Chantelle Cameron: Unifikatsiya jangiga tayyorgarlik va shaxsiy kurashlar
Mikaela Mayer bilan bo‘ladigan, ayollar boksi uchun yil jangiga aylanishi mumkin bo‘lgan unifikatsiya kechasigacha ikki haftadan ham kam vaqt qoldi. Shunday pallada Chantelle Cameronning xotirasi birdan orqaga qaytadi. Oddiy epizod emas, butun hayot yo‘lini burib yuborgan lahza.
U o‘shanda 14 yoshda edi. Psixologiya fanidan GCSE darsi. Sinf jim, o‘qituvchi esa birdan unga yuzlanadi. “U meni butun sinf oldida sharmanda qildi, — deydi Cameron. — ‘Senda kelajak yo‘q, 16ingga borib Tesco’da javon taxlaydigan, ikki bolali ayol bo‘lib qolasanki’, dedi. Ichimdan: ‘Voy, u buni rostakamiga aytdimi?’ deb o‘yladim.”
O‘sha gaplar bugun jahon chempionining yelkasida medal emas, iz qoldirgan chandiqdek turibdi.
Northampton sharqidan jahon tepasigacha
Cameron – professionallar orasida buyuk Katie Taylor’ni yenggan yagona ayol. U endi nafaqat ringdagi chempion, balki ayollar uchun uch daqiqalik raundlar huquqining eng baland ovozli himoyachilaridan biri. O‘tgan yili u WBC kamaridan voz kechdi – tashkilot ayollar ikki daqiqadan ortiq jang qilmasligi kerak, deb turib oldi. Cameron buni kamsitish deb qabul qildi.
Endi u WBO super-yengil o‘rta vazn kamarini Mayerga qarshi, WBC chempioniga qarshi, shanba kuni himoya qiladi. Ammo bu jang ortida yillar davomida to‘plangan alam, kurash va o‘zini isbotlash ehtiyoji yotibdi.
O‘sha sinfdagi voqeaga qaytib, Cameron o‘sha paytdagi o‘zini eslaydi: uyga yig‘lab qaytgan, onasiga: “Nega u menga shunday dedi?” deb so‘ragan.
“Bu o‘qituvchi aytadigan gap emas. U menga go‘yo: ‘Senda orzu yo‘q, umid yo‘q’ deganday bo‘ldi. Javon taxlashda yomon narsa yo‘q, lekin maktabda bola shunday kamsitilmasligi kerak. Men buni juda og‘ir qabul qildim. Onam maktabga borib, ‘siz odamlarni faqat biz Northampton Eastern District’danmiz deb hukm qila olmaysiz’, deb aytdi.”
Kechirim so‘ralganmi? Yo‘q. Cameron psixologiya darsini butunlay tashlab yubordi.
“Eastern District” tamg‘asi va ringdagi isyon
Bugun 35 yoshli Cameron o‘sha bolalikdagi tamg‘aning og‘irligini hanuz his qiladi. “Biz Northampton Eastern District’dan bo‘lsak, odamlar seni avtomatik ravishda o‘g‘ri, narkoman, nafaqada yashaydigan deb o‘ylaydi. Bu juda adolatsiz. Men o‘sha joyni yaxshi ko‘raman, lekin buni o‘qituvchi, hokimiyatdagilar aytganda, hammasi ancha real bo‘lib tuyuladi. Men hech qachon bugungi holatim haqida orzu qilmaganman. Orzu qilishga ham jur’at qilolmasdim. Chunki menga doim bu mumkin emas, deyishardi.”
Boks unga o‘ziga ishonishni o‘rgatdi. Endi u o‘sha o‘qituvchining bugun televizor qarshisida uning janglarini tomosha qilayotganini tasavvur qiladi.
“U menga aytgan gaplarini eslayotgan bo‘lsa kerak, deb umid qilaman,” deydi Cameron mayin, lekin aniq ohangda.
