Dahshatli qur’a va transferlar: futboldagi shovqinlar
Yevropada mavsum oldi shovqin yana avjida. Ammo bu safar vahima na maydondan, na tahlildan – sarlavhalardan kelmoqda.
Chempionlar ligasi: hamma uchun “dahshat”, demak hech kim uchun emas
Bir qarang, sarlavhalar qanday bo‘yaladi:
- “Arsenal dahshatli guruhga tushdi”
- “Man City uchun qo‘rqinchli qur’a, Arsenalga ham og‘ir raqiblar”
- “Superkompyuter Man Utd uchun dahshatli bosqichni bashorat qildi”
Go‘yoki Chempionlar ligasida faqat bir-ikki klubgina qiyin raqib olishi mumkin, qolganlar esa sayrga chiqqandek yurishi kerakdek. Haqiqat oddiy: bugungi turnirda deyarli har bir guruh, har bir juftlik murakkab. Yuqori saviyadagi klublar soni oshgan, raqobat siqilgan. Shunday ekan, “dahshatli qur’a” degan ibora endi deyarli hech narsani anglatmay qo‘ydi.
Man Utd misoli yanada kulgili. “Dahshatli qur’a, qo‘rqinchli bosqich” deyilgan bashoratda jamoa ligaviy bosqichda to‘qqizinchi bo‘lishi taxmin qilinadi. Bu nimani anglatadi? Eng yuqori urug‘langanlar orasida pley-off saralashiga tushadigan jamoa. Ya’ni baribir turnirda qoladi, ustiga-ustak eng qulay raqibni olishi mumkin bo‘lgan pozitsiya. Agar bu “dahshat” bo‘lsa, unda ko‘pchilik klub bundan mamnun bo‘lishi kerak.
Liverpool: “yashirin” transferlar afsonasi
Daily Mirror sahifalarida Liverpool va Manchester United transfer siyosati taqqoslanadi. G‘oya yomon emas: bir paytlar Liverpool bozorda ancha aqlli harakat qilgan, hozir esa o‘zi ham chalkash qarorlar bilan United darajasiga tushib qolgan, degan fikr bor. Ammo ayrim misollar charchagan afsonalarni yana tiriltiradi.
Liverpoolning “ruthless stealth”, ya’ni “shafqatsiz yashirin” transferlari haqida gap ketadi. Go‘yoki yirik nishonlar hech kim sezmasdan olib kelingan, bitim yakuniga yetgandagina oshkor qilingan. Misol sifatida Virgil van Dijk, Alexis Mac Allister, Alisson, Luis Diaz tilga olinadi.
Bu yerda bir katta “lekin” bor. Van Dijk atrofidagi voqeani futbol jamoatchiligi juda yaxshi eslaydi: Southampton rahbariyati Liverpoolni noqonuniy yondashuvda ayblab, ishni Premier League darajasiga ko‘targan, klub esa ochiqchasiga uzr so‘rashga majbur bo‘lgan edi. Bunday mojaro fonida “yashirincha, radar ostida” ishlash haqidagi rivoyat uncha ish bermaydi. Bu holat na “ruthless”, na “stealth” edi.
Bradley Barcola va “so‘nggi daqiqadagi vahima” ertagi
Yana bir g‘alati talqin – Bradley Barcola atrofida. Liverpoolning bu futbolchiga bo‘lgan qiziqishi “transfer oynasi yopilishiga bir hafta qolganida, umidsizlikdan qilingan burilish” sifatida tasvirlanadi. Go‘yoki klub Brighton hujumchisi Yankuba Minteh uchun kurashdan chiqib ketgach, birdaniga Barcola tomon o‘girilib qolgan.
Aslida esa Liverpool uni yoz bo‘yi nishonda ushlab kelgan. Yuqori narxli, murakkab muzokaralar bir kunda bitmaydi, 120 million atrofidagi bitimlar esa yanada cho‘ziladi. Buni bilmaslik emas, bilaturib dramatizatsiya qilish – o‘quvchini “shoshqinlik” kayfiyatiga tortish uchun qilingan bo‘yoq.
Bu orada yana bir ism – Elliot Anderson transferi atrofidagi chalkash xabarlar esga tushadi. Transfer bozoridagi murakkablikni yaxshi biladigan jurnalist bunday soddalashtirishga tushmasligi kerak edi.
