishdi.
“Biz bunga kelayotib bildik, – dedi Christian Pulisic jurnalistlarga. – Avvaliga: ‘Rostdanmi, bu haqiqiymi?’ deb o‘ylaysiz. Keyin esa: ‘Zo‘r xabar ekan’, degan fikr keladi.”
Balogun endi Belgiya darvozasiga ham tahdid solishi mumkin. Himoyachilar uchun bu – murakkab tun.
Belgiya: “Qonun-qoidalar qayerda qoldi?”
Belgiya futbol federatsiyasi (RBFA) esa bu qarorni eshitib hayratdan yoqa ushladi. Ular FIFAning o‘z qoida kitobiga zid ish tutganini ochiq aytmoqda va barcha huquqiy imkoniyatlarni o‘rganishni boshladi.
RBFA bayonotida FIFA Intizom kodeksining aynan 27-moddasiga tayanilganini tan oladi, lekin bir jihatni keskin ta’kidlaydi: 66.4-modda bo‘yicha qizil kartochka avtomatik tarzda keyingi o‘yinni o‘tkazib yuborishni anglatadi. Bu jahon chempionatida olingan barcha qizil kartochkalarda shu tartib qo‘llanib kelgan.
Belgiya tomoni yana bir bandni eslatdi: turnir reglamentining 10.5-moddasida ham aniq yozilgan – to‘g‘ridan-to‘g‘ri yoki ikkinchi sariq kartochka orqali olingan qizil kartochka keyingi uchrashuv uchun avtomatik diskvalifikatsiya demakdir.
Ularning fikricha, FIFA qarori musobaqa reglamenti ruhiga ham, matniga ham zid. Endi savol ochiq: bu faqat bir futbolchiga berilgan imtiyozmi yoki kelajak uchun xavfli pretsedentmi?
Tarix va pretsedentlar: Garrincha, Ronaldo, Madibo
FIFA o‘z qarorini mutlaqo havodan olib qolgani yo‘q. Tarixda shunga o‘xshash holatlar bo‘lgan.
O‘tgan yili Portugaliya sardori Cristiano Ronaldo Irlandiyaga qarshi saralash o‘yinida maydondan chetlatilgach, uch o‘yinlik diskvalifikatsiyaning ikki qismi FIFA tomonidan “osib qo‘yilgan” edi va u jahon chempionati guruh bosqichidagi ilk uchrashuvlarda maydonga tushishga ruxsat olgan.
Qatar yarim himoyachisi Assim Madibo esa keskinlik chegarasini ancha oshirib yuborgan edi: Kanada futbolchisi Ismael Kone jiddiy jarohat olgan to‘qnashuvdan so‘ng unga besh o‘yinlik diskvalifikatsiya berilgan. Bunday vaziyatlarda FIFA keskin choralar ko‘rishini ko‘rsatib qo‘ygan.
Yana bir esdalik – 1962 yil. Braziliya afsonasi Garrincha yarim finalda qizil kartochka olgan, lekin chililik muxlislar va prezident Jorge Alessandri bosimi ostida apellyatsiya muvaffaqiyatli yakunlangach, finalda maydonga tushish huquqini saqlab qolgan. Garrincha o‘sha finalda Chexoslovakiyaga qarshi 3:1 hisobidagi g‘alabada muhim rol o‘ynagan.
Balogun atrofidagi vaziyat ham ana shu tarixiy qatorga qo‘shildi. Bu safar sahnada futbol bilan bir qatorda katta siyosat ham bor.
Endi esa asosiy savol bitta: Seattle kechasida bu qaror maydonda qanday aks etadi – Balogunning goli bilanmi yoki Belgiya adolat talabi bilanmi?