WBC bilan ochiq to‘qnashuv
Cameronning yo‘lida boshqa bir to‘siq paydo bo‘ldi – bu safar sinf emas, butun tashkilot. 2023 yilda WBC prezidenti Mauricio Sulaimán ayollar janglarida 12 raundlik uch daqiqalik janglarga ruxsat bermasligini yana bir bor ta’kidladi. U tennis va basketboldagi farqlarni tilga oldi, xavfsizlikni ro‘kach qildi.
Bu bayonot Cameron va uning avlodini emas, butun ayollar boksini kichraytirgandek bo‘ldi.
Bu qarash jinsiy kamsitishmi? Cameron ikkilanmaydi: “Ha. Bu sport uchun yomon. Ayollar boksi uchun yomon. Havaskor ayollar uch daqiqalik raundlarda jang qilishadi. Professionallar ham jiddiy qabul qilinishini istasak, erkaklar bilan bir xil jang qilishimiz kerak. Teng huquq, teng maosh desak, 10 ta ikki daqiqalik raund bilan cheklanib qololmaymiz.”
U baribir masalaga bir yoqlama qaramaydi. Ikki daqiqalik raundlarning o‘ziga xos dinamikasi, tezligi borligini tan oladi, lekin baribir: “Bu ayollar boksini ushlab turibdi. Sog‘liq bahona emas. Uch daqiqalik raundlarni bemalol eplay olamiz,” deydi.
Cameron bir nuqtani ajratib ko‘rsatadi: “Agar Britaniya darajasidagi jang bo‘lsa, 10 ta ikki daqiqalik raund normal. Lekin Yevropa va jahon darajasida uch daqiqalik raundlar bo‘lishi kerak. Ayollar boksida chuqurlik yetishmaydi – yoki yangi boshlovchi, yoki elit daraja. O‘rtasi yo‘q.”
2025 yil oktyabrida u WBCga qarshi ochiq chiqdi va norozilik sifatida kamaridan voz kechdi. “Men kamarni bo‘shatdim va keyin WBO kamarini yutdim, chunki ular uch daqiqalik raundlarda jang qilishimga ruxsat berishdi. Endi WBC chempioni Mikaela. Bu jang men uchun juda katta imkoniyat bo‘lgani uchun yana ikki daqiqalik raundlarga qaytishga majbur bo‘ldim.”
Mayer bilan shartlar o‘yini
Uch daqiqalik 12 raundlik jangda Cameron Mayerga qarshi mutlaq favorit bo‘lardi. O‘zi ham buni yashirmaydi: “Mikaela buni juda yaxshi biladi. Shu tufayli hozir u ustunlikka ega. Uch daqiqalik raundlarda hech bir ayol men bilan tenglasha oladi deb o‘ylamayman. Men Mayerni uch daqiqalik raundlar tarafdori deb o‘ylagandim, lekin u ham undisputed bo‘lishni xohlaydi, demak WBC kamari ham kerak.”
Mayerning ringdagi kuchli tomoni nimada? Cameron aniq javob beradi: “U juda bardoshli. Eng katta quroli – shu. Jismoniy tayyorgarligi ham zo‘r. Men uni ham jangchi, ham inson sifatida hurmat qilaman. Mayerni xuddi Katie Taylor’ni qanchalik jiddiy qabul qilgan bo‘lsam, shunchalik jiddiy qabul qilyapman.”
Ular orasida keskin nafrat yo‘q. Ikki chempion, ikki ovoz. Cameron raqibini “butun boks uchun, nafaqat ayollar boksi uchun zo‘r targ‘ibotchi” deb ta’riflaydi.
Dublin: qo‘rquv, shovqin va tarixiy g‘alaba
Taylor bilan raqobat esa boshqacha ohangda. Cameron Dublin shovqinini eslab, yuzida yarim tabassum, yarim og‘riq bilan gapiradi. Irlandiyada professional boks 2015 yildagi weigh-in paytidagi otishmadan keyin uzoq vaqt bloklangan, Taylorning qaytishi esa milliy voqea edi.
“Dahshat edi. Juda yomon,” deydi Cameron. “Lekin Jamie Moore va Nigel Travers menga ishondi. Men o‘zimni Katie’ni yenga olaman deb o‘ylamaganman, ular esa: ‘Sen buni qilasan’, deb turib olishdi.”
