Bielsaning Ispaniyaga qarshi o‘yini: qutqaruv yoki xayrlashuv?

Uruguay uchun hisob oddiy: Ispaniyaga qarshi faqat g‘alaba. Boshqa natija – 48 jamoali kengaytirilgan Jahon chempionatidan sharmandali erta uchib ketish.

Marcelo Bielsa buni ochiq aytdi: Saudiya Arabistoni va Cape Verde bilan duranglardan so‘ng endi faqat uch ochko qutqaradi. U buni “g‘alaba qilish zarurati va majburiyati” deb atadi. Bu so‘zlar ortida esa bir haqiqat yashirin: bu jamoa hozir o‘zini chizig‘idan pastda ko‘rsatayapti.

Turnir boshlanishidan oldin juma kechasi (shanba tongi, 01:00 BST)dagi o‘yin guruh g‘olibini aniqlaydigan to‘qnashuv sifatida ko‘rilgan edi. Endi esa u Uruguay uchun tirik qolish jangiga aylangan. Mag‘lubiyat – guruh bosqichidayoq 16 ta barvaqt ketgan jamoalar qatoriga tushish demak.

Rang-barang martaba, xavf ostidagi meros

70 yoshli Bielsa odatdagidek aybni o‘z zimmasiga oladi. U “olti ochkodan atigi ikkitasini olganimiz uchun mas’ulman”, deydi. Bu uning uslubi: oqlanmasdan, bahona izlamasdan javobgarlikni o‘zi ko‘taradi.

Ammo bunday yoshi, bunday tajribasi bor murabbiy uchun bu bosqich – martabaning yakuniy boblaridan biri. Uruguay bilan qilayotgan ishi hozircha uning nomiga ishlamayapti. Natijalar ham, o‘yin sifati ham savol ostida.

Shunga qaramay, bu ikki yillik davr faqat qorong‘u fon emas. Ayrim lahzalarda jamoa so‘nggi yillardagi o‘zidan ancha balandroq darajani ko‘rsatdi. Ayniqsa, dastlab.

Qatar Jahon chempionatidan so‘ng Bielsa jamoani qabul qilib olganida, urugvayliklar avlod almashinuvi bo‘sag‘asida edi. U esa, Chilida bo‘lgani kabi, yana o‘ziga mos guruhni topgandek tuyulgandi: yuguradigan, agressiv, hujumkor o‘yin uchun yaratilgandek tarkib.

Janubiy Amerika saralashida start hayratomuz bo‘ldi. Argentina maydonida g‘alaba, Braziliya ustidan ishonchli yutuq, dastlabki olti turda esa boshqa istalgan jamoaga qaraganda deyarli ikki baravar ko‘p gol. Uruguay yana qo‘rqinchli kuchga aylangandek ko‘ringan payt.

Keyin 2024-yilgi Copa America keldi. Boshlanishi yana dovuldek – gollar, bosim, ritm. So‘ng esa jamoa devorga urilgandek to‘xtab qoldi. O‘sha zarba oqibatlari hanuz sezilib turibdi.

Qayerda uzilish bo‘ldi?

Noyabrda USA bilan o‘yinda 1:5 hisobidagi mag‘lubiyat – og‘ir zarba. Ayniqsa, raqib bosh murabbiyi – uning sobiq shogirdi Mauricio Pochettino ekanini hisobga olsak. Mart oyida Wembleyda Angliyaga qarshi o‘yinda esa Uruguay durangni tortib oldi, lekin deyarli maydon markazidan o‘tolmadi. Bielsa jamoasi uchun tasavvur qilib bo‘lmaydigan manzara.

Demak, savol tabiiy: hammasi qayerda chirq etib uzildi?

Javobning bir qismi murabbiy qo‘lidan tashqarida. Klub darajasida qancha urugvaylik futbolchi to‘xtab qolgani, hatto orqaga ketgani ko‘zga tashlanadi. Federico Valverde – Real Madrid yulduzi, lekin bu turnirda hali o‘z so‘zini aytgani yo‘q.

Rodrigo Bentancur, Manuel Ugarte, Facundo Pellistri, Darwin Núñez – hammasida potensial bor, ammo ko‘pchiligi o‘sish o‘rniga o‘sha joyida qolgandek. Bu esa terma jamoa sifatiga bevosita ta’sir qiladi.

Shunday bo‘lsa-da, Bielsa bu tarkibdan ko‘proq narsa siqib chiqarishi kutiladi. U ham shuni tan oladi. Resurs bor, lekin maksimal darajada ishlamayapti.

Uning modeli eskirib qoldimi? Bir paytlar inqilobiy bo‘lgan yuqori pressing, raqibni bo‘g‘ib qo‘yadigan intensivlik bugun deyarli har bir top-klubning kundalik quroliga aylangan. Bielsa uslubi endi sir emas, darslikka aylanib bo‘lgan.

