Brighton: Qulashi tayin klubdan Yevropa sahnasigacha
XXI asr boshlarida Brighton & Hove Albion atrofida bitta savol aylanardi: bu klub umuman tirik qoladimi? Goldstone Grounddan ayrilish, Gillinghamga ko‘chish, so‘ng esa futbol uchun mutlaqo noqulay, sovuq Withdean Stadiumdagi “musofirlik” yillari – hammasi bir paytlar bu jamoani qulash yoqasiga olib kelgan edi. O‘sha paytda Brighton kelajagi haqida orzu qilishdan ko‘ra, omon qolish haqida ko‘proq o‘ylardi.
Bugun esa manzara butunlay boshqa.
Nomadsiz kunlardan Amex sari
Klubning taqdiri keskin burilgan nuqta – 2009 yil. O‘sha payt sahnaga lifelong muxlis bo‘lgan Tony Bloom chiqdi. U shunchaki sarmoyador emasdi, u klubni o‘zining shaxsiy orzusi sifatida qabul qilgan odam edi. Hozir butun Angliyada tanilgan Amex Stadium g‘oyasi aynan o‘shanda kuchli sur’at oldi.
Brighton Bloom qo‘l ostida yetti mavsum ichida League One’dan Premier League sari ko‘tarildi. Endi esa to‘qqiz yildirki, klub yuqori divizionda mustahkam o‘rnashib olgan. O‘sha Withdean tribunalarida sovqotib o‘tirgan muxlislar uchun bu yo‘l xayol ham bo‘lmagan.
Endi Seagulls Yevropaga qaytmoqda. Klub Conference League yo‘llanmasini qo‘lga kiritdi. Yigirma yil avval transfer pullari va stadion uchun ruxsatnomaga zor bo‘lib yurgan Brighton bugun qit’a miqyosidagi turnirga tayyorgarlik ko‘ryapti. Bunday ssenariyni o‘sha payt tasavvur qilish mushkul edi.
“Stadion bo‘lsin” degan kurash va Bloomning haqiqiy ko‘lami
O‘sha og‘ir yillarning bir qismiga murabbiy sifatida Mark McGhee ham guvoh bo‘lgan. Endi esa u klubning 125 yillik tarixiga bag‘ishlangan “Brighton & Hove Albion: Stand or Fall” galereyasi ochilishida qatnashar ekan, o‘sha davrni eslab o‘tdi.
U Dick Knight boshchiligidagi kampaniya haqida gapirib berdi: dengiz bo‘yi bo‘ylab namoyishlar, nutqlar, ma’ruzalar – hammasi bitta maqsad yo‘lida: yangi stadion uchun ruxsat olish. McGhee o‘sha paytlarni yodga olar ekan, ruxsat nihoyat qo‘lga kiritilganini, ammo binoni qurishning o‘zi imkonsizdek tuyulganini aytadi.
Ana shunda Tony Bloom sahnaga chiqdi.
Dastlab ko‘pchilik uni faqat stadion qurilishini moliyalashtiradigan badavlat ishbilarmon sifatida ko‘rdi, xolos. O‘sha paytda hech kim uning asl ambitsiyasi va ko‘lamini to‘liq tushunmadi. Gap faqat yangi arenada emasdi – Bloom klubga zamonaviy trening bazasi, infratuzilma va butun tizimni yuqori darajaga olib chiqadigan konsepsiya olib kirayotgan edi. Brighton atrofidagi kayfiyat esa hanuz “stadion bo‘lsa bo‘ldi” darajasida edi.
“Matematik dahoning” oilaviy izlari
McGhee uchun Bloom familiyasi begona emas. U o‘sha yillarda direktor bo‘lgan Ray Bloom bilan tez-tez uchrashib turganini eslaydi. Har juma Brighton markazidagi Topolino’s restoranida Ray Bloom, Dick Knight va murabbiy uchrashib, klub kelajagini muhokama qilishardi.
Ray Bloom esa har safar bir odam haqida gapirardi – “matematik dahosi” bo‘lgan yosh jiyani Tony haqida. McGhee uni o‘sha payt faqat iste’dodli yigit sifatida eshitgan, keyin esa u klub taqdirini o‘zgartiradigan shaxsga aylanganini ko‘rdi.
Bugun Amexdagi Harry Bloom lounge – bu oilaning klub bilan nechog‘lik chuqur bog‘langanini eslatib turadi. McGhee fikricha, Tony Bloom qilayotgan ishlarini nafaqat Brighton shahri, balki o‘z oilasi nomi uchun ham bajaryapti. Bu klub ular uchun biznes loyihadan ko‘ra, meros va sha’n masalasi.
Kichik sovrinlardan katta orzularga
Brighton tarixida uchinchi va to‘rtinchi divizion chempionliklari, Community Shielddagi g‘alaba, 1983 yilgi FA Cup finali bor. Ammo bu klub endi shunchaki yoqimli xotiralar bilan yashashni istamaydi. Maqsad – jiddiy sovrin ko‘tarish.
McGhee Bloomning niyatini aniq ko‘radi: u oddiy “saxiy homiy” emas. U yutishni istaydi. U bunga zamin yaratmoqda. Murabbiy fikricha, Brighton hozir har mavsum ichki kuboklarda raqobat qila oladigan darajaga yetgan. Yevropada ham bu yil imkoniyat bor.
Premier League titulimi? McGhee bunga real variant sifatida qaramaydi. Lekin FA Cup yoki League Cup? To‘g‘ri shamol esib, qur’a qulay tushsa, Brighton finalga yetib borishi “tabiiy keyingi qadam” bo‘lib ko‘rinadi. Ular allaqachon bu chegaraga yaqinlashib bo‘lgan.
125 yil: qulashi mumkin bo‘lgan klubning muzeydagi ovozi
15 avgust kuni Brighton Museum & Art Gallery binosida yangi doimiy galereya ochildi. U yerda Seagullsning 125 yillik yo‘li jonli hikoya qilinadi. Interaktiv ekspozitsiya, nodir buyumlar, arxiv materiallari, videolar, shaxsiy hikoyalar – bularning barchasi BHAFC qanday qilib ingliz futbolining eng bardoshli klublaridan biriga aylanganini ko‘rsatadi.
Bu nafaqat g‘alabalar galereyasi. Bu yiqilishlar, qaytishlar, stadionsiz qolgan yillar, muxlislarning ko‘chadagi namoyishlari, nihoyat Amexdagi tungi chiroqlar haqida hikoya. Brighton shahri uchun bu klub oddiy sport jamoasi emas, balki shahar yuragi ekani shu yerda ayniqsa yaqqol seziladi.
Oldinda – Manchester United, Panathinaikos va yangi sinovlar
Yaqin haftalarda Brighton uchun sinovlar kam bo‘lmaydi. Carabao Cup uchinchi bosqichida raqib – Manchester United. Bu turnirda ilk bosqichdayoq jiddiy to‘qnashuv, lekin aynan shunday o‘yinlar klubning qanchalik o‘sganini ko‘rsatadi.
Conference League guruh bosqichida esa Panathinaikos va Getafe kutilmoqda. So‘nggi yillarda West Ham, Chelsea va eng achchiq raqib Crystal Palace ham Yevropa turnirlarida muvaffaqiyat nimaligini ko‘rsatib qo‘ydi. Demak, bu yo‘l real.
Savol endi boshqacha: bir paytlar omon qolish uchun kurashgan Brighton, Bloom davrida boshlangan bu uzoq safarni qayergacha yetkazadi?