Ringga yo‘lga chiqqan paytida boshidan o‘tgan fikrni u hozir kulib eslaydi: “Nega bu yerda yuribman o‘zi?” Arena dushmanona, har bir qichqiriq bosimga aylanib borardi. Lekin murabbiylari unga bir necha “trigger” so‘zlarni qayta-qayta takrorlab, hammasi shovqin ekanini eslatishgan. Oxir-oqibat ringda faqat u va Katie qolishini tushuntirishgan.
Natijada Cameron o‘z karerasidagi eng yetuk janglardan birini o‘tkazdi va g‘alaba qozondi. Ammo hakamlar qarori o‘qilayotganda yuragi uvishdi.
“Birinchi hakam durang berdi. ‘Tamom’, deb o‘yladim. Bunga tayyor edim, chunki bu Katie Taylorning hovlisi, u Irlandiyaning qirolichasi. Qarorni menga berishganda bu his-tuyg‘uni so‘z bilan aytib bo‘lmaydi.”
Revanj, ichki sinish va qaytish
Revanj oldidan esa Cameronning ichki ovozi boshqa narsani aytardi. “Rostini aytsam, Dublin’da bo‘lishni istamaganman. Yana hammasini boshidan qilish – og‘ir vazifa edi. Hammasi menga qarshi edi. Katie zo‘r jangchi, lekin o‘zimni undan yaxshiroq deb bilaman. Men uning uchun juda noqulay uslubman. Lekin hamma narsa senga qarshi bo‘lsa, bu juda qiyin. Bu faqat men va Katie emasdi. Bu men va butun Irlandiya edi.”
Revanj kuni tongda Cameron xonasida yig‘lab o‘tirgan. “Ichimdagi tuyg‘uga shu darajada ishonganman. Bu chindan ham buzilib ketish edi. Nigel xonamga kirib, meni tinchlantirishga harakat qildi.”
Jangda u oz farq bilan ochkolar bo‘yicha yutqazdi. Shundan keyin Cameron bir muddat o‘zini yo‘qotdi. “Men buni juda og‘ir qabul qildim. Oilam, do‘stlarim ham shunday deb o‘ylashadi. Hammasini tashlab yubordim. Juda tushkun bo‘lib qoldim, eng yaqin odamlarni ham o‘zimdan uzoqlashtira boshladim.”
U hatto Jamie Moore zalidan ham ketdi, yangi boshlanish izlab. Ko‘p o‘tmay, eng yaxshi jamoasi baribir o‘sha ekanini tushundi va qaytdi.
“So‘nggi ikki yilda men ancha yetuk, yaxlit inson bo‘lib ulg‘aydim. Juda ko‘p pishdim,” deydi u.
Katie Taylor bilan sovuq sukut
Cameron Taylor bilan hech gaplashmagan. “Unga yutganimdan ikki hafta o‘tib Instagram’dan xabar yozdim. U bilan jang qilish sharaf bo‘lganini aytdim, boks uchun qilgan ishlarini qadrlashimni yozdim, rahmat aytdim. Bu chin yurakdan yozilgan edi. Chunki Katie bilan jang qilsang, afsonaga qarshi tushasan. Javob kelmadi. ‘Mayli’, deb qo‘ydim. Uning uchun bu mag‘lubiyat og‘ir bo‘lganini tushunardim.”
Revanjdan keyin ham hech qanday xabar bo‘lmagan. “Shunda o‘yladim: ‘Biz boshqacha odamlarmiz.’ Men uni hukm qilmayman, lekin odob hech narsa talab qilmaydi. Men raqiblarimning aksariyati bilan do‘stlashib ketaman. Gaplashamiz, kulishamiz. Lekin men bilan Katie orasida? Hech qanday iliqlik yo‘q, bo‘lishini ham kutmayman.”
Cameron trilogiya uchun quvib yurdi, lekin Taylor boshqa yo‘lni tanladi – Amanda Serrano bilan ikki bor jang qilishni afzal bildi. Endi esa Taylor 5 sentyabr kuni Croke Park’da, ehtimol karerasidagi so‘nggi jangda, kam tanilgan Flora Pili bilan ringga chiqadi.