Raqamlar dramasi: “bizar” yoki “orzu”?
Shirt raqamlari mavzusi ham o‘ziga yarasha kichik “serial”ga aylangan. Bir manbada Bradley Barcola uchun Liverpooldagi bo‘sh raqam “g‘alati, ishlatilmagan” deb ataladi, boshqasida esa aynan o‘sha raqam futbolchining “orzu raqami” sifatida talqin qilinadi.
Bir odamning “g‘alati”si boshqasining “orzu”si bo‘lishi mumkin, lekin bu yerda gap bir odamning o‘zida turlicha sarlavha qo‘yish haqida ketmoqda. Raqam atrofida sun’iy dramatizm yaratish, albatta, o‘qishli, lekin mazmunga uncha xizmat qilmaydi.
Omar Marmoush va Tottenhamdagi “dahshatli zarba”
Endi esa Omar Marmoush. U haqida “Tottenhamga o‘tishi bilan darhol zarbaga uchraydi” degan sarlavha yalt etadi. Tanish uslub – xuddi shu format oldin Carlos Baleba va Manchester United haqida ham qo‘llangan.
O‘quvchi tabiiy ravishda jarohat, o‘yin amaliyoti, murabbiy bilan muammo yoki jiddiy raqobat haqida o‘ylaydi. Asl sabab esa juda sodda: Marmoush o‘tgan mavsum Manchester City safida kiygan sevimli 7-raqamni Londonda ola olmaydi, chunki u yerda bu raqam allaqachon Xavi Simonsga tegishli.
Ha, xolos. “Darhol zarba” – bu faqat raqam. O‘yin vaqti? Yangi rol? Taktik moslashuv? Bular keyin. Avval raqam dramasi.
Manchester Cityda atigi sakkizta Premier League uchrashuvini asosiy tarkibda boshlagan futbolchi uchun Tottenhamga o‘tish – maydonga ko‘proq tushish imkoniyati. U paydo bo‘ladigan yangi sahna, yangi mas’uliyat. Shunday bir pallada asosiy mavzuni raqamga aylantirish – transfer mohiyatini soyada qoldiradi.
Cristiano Ronaldo va “bozor rastasi” tashbehi
Manchester Unitedning yozgi transfer oynasida birorta asosiy futbolchini sotolmagani – bu real muammo. Samuel Luckhurst bu masalaga to‘g‘ri urg‘u beradi. Klub elita darajasidagi raqiblariga qaraganda sotuv bozorida ancha sust.
Ammo maqola yakunidagi Cristiano Ronaldo misoli bilan bog‘langan xulosa chalg‘itadi. U yerda shunday fikr bor: hatto eng buyuklardan biri bo‘lgan Ronaldo ham United bilan bog‘liqligi sababli “bozorda xaridor topa olmadi”, Saudiya Arabistonidan boshqa joydan taklif kelmadi, demak klubning “rastasi”ga hech kim yaqinlashmayapti.
Aslida Ronaldo atrofidagi voqea boshqacha. U o‘zini markazga qo‘yadigan, 37 yoshga kirgan, nihoyatda katta maosh talab qiladigan futbolchiga aylandi. Klubni ochiqchasiga tanqid qilgan, murabbiy bilan mojaroga kirgan yulduz uchun Yevropaning yuqori darajadagi klublari navbatga turishi amri mahol edi. Bu holat Unitedning boshqa futbolchilarini sotishdagi qiyinchiliklariga to‘g‘ridan-to‘g‘ri dalil bo‘la olmaydi.
Ronaldo misoli – alohida, o‘ziga xos voqea. Uni Joshua Zirkzee yoki boshqa yosh, bozorga mos o‘yinchilar bilan bir qatorda tahlil qilish – mantiqiy bog‘liqlikni bo‘shashtiradi.
Transfer bozori, raqamlar, qur’alar, superkompyuterlar… Hammasi futbol atrofidagi sahna bezaklari. Lekin savol ochiq qoladi: shov-shuvli sarlavhalar tomoshabinni qancha vaqt ushlab tura oladi – bir kuni o‘quvchi raqam ortidagi haqiqiy o‘yinni, raqam ortidagi haqiqiy futbolchini yana talab qila boshlamaydi?