Bielsa o‘zi ham shubhalanayotgandek. Uruguay Jahon chempionati oldidan hech qanday o‘rtoqlik uchrashuvi o‘tkazmadi. O‘rniga – yopiq eshiklar ortida intensiv mashg‘ulotlar, yangi tizim: Valverde o‘ng qanotda, oldinda esa ikki hujumchi. Natija? Saudiya Arabistoniga qarshi o‘yinda bu rejadan ilk bo‘limdayoq voz kechildi, tanaffusdan keyin tanish 4-3-3 ga qaytilganda o‘yin birdan jonlandi.

Ikkinchi bo‘limlarda, Cape Verde bilan uchrashuvda ham Uruguay nihoyat imkoniyatlar yaratdi. Ikki bor o‘zini o‘zi jazolamaganida, allaqachon 1/16 final yo‘llanmasini qo‘lga kiritgan bo‘lardi.

Demak, muammo faqat taxtachadagi chiziqlar va o‘qlar emas.

Soyadagi mojarolar: kiyinish xonasidagi sovuqlik

Ko‘proq ishontiradigan izoh – insoniy munosabatlarda. 2024-yilgi Copa America paytidagi bir oylik yig‘in kiyinish xonasini charchatib qo‘ygandek. Sovuq shamol o‘sha yerda esgan.

Luis Suárez xalqaro futbol bilan xayrlashar ekan, matbuot anjumanini murabbiyga tanqid bilan yakunladi. U Bielsaning sovuqligi, futbolchilarga munosabati, lagerdagi tarang muhit haqida gapirdi. Bu shunchaki alamli veteranning nolasi emasdi – jamoaning eng ko‘p gol urgani, ramziy figuraning og‘ir so‘zlari edi.

E’tiborlisi, terma jamoa ichidan hech kim bu gaplarni ochiqchasiga rad etmadi. Suárezning so‘zlari havoda osilib qolmadi, ular jimlik bilan tasdiqlandi.

Yana bir epizod: qanot hujumchisi Agustín Canobbio. U Bielsa bilan qattiq janjallashgani, uzilish nuqtasi murabbiy uning o‘tirgan holatini tanqid qilgan paytda kelganini aytdi. Maydondagi pressingdan ko‘ra, kiyinish xonasidagi bosim ko‘proq qiynayotgandek.

USA bilan og‘ir mag‘lubiyatdan so‘ng Bielsa o‘zi haqida kamdan-kam murabbiylar tan oladigan gapni ochiq aytdi: u “toksik perfektsionist” ekanini, odamlar bilan munosabat o‘rnatish qanchalik qiyinligini tan oldi.

Savol tug‘iladi: uning yillar davomida afsonaga aylangan g‘alati, biroz yakkalanib yashaydigan xarakteri bugungi avlod futbolchilari bilan qanchalik mos keladi? Hozirgi o‘yinchilar ko‘pincha murabbiydan nafaqat taktik reja, balki insoniy yaqinlik, ishonch, tushunishni kutishadi.

Bielsa esa o‘zi ham ko‘p bora aytganidek, jamoani bir butun mexanizmga aylantirishda tayyorgarlikdan ko‘ra ko‘proq entuziazm, ishtiyoq muhimligini biladi. So‘nggi ikki yilda esa u aynan shu uchqunni yetarli darajada yoqa olmadi.

Zamonga zid murabbiy

Uning ayrim chiqishlari ham bugungi futbol oqimidan chetda qolib ketayotganini ko‘rsatadi. Turnir davomida majburiy suv ichish tanaffuslarini tanqid qildi. Ular, uningcha, “futbolni tushunish bo‘yicha yillar davomida shakllangan madaniy tasavvurni buzadi, hech narsa qo‘shmaydi”. Bielsaga xos ibora, lekin hozirgi davrda bu fikr ko‘pchilikka begona eshitiladi.

Rasmiy FIFA World Cup fotosessiyasida ishtirok etishdan ham bosh tortdi. “Men model emasman”, dedi u, polga qarab turgancha tushgan surati tarqalganidan keyin. Bu ham uning obraziga mos, lekin bugungi futbol industriyasi bilan yana bir to‘qnashuv.

Turnir tugagach, Bielsa iste’foga chiqadi. Bu qaror allaqachon ma’lum. Savol shunda: shu xabar kiyinish xonasini bo‘shatadimi yoki aksincha, jamoani yana bir bor birlashtiradimi? Ba’zan futbolchilar murabbiy bilan xayrlashuv arafasida eng yaxshi o‘yinini ko‘rsatadi.

Uruguay aynan shunday paytda xavfli bo‘lishi mumkin. Jarohatlangan, tanqid ostidagi, lekin baribir mag‘rur. Agar Bielsa va futbolchilari ilk oylaridagidek yana bir-birini topa olsa, Ispaniya ham yiqitilmaydigan devor emas.

Shunda nafaqat Uruguayning turnirdagi taqdiri, balki futbolning eng qiziqarli, eng murakkab murabbiylaridan birining martabasi ham yana bir bor uzayishi mumkin. Yoki bu kecha Bielsaning eng baland sahnada aytgan so‘nggi so‘zi bo‘lib qoladimi?