Cameron o‘sha kechada o‘zi bo‘lishi kerak edi deb o‘ylaydimi?
“Yo‘q. Chin dildan aytaman, uning Croke Park’dagi xayrlashuv jangiga men raqib bo‘lishim to‘g‘ri emas edi. Bu ko‘proq shou, xayrlashuv kechasi bo‘ladi, haqiqiy ur-to‘polon jang emas. Men noto‘g‘ri raqib edim, shuning uchun bu haqida jiddiy gap ham bo‘lmagan. Menimcha, bu uning so‘nggi jangi bo‘ladi. Shunday bo‘lishini istayman ham, chunki u ayollar boksi uchun juda ko‘p ish qildi, juda ko‘p og‘ir janglar o‘tkazdi.”
Sog‘liq, miya va ringdan keyingi hayot
Cameron o‘zi ham 9 yillik professional faoliyatida 22-1 rekordga erishib, qancha zarba yeganini o‘ylab qoladi. “Ha, juda xavotirdaman. Shuning uchun miyam bilan ko‘p ishlayman. Elevate degan ilova orqali mashq qilaman, kitob o‘qiyman. So‘nggi yillarda boshim haqida ko‘p o‘ylay boshladim. Punch-drunk bo‘lib qolishni istamayman. Boksni tark etganimda gapni bir-biriga ulab, to‘liq jumla tuza oladigan bo‘lishim kerak.”
Ogohlantiruvchi alomatlarni sezganmi? “Hozircha yo‘q, xayriyat. Ko‘p ur-to‘polon janglarda bo‘lganim yo‘q. Katie bilan jangda birinchi marta chindan ham kesilgan edim, u ham ko‘proq bosh bilan to‘qnashuv edi. Og‘ir zarba olib hushimni yo‘qotganim bo‘lmagan. Jamie sparringni ham me’yorida ushlab turadi. Keraksiz zarbalarga hojat yo‘q.”
U har yili MRI tekshiruvdan o‘tadi. “Bu tekshiruvlardan nafratlanaman. Har safar qo‘rqaman, xavotir bo‘laman. Chunki tirikchiligim – boshimga zarba yeyish. Ichkarida nima bo‘layotganini bilmayman. Lekin aynan shu tekshiruvlar menga ichki xotirjamlik ham beradi. Eng kichik o‘zgarish chiqsa ham: ‘Tamom, vaqtim tugadi’, deyman. Sog‘liq boksdan ancha muhim.”
Taylor bilan duellardan keyin unga munosib raqib topish ham oson bo‘lmadi. U buni yashirmaydi: Mayer unga kerak. “Men Mayerga muhtojman,” deydi u ochiqchasiga. “Menga shunday sinov kerak. Lekin shu bilan birga, keyingi ikki yil ichida boksni tark etmoqchiman. Sog‘lom, boshi joyida odam bo‘lib ketishni xohlayman.”
Northampton, ota-ona va bitta xabar
Gap yana Northampton’ga qaytadi. “Onam bilan otam hanuz o‘sha yerda yashashadi. Men ularga qishloqda chiroyli kottej olib berishni juda xohlayman, lekin ular ko‘chishni istashmaydi. Biz shunday oilamiz. Hali ham o‘sha eski do‘stlarim bilan birgaman, ular bilan faxrlanaman. Ular ham men bilan faxrlanadi. Men har doim Northampton va Eastern Districtni ifodalayman. Chunki shu hududdan chiqib, mana shu darajaga yetganman. Bu boshqalarga ham ko‘rsatadi: qayerdan kelganing muhim emas, baribir erishishing mumkin. Hech kim senga aksini aytishiga yo‘l qo‘yma.”
Endi esa o‘sha 14 yoshli, sinfda yerga qarab turgan, o‘qituvchi gapidan ezilgan qiz ringga yana bir bor chiqadi. Bu safar uning qarshisida Mayer turadi. Yonida esa – o‘sha paytda bo‘lmagan narsa: butun bir avlodning umidi va ayollar boksida uch daqiqalik raundlar uchun kurashayotgan chempionning ovozi.